CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI
BUỔI HỌC HÔM NAY

CHỦ ĐỀ A: MÁY TÍNH VÀ XÃ HỘI TRI
THỨC THẾ GIỚI THIẾT BỊ SỐ - HỆ ĐIỀU
HÀNH VÀ PHẦN MỀM ỨNG DỤNG
BÀI 1: BÊN TRONG MÁY TÍNH

KHỞI ĐỘNG

Em hãy cho biết CPU là gì và làm
nhiệm vụ gì trong máy tính.

1. Các cổng logic và tính toán nhị phân

a) Cổng logic
- Trong máy tính, một bóng bán dẫn chỉ
thực hiện được chức năng bật hoặc tắt
mạch đơn giản, tương ứng với hai giá trị
0 và 1. Mỗi cách kết hợp các bóng bán
dẫn tạo ra một cổng logic

1. Các cổng logic và tính toán nhị phân
Thảo luận nhóm để hoàn thành Hoạt động 1 SGK trang 5

Quan sát mạch điện ở Hình 1. Mạch có hai công tắc A và
B phối hợp để điều khiển đèn F. Đèn chỉ sáng khi cả hai
công tắc cùng đóng.
Nếu quy ước: công tắc mở tương ứng với mức “0”, công
tắc đóng tương ứng với mức “1”, đèn tắt tương ứng với
mức “0”, đèn sáng tương ứng với mức “1”. Em hãy:
1) Nêu giá trị đúng tại dấu ? cho mỗi hàng của đầu ra F
2) Nhận xét về hoạt động của mạch điện

Gợi ý trả lời

1)

2) Nhận xét về hoạt động
của mạch điện: Đèn F
sáng thì cả công tắc A và
B đồng thời phải đóng,
nếu chỉ mở một trong hai
công tắc thì đền F tắt

Một số cổng logic khác

THẢO LUẬN NHÓM
Quan sát các Hình 2,
3; Bảng 2, 3 SGK
trang 6 – 7 tìm hiểu
nội dung mục I.b và
thực hiện nhiệm vụ:

 Nêu nguyên tắc cơ bản để cộng hai số
nhị phân (Hình 2)
 Giả sử cộng hai số nhị phân 1 bit là A với
B được tổng là S và nhớ là C. Hãy lập
bảng các trường hợp có thể xảy ra với
các đầu vào A, B và điền giá trị đầu ra S,
C tương ứng. (Bảng 2)

THẢO LUẬN NHÓM
 So sánh Bảng 2 với bảng chân lí của các
tổng logic trong Bảng 1, lập sơ đồ mạch
Quan sát các Hình

logic. (Hình 3)

2, 3; Bảng 2, 3 SGK

 Cộng hai số nhị phân nhiều bit từ phải

trang 6 – 7 tìm hiểu

sang trái và có bit nhớ (Cin). (Bảng 3)

nội dung mục I.b và

 Mạch cộng đầy đủ có mấy đầu vào? Đó

thực hiện nhiệm vụ:

là những đầu vào nào? Có mấy đầu ra?
Đó là những đầu ra nào? So sánh mạch
cộng đầy đủ với mạch cộng 1 bit.

Nguyên tắc cơ bản để cộng hai số nhị phân

0 + 0 = 0 (Bằng 0, nhớ 0)
1 + 0 = 1 (Bằng 1, nhớ 0)
0 + 1 = 1 (Bằng 1, nhớ 0)
1 + 1 = 10 (Bằng 10 (Bằng 0, nhớ 1)

Cộng hai số nhị phân 1 bit là A với B được tổng S và nhớ C:
Bảng 2. Bảng chân lí mạch cộng hai số nhị phân 1 bit
Đầu vào

Đầu ra

A

B

S

C

0

0

0

0

0

1

1

0

1

0

1

0

1

1

0

1

Ta thấy: tổng S = A XOR B và nhớ C = A AND B. Từ đó, lập
được sơ đồ mạch logic:

Hình 3. Mạch cộng 1 bit

Phép cộng hai số nhị phân nhiều bit:
Bảng 3. Minh họa phép cộng hai số nhị phân dài hơn 1 bit

Cin

1101 Giá trị thập phân

x

101

5

y

1101

13

x+y

10010

18

Mạch cộng đầy đủ có ba đầu vào
là A, B và bit nhớ mang sang Cin,
có hai đầu ra là bit tổng S và bit
nhớ Cout để phân biệt với Cin
đầu vào. Mạch đầy đủ là ghép nối
hai mạch cộng 1 bit

2. Những bộ phận chính bên trong máy tính
Tìm hiểu thông tin mục 2 SGK trang 7 – 8 rồi thảo luận trả
lời câu hỏi Hoạt động 2 SGK trang 7:

Em hãy kể tên những bộ phận bên trong
máy tính mà em biết và cho biết bộ phận
nào của máy tính là quan trọng nhất

Những bộ phận bên trong máy tính:

Bảng mạch chính (Main board): làm
nền giao tiếp giữa CPU, RAM và các
linh kiện điện tử khác phục vụ cho
việc kết nối với các thiết bị ngoại vi.

Những bộ phận bên trong máy tính:

CPU (Central Processing Unit – bộ
xử lí trung tâm): tìm nạp lệnh, giải mã
lệnh và thực thi lệnh cho máy tính

Những bộ phận bên trong máy tính:

Ram (Ramdom Access Memory –
bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên): lưu trữ
dữ liệu tạm thời trong quá trình tính
toán của máy tính

Những bộ phận bên trong máy tính:

ROM (Read Only Memory – bộ nhớ
chỉ đọc) (Hình 4): lưu trữ chương trình
giúp khởi động các chức năng cơ bản
của máy tính

Những bộ phận bên trong máy tính:

Thiết bị lưu trữ (Hình 7): lưu trữ dữ
liệu lâu dài và không bị mất đi khi máy
tính tắt nguồn

Thảo luận cặp đôi, thực hiện nhiệm vụ:

 Dung lượng lưu trữ là gì?

 Hiện nay, dung lượng lưu trữ của
máy tính có thể lên tới bao nhiêu?

Dung lượng lưu trữ dữ liệu của máy tính là tổng
dung lượng của ổ cứng HDD, ổ cứng SSD gắn
sẵn bên trong máy tính, không bao gồm dung
lượng lưu trữ của RAM. Hiện nay, dung lượng lưu
trữ của máy tính có thể lên tới hàng TB.

3. Hiệu năng của máy tính
 Hiệu năng của máy tính được đánh giá thông
qua các đại lượng nào?

Tìm hiểu thông tin
mục 3 SGK trang
8 rồi thảo luận các
nội dung:

 Nêu thông số kĩ thuật cần quan tâm của CPU?
Nêu đơn vị đo hiệu năng của CPU? Hiện nay,
CPU có tốc độ bao nhiêu?
 Nêu thông số kĩ thuật cần quan tâm của RAM?
Nêu đơn vị đo hiệu năng của RAM? Hiện nay,
RAM có tốc độ bao nhiêu?

Hiệu năng của máy tính được đánh
giá thông qua tốc độ CPU, dung
lượng bộ nhớ RAM

Thông số kĩ thuật cần quan tâm của CPU:
 Tốc độ CPU: đo bằng Hz (Hertz), biểu thị số chu kì
xử lí mỗi giây mà CPU có thể thực hiện được. Hiện
nay, CPU có tốc độ hàng GHz (1 GHz = 109 Hz)
 Số lượng nhân hay lõi (core)

Thông số kĩ thuật cần quan tâm của RAM là dung
lượng. Dung lượng của RAM được đo bằng đơn vị
Byte. Hiện nay, máy tính có RAM với dung lượng
hàng GB (1GB = Byte)

LUYỆN TẬP

Câu 1: Thiết bị nào là thành phần quan trọng nhất của máy tính?

A. Đĩa cứng

B. CPU

C. RAM

D. ROM

Câu 2: Bộ phận nào dưới đây đóng vai trò làm nền giao tiếp giữa CPU,
RAM và các linh kiện điện tử phục vụ cho việc kết nối với các thiết bị ngoại

A. ROM

B. Thiết bị lưu trữ

C. Main board

D. Dung lượng lưu trữ

Câu 3: Ý nào sau đây đúng khi nói về bộ nhớ RAM?

A. Lưu trữ chương trình giúp khởi động
các chức năng cơ bản của máy tính

B. Lưu trữ tạm thời trong quá trình tính
toán của máy tính, dữ liệu sẽ bị mất khi
máy tính bị mất điện hoặc khởi động lại

C. Lưu trữ dữ liệu lâu dài và không bị

D. Lưu trữ tổng dung lượng của ổ cứng

mất đi khi máy tính tắt nguồn

HDD, ổ cứng SSD

Câu 4: Biểu diễn số 14 từ hệ thập phân sang hệ nhị
phân ta được

A. 1011

B. 1101

C. 1001

D. 1110

Câu 5: Kết quả của phép cộng 11001 + 10110 trong hệ nhị phân là

A. 101111

B. 110111

C. 111011

D. 111101

Thảo luận nhóm đôi, hoàn thành các Luyện tập 1, 2 SGK trang 9
Bảng 4. Bảng chân lí mạch cộng đầy

Câu 1: Em hãy nêu giá
trị thích hợp tại dấu ?
cho hai cột S và Cout
để hoàn thành bảng
chân lí cho mạch cộng
đầy đủ (Bảng 4)

A
0
0
0
0
1
1
1
1

Đầu vào
B
0
0
1
1
0
0
1
1

C
0
1
0
1
0
1
0
1

in

Đầu ra
S
C
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?

out

GỢI Ý TRẢ LỜI
A
0
0
0
0
1
1
1
1

Đầu vào
B
0
0
1
1
0
0
1
1

C
0
1
0
1
0
1
0
1

in

Đầu ra
S
C
0
0
1
0
1
0
0
1
1
0
0
1
0
1
1
1

out

Thảo luận nhóm đôi, hoàn thành các Luyện tập 1, 2 SGK trang 9

Câu 2: Em hãy nêu tên một số thành
phần chính bên trong máy tính và cho
biết chức năng của nó

GỢI Ý TRẢ LỜI
Bên trong máy tính thường được cấu tạo từ nhiều bộ
phận khác nhau, một số bộ phận chính gồm:
1. CPU (Central Processing Unit): là “bộ não” của máy tính, là
nơi thực hiện các phép tính và xử lí dữ liệu. Nó đọc và thực thi
các lệnh từ bộ nhớ và điều khiển hoạt động của các thành phần
khác
2. RAM (Random Access Memory): là bộ nhớ ngắn hạn của
máy tính, nơi tạm thời lưu trữ dữ liệu và chương trình đang hoạt
động để CPU có thể truy cập nhanh chóng.

GỢI Ý TRẢ LỜI
3. Bộ nhớ lưu trữ: bao gồm ổ cứng (HDD) hoặc ổ đĩa rắn
(SSD), dùng để lưu trữ dữ liệu lâu dài của máy tính như hệ điều
hành, chương trình và tệp tin dữ liệu của người dùng.
4. Card đồ họa (CPU): là thành phần quản lí đầu ra hình ảnh
của máy tính, giúp hiển thị hình ảnh, video đồ họa trên màn hình
5. Bo mạch chủ (Motherboard): là tấm mạch chủ của máy tính,
kết nối tất cả các thành phần khác lại với nhau và cung cấp
nguồn điện và tín hiệu giữa chúng.

GỢI Ý TRẢ LỜI

6. Nguồn điện (Power supply):
cung cấp nguồn điện cho các thành
phần khác của máy tính, đảm bảo
hoạt động ổn định của hệ thống

VẬN DỤNG

Hoàn thành vận dụng SGK trang 9:

Em hãy sắp xếp thứ tự ưu tiên khi
chọn mua máy tính:
 a) Ổ cứng dung lượng lớn
 b) RAM dung lượng lớn
 c) CPU tốc độ cao

Gợi ý

Tùy theo mục đích sử dụng mà thứ tự này sẽ
khác nhau, tuy nhiên với các công việc thông
thường ta sẽ chọn thứ tư là c, b, a

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Ôn lại kiến thức đã học.
Hoàn thành phần Câu hỏi và bài tập
tự kiểm tra SGK trang 9.
Đọc và tìm hiểu trước Bài 2: Khám
phá thế giới thiết bị số thông minh.

CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ CHÚ Ý
LẮNG NGHE, HẸN GẶP LẠI!