Người như thế nào thì được đánh giá
là người thông minh?
Theo em, người thông minh có thể
giúp ích gì cho mọi người?

I. Đọc, tóm tắt và tìm hiểu chú thích
- Kể tóm tắt lại truyện?
 - Thế nào là “lỗi lạc”? “ Hoàng cung”?
- Truyện thuộc kiểu văn bản nào ?
- Truyện chia làm mấy đoạn? Nội dung từng đoạn?

I. Đọc, tóm tắt và tìm hiểu chú thích

1. Đọc
và kể

* Đọc : Đọc chú ý phân biệt giọng các
nhân vật, viên quan đọc với giọng
hách dịch, vua giọng ngạc nhiên, hóm
hỉnh. Chú bé đọc cao giọng, thể hiện
vẻ hồn nhiên, vui tươi của trẻ nhỏ.

I. Đọc, tóm tắt và tìm hiểu chú thích
* Kể tóm tắt truyện nêu đủ các sự việc chính :
- Vua sai cận thần đi tìm người tài giỏi giúp nước.

1. Đọc
và kể

- Cận thần gặp hai cha con đang cày ruộng, hỏi
câu hỏi oái oăm.
- Cậu bé đã trả lời bằng một câu đố lại.
- Quan về tâu vua, vua tiếp tục ra câu đố dưới
hình thức lệnh vua ban.

I. Đọc, tóm tắt và tìm hiểu chú thích
- Em bé đã tìm cách đối diện vua và giải được câu đố.
- Vua quyết định thử tài em bé lần 3 bằng cách đưa
một con chim sẻ bắt dọn thành 3 cỗ thức ăn.

1. Đọc
và kể

- Em bé giải đố bằng cách đố lại.
- Nước láng giềng muốn xâm chiếm bờ cõi, bèn rò la
tìm người tài bằng một câu đố.
- Vua quan đều không giải được phải nhờ đến em bé
mới giải được.
- Em bé được phong là trạng nguyên.

I. Đọc, tóm tắt và tìm hiểu chú thích

Lỗi lạc : Tài giỏi khác thường.
2. Chú
thích:
Hoàng cung : Nhà ở của gia đình vua.

I. Đọc, tóm tắt và tìm hiểu chú thích
3. Kiểu văn bản và bố cục
a. Kiểu văn
bản:

Tự sự

b. Bố cục
:

4 đoạn

I. Đọc, tóm tắt và tìm hiểu chú thích
3. Kiểu văn bản và bố cục
Đoạn 1 : Từ đầu → tâu vua : Vua tìm người hiền tài và em
bé giải câu đố của quan.
Đoạn 2 : → với nhau rồi : Em bé giải câu đố của vua
lần 1.
Đoạn 3 : → rất hậu : Em bé giải câu đố của vua lần 2.
Đoạn 4 : Còn lại : Em bé giải câu đố của sứ giả nước ngoài.

II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
1. Nhân vật em bé thông minh.
a. Tình huống xuất hiện nhân vật

II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
1. Nhân vật em bé thông minh.
a. Tình huống xuất hiện nhân vật
- Vua tìm người tài giỏi giúp nước.
- Quan:
+ Đi khắp nơi để tìm.
+ Ra câu đố oái oăm.
→ Viên quan tận tuỵ, vua anh minh.

1. Nhân vật em bé thông minh.
b. Em bé qua những lần thử thách
Chia lớp thành 4 nhóm học tập
Thảo luận nhóm, thời gian 8 phút: Hoàn
thành phiếu HT 02.

Em bé trong truyện cổ tích
“Em bé thông minh” đã vượt qua
những thử thách nào?
Những thử thách này có ý nghĩa
như nào trong việc thể hiện phẩm
chất của em bé thông minh?

……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
…………

1. Nhân vật em bé thông minh.
b. Em bé qua những lần thử thách

- Hoàn cảnh: hai cha con đang cày ruộng
b1. Lần
thử thách
thứ nhất:

- Viên quan hỏi: Trâu của lão cày một ngày được mấy
đường?
→ Không thể trả lời ngay một điều vớ vẩn, không ai để
ý bằng một kết quả chính xác được.

1. Nhân vật em bé thông minh.
b. Em bé qua những lần thử thách
- Em bé: Hỏi vặn lại viên quan.
b1. Lần
thử thách
thứ nhất:

→ Cách giải bất ngờ, lí thú.
Em bé không lúng túng mà đẩy thế bị động sang phía
người ra câu đố.
→ Nhanh trí, thông minh (ăn miếng trả miếng, tương
kế tựu kế, gậy ông đập lưng ông)
- Viên quan: bất ngờ, sửng sốt, phát hiện ra người tài.

1. Nhân vật em bé thông minh.
b. Em bé qua những lần thử thách
- Vua ra câu đố dưới hình thức lệnh vua ban.
- Tính chất nghiêm trọng: "…cả làng phải chịu tội"
b2. Lần
thử thách
thứ hai:

- Câu đố hết sức phi lí, trái với qui luật tự nhiên.
- Ai nấy đều tưng hửng, lo lắng.
- Không hiểu thế là thế nào
- Bao nhiêu cuộc họp, lời bàn, vẫn không có cách gì
giải quyết.

1. Nhân vật em bé thông minh.
b. Em bé qua những lần thử thách
- Coi là tai hoạ.
→ Khẳng định : câu đố quá khứ, oái oăm, tất cả đều chịu cả.

b2. Lần
thử thách
thứ hai:

- Bảo làng thịt hai con trâu và đồ gạo nếp
- Nhận trách nhiệm lo liệu cả
- Thế nào cũng xong xuôi.
→ Tự tin.
- Em bé đã tìm cách đối diện vua, đưa vua và quần thần vào bẫy
của mình, để vua tự nói ra sự vô lí.

1. Nhân vật em bé thông minh.
b. Em bé qua những lần thử thách
- Vua lệnh cho hai cha con pha thịt chim
b3. Lần
thử thách
thứ ba.

- Mục đích: để khẳng định chắc chắn sự thông minh
của em bé.
- Em bé giải đố bằng cách đố lại vua: đưa cây kim →
vua rèn dao.
- Vua phục tài, ban thưởng rất hậu.

1. Nhân vật em bé thông minh.
b. Em bé qua những lần thử thách
- Sứ thần nước ngoài đố: xâu chỉ qua vỏ ốc vặn.
b4. Lần
thử thách
thứ tư:

- Tính chất nghiêm trọng, liên quan đến vận mệnh
quốc gia.
- Triều đình nước Nam phải giải đố.
→ Vua quan lúng túng, lo lắng, bất lực.
- Em bé đã dùng kinh nghiệm từ đời sống dân gian để
giải đố.

1. Nhân vật em bé thông minh.
b. Em bé qua những lần thử thách

- Cách giải đố dễ như một trò chơi trẻ con.
b4. Lần
thử thách
thứ tư:

→ Tính chất oái oăm của câu đố ngày một
tăng tiến. Đối tượng ra câu đố cũng ngày
một cao hơn, điều đó càng làm nổi bật sự
thông minh hơn người và tài trí của em bé.

1. Nhân vật em bé thông minh.
b. Em bé qua những lần thử thách

- Những cách giải đố của em bé rất lí thú:
b4. Lần
thử thách
thứ tư:

+ Đẩy thế bị động về người ra câu đố.
+ Làm cho người ra câu đố thấy cái phi lí
+ Dựa vào kiến thức đời sống.

*Kết thúc truyện: Phần thưởng xứng
đáng.
- Em bé được phong làm trạng
nguyên, được ở gần vua.
→ Kết thúc hay, phù hợp với diến
biến của truyện, đáp ứng mong muốn
của người đọc, thể hiện rõ chủ đề của
truyện ( xứng đáng với sự thông minh,
tính cách đáng yêu của em bé).
→ Đây là một kết thúc có hậu (thường
thấy trong truyện cổ tích).

III. Tổng kết
Mỗi bàn là một nhóm học tập. Thảo luận trong thời
gian 2 phút trả lời câu hỏi sau:

Câu 1. Nét đặc
sắc về nghệ thuật
của truyện?

Câu 2. Nêu ý
nghĩa của câu
truyện?

III. Tổng kết
1. Nội dung
- Đề cao trí thông minh của em
bé, của người lao động.
- Đề cao kinh nghiệm dân gian,
khảng định trí khôn, sang tạo là
vô giá, ai cũng phải rèn luyện.

2. Nghệ thuật
- Truyện cổ tích về kiểu nhân
vật thông minh, tình huống bất
ngờ, gây cười.

- Ý nghĩa hài hước, mua vui.

- Tác phẩm tạo được tình huống
truyện độc đáo, sắp xếp trình tự
các thử thách hợp lý.

- Kết thúc có hậu.

- Sử dụng nghệ thuật so sánh.