• Theo như quan sát, ta thấy:
+ Chiều dài các ống của đàn là khác nhau.
+ Vật chất dao động là cột khí trong ống.
+ Âm phát ra trầm hay bổng là do tần số khác nhau:
Âm có tần số lớn: âm nghe cao (thanh, bổng)
• Âm
https://www.youtube.com/watch?
có tần số nhỏ: âm nghe thấp ( trầm)
v=mMjYmrmhZa8

BÀI SÓNG DỪNG

BÀI SÓNG DỪNG

•
•
•
•

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Đọc mục I và trả lời các câu hỏi sau:
Nêu tên các dụng cụ để tiến hành thí nghiệm?
Các bước để tiến hành thí nghiệm?
Từ kết quả thí nghiệm, rút ra được những kết luận
gì?
• Quan sát sợi dây khi xảy ra hiện tượng, các điểm
trên dây dao động như thế nào, có những điểm nào
đặc biệt? Các tần số ghi lại có liên hệ như thế nào?

BÀI SÓNG DỪNG
I. THÍ NGHIỆM TẠO SÓNG DỪNG

• https://
www.youtube.com/
watch?
v=gbMCwntYCr4&t=3
5s

•
•
•
•
•

1. Dụng cụ:
- Giá thí nghiệm.
- Dây đàn hồi PQ.
- Bộ rung.
- Máy phát âm tần.

BÀI SÓNG DỪNG
Nhận xét:
- Có những điểm dao động với biên độ lớn, có
những điểm đứng yên. Các điểm này cách đều
nhau.
- Trên Sợi dây hình thành các bó, khi thay đổi tần
số thì số bó thay đổi, các tần số này cách đều
nhau một khoảng nhất định.

Quan sát hiện tượng sóng dừng
Sóng phản xạ

Sóng tới

Q

P

Q

P

Quan sát hiện tượng sóng dừng
Sóng phản xạ

Q

Q

Sóng tới

P
P

BÀI SÓNG DỪNG
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
• Sóng dừng là gì? Khi nào thì có sóng dừng?
• Giải thích sự hình thành sóng dừng? Nút sóng
là gì? Bụng sóng là gì? Các nút và bụng có đặc
điểm gì?

II.SÓNG DỪNG
Sóng dừng là sự kết hợp giữa sóng tới và sóng phản xạ, kết quả là
xuất hiện các nút sóng và bụng sóng cố định trong không gian.
Chú ý: Sóng dừng là một trường hợp đặc biệt của giao thoa sóng

Nút

Q

P
Bụng

BÀI SÓNG DỪNG
II. Giải thích sự tạo thành sóng
dừng
1. Đặc điểm của sóng dừng
- Sóng dừng là sự giao thoa của hai
sóng cùng biên độ cùng tần số lan
truyền ngược nhau trên một
phương truyền sóng.
- Khi có sóng dừng,
+ Điểm luôn luôn đứng yên gọi là
nút sóng
+ Điểm luôn dao động với biên độc
cực đại gọi là bụng sóng.

 

1. Sóng dừng trên một sợi dây có hai đâu cố định

Với k = 1,2,3,… gọi là múi sóng hay bó sóng
Trong đó: số bó(số múi) = số bụng = k.
Số nút = k + 1

2.Sóng dừng trên một sợi dây có
một đầu cố định, một đầu tự do

k = 0, 1, 2, 3 …

Trong đó:
Số bụng = số nút = k +1

BÀI SÓNG DỪNG
•  PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3
• Quan sát hình 13.3, trên dây đang
có mấy bó sóng, điều kiện về chiều
dài dây để có sóng dừng? Khi đó
trên dây có bao nhiêu bụng và bao
nhiêu nút?
• Tổng quát, nêu điều kiện để có sóng
dừng ứng với trường hợp hai đầu
dây đều là nút? Xác định số bụng, số
nút?
• Tìm điều kiện về tần số để có sóng
dừng trên dây với hai đầu đều là
nút?

 

Bài toán áp dụng
Bài toán: Trên một sợi dây dài 1,2 m có một hệ sóng
dừng. Kể cả hai đầu dây, thì trên dây có tất cả bốn nút.
Biết tốc độ truyền sóng trên dây là v = 80m/s. Tính tần số
và chu kỳ dao động của sóng?
Bài giải
Tóm tắt

l = 1,2 m
k=3
v = 80 m/s
f=?
T=?

Vì dây có hai đầu cố định nên:

BÀI SÓNG DỪNG
• PHIẾU HỌC TẬP SỐ 4
• Nêu và giải thích sự hình thành sóng dừng
trong các nhạc cụ dây và nhạc cụ khí?
• Xét trường hợp có sóng dừng với một đầu cố
định, và một đầu tự do, hãy viết điều kiện có
sóng dừng? Xác định số nút, số bụng?

BÀI SÓNG DỪNG
•  

 

Sóng dừng có ứng
dụng gì?

Ứng dụng của sóng dừng
Có thể xác định tốc độ truyền sóng trên dây bằng cách
sử dụng phương pháp sóng dừng như sau:
- Tạo sóng dừng trên một sợi dây có hai đầu cố định,
hoặc trên một sợi dây có một đầu cố định, một đầu tự do.
- Đo chiều dài dây, căn cứ số nút sóng (hoặc
2L bụng sóng)

k
để tính bước sóng λ theo công thức:
- Tính tốc độ truyền sóng theo công thức :

Nêu một số ứng dụng
khác của sóng dừng
mà em biêt?

Củng cố
Câu 1. Chọn đáp án đúng:
Trong hệ sóng dừng trên một sợi dây, khoảng cách giữa
hai nút hoặc hai bụng liên tiếp bằng
A. một bước sóng
B. hai bước sóng
CC. một nửa bước sóng

D. một phần tư bước sóng

Củng cố
Câu 2: Chọn đáp án đúng. Tại điểm phản xạ thì sóng
phản xạ
A. luôn ngược pha với sóng tới.
B

B. ngược pha với sóng tới nếu vật cản cố định.
C. ngược pha với sóng tới nếu vật cản tự do.
D. cùng pha với sóng tới nếu vật cản là cố định.

Củng cố
Câu 3: Một sợi dây dài 2 m, hai đầu cố định.
Kích thích để có sóng dừng trên dây với 4 bó
sóng. Khoảng cách ngắn nhất giữa hai điểm
không dao động trên dây bằng
A. 1m.

B.
B 0,5m.

C. 0,25m.

D. 2m.