Bài 21: Vương quốc cổ
Phù Nam

Khởi động
• Quan sát hình, em hãy trả lời các câu
hỏi sau:
- Xác định vị trí của vùng Đông Nam
Bộ, Tây Nam Bộ trên lược đồ.
- Vùng nào là vựa lúa chính của cả
nước ?
- Em hiểu như thế nào câu: “tháng 7
nước nhảy lên bờ” ?

“nước nhảy lên bờ”

I. Quá trình thành lập, phát triển và suy vong của Phù Nam

• Địa bàn chủ yếu của Phù Nam ở
đâu ? Đặc điểm của vùng đất này
như thế nào ?

• Đọc thông tin trong sách giáo khoa, làm bài sau:

• Vương quốc Phù Nam ra đời gắn
liền với những nơi nào ?
• Kể tên các thành thị và các con
kênh trên vùng đất Phù Nam. Các
thành thị được xây dựng như thế
nào, thành thị nào là quan trọng
nhất ?

• Hệ thống kênh đào nối với các thành thị (theo không ảnh của P. Paris (1931)

• Từ thế kỷ III, Phù Nam được biết đến là một quốc gia như thế
nào ?
• Phù Nam suy vong vào thời gian nào ?

Vì sao từng là một vương quốc hùng mạnh trong các thế
kỷ III – V, nhưng đến đầu thế kỷ VII vương quốc Phù Nam
lại suy vong ?

I. Quá trình thành lập, phát triển và suy vong của Phù Nam

• - Thế kỷ I, vương quốc cổ Phù Nam ra đời với địa
bàn chủ yếu là Nam Bộ (Việt Nam)
• - Thế kỷ III – V, Phù Nam phát triển thịnh vượng,
chinh phục các xứ lân bang
• - Thế kỷ VI – VII, Phù Nam suy yếu và bị Chân Lạp
thôn tính.

II. Hoạt động kinh tế và tổ chức xã hội
• Hạ lưu sông Mekong và
các kênh rạch thuận lợi
cho nghề gì ?
• Tại sao sử cổ Trung Hoa
chép: “Dân Phù Nam có
thể gieo lúa một năm, gặt
hái ba năm” ? Liên hệ với
vấn đề nước và lúa ở
Nam Bộ

Dựa vào tài liệu, kể tên các ngành nghề thủ công ở vương quốc Phù Nam

• Đoạn tư liệu sau cho em biết gì về cư dân Phù Nam ?

• Cư dân Phù Nam buôn bán ở đâu ? Họ buôn bán với thương nhân nước
nào ?
• Nơi nào ở Phù Nam diễn ra các hoạt động buôn bán nhộn nhịp nhất ?

• 2. Tổ chức xã hội
Đọc tư liệu, hoàn thành bài tập
sau:
- Xã hội Phù Nam bao gồm các
tầng lớp nào ?
- Điền tên các tầng lớp xã hội Phù
Nam vào hình bên cạnh.
- Trong các tầng lớp xã hội trên,
tầng lớp nào sống ở thành thị ?
Vì sao ?
- Nơi nào được coi là đóng vai trò
quan trọng trong sự phát triển
của xã hội Phù Nam ? Vì sao ?

Bài 20: VƯƠNG QUỐC PHÙ NAM
2. Hoạt động kinh tế và tổ chức xã hội
a) Hoạt động kinh tế
- Người Phù Nam làm nhiều nghề khác nhau như:
trồng lúa nước, chăn nuôi gà, lợn, đánh bắt thủy - hải
sản, làm đồ thủ công như đồ gốm, trang sức, đồ đựng
bằng thủy tinh, luyện đồng và rèn sắt, chế tạo công
cụ sản xuất, vũ khí.
- Đặc biệt, người Phù Nam rất giỏi nghề buôn bán.
Không chỉ trao đổi hàng hóa để tiêu dùng trong nước,
người Phù Nam còn buôn bán với các thương nhân
nước ngoài đến từ Trung Quốc, Chăm-pa, Mã Lai,
Ấn Độ… thông qua các cảng thi, tiêu biểu là Óc Eo.
b) Tổ chức xã hội
- Vua là người đứng đầu và có quyền lực cao nhất,
dưới đó là hệ thống quan lại giúp việc cho vua với
nhiều cấp bậc.
- Xã hội Phù Nam được phân chia thành năm thành
phần chính: quý tộc, tăng lữ, thương nhân, thợ thủ
công và nông dân.

III. Một số thành tựu văn hoá
• Em làm bài tập sau:

Bài 20: VƯƠNG QUỐC PHÙ NAM
3. Một số thành tựu văn hóa
a) Tín ngưỡng, tôn giáo
- Người Phù Nam có tín ngưỡng thờ đa thần,
tiêu biểu là thờ thần Mặt Trời.
- Trong quá trình giao lưu buôn bán quốc tế,
họ đã chủ động tiếp nhận các tôn giáo từ Ấn
Độ như Phật giáo và Ấn Độ giáo.
b) Điêu khắc
Để phục vụ cho việc thờ cúng, nghề tạc
tượng các vị thần Ấn Độ giáo và tượng Phật
bằng đá và gỗ ở Phù Nam đã khá phát triển
từ đầu Công nguyên, tạo nên một phong
cách riêng – phong cách Phù Nam.

c) Một số thành tựu văn hóa khác
- Họ sử dụng ghe, thuyền để đi lại thuận tiện
trên kênh rạch; dùng ngựa, trâu, bò,… để
kéo xe.
- Đặc biệt, người Phù Nam dựng những ngôi
nhà sàn rộng bằng gỗ trên mặt nước và lợp
mái lá để chung sống hài hòa trong môi
trường sông nước và khí hậu nóng ẩm ở đây.

LUYỆN TẬP

Hãy so sánh về hoạt động kinh tế và tổ chức xã hội
giữa cư dân Phù Nam và cư dân Chăm-pa.

Giống: 
Chủ yếu là nông nghiệp trồng lúa nước, sử dụng sức kéo của
trâu bò. Ngoài ra, cư dân còn chăn nuôi, làm các mặt hàng thủ
công, đánh cá.
Có tập quán ở nhà sàn, có đời sống văn hoá phong phú gắn
với sản xuất nông nghiệp.

 Khác: 

Cư dân Chăm – pa

Cư dân Phù Nam

Hoạt động kinh tế

Nông nghiệp trồng lúa, công cụ sắt
và sức kéo trâu bò, đã biết sử dụng
guồng nước
Các nghề thủ công khai
thác làm thổ sản khá phát
triển, đóng gạch, kĩ thuật
xây tháp đạt trình độ cao
 

Sản xuất nông nghiệp, kết hợp làm
nghề thủ công, đánh cá và buôn
bán bằng
Ngoại thương đường biển
rất phát triển.

Tổ chức xã hội

Gồm quý tộc, dân tự do, nông dân
lệ thuộc và nô lệ

Phân hóa thành: Quý tộc, bình dân
và nô lệ