NGỮ VĂN 6:

CON CHÀO MÀO

CON CHÀO MÀO
(Mai Văn Phấn)

Hãy chia sẻ niềm yêu thích của em dành
cho một con vật nuôi, một loài cây, loài
hoa, chim chóc, muông thú...Tại sao em
yêu thích con vật hay loài hoa đó?

Yêu thương và chia sẻ không chỉ
là tì́ nh cảm đẹp đẽ, cao quý giữa
con người với con người mà còn
là tình yêu thương, sự trân trọng,
ý thức bảo vệ thiên nhiên,... của
con người. Bài thơ Con chào mào
của nhà thơ Mai Văn Phấn là cảm
xúc, tình cảm của nhà thơ trước
thiên nhiên tuyệt đẹp!

CON CHÀO MÀO
(Mai Văn Phấn)

I. Đọc tìm hiểu chung:
1.Tác giả.
Em hãy giới thiệu thiệu những
hiểu biết của em về nhà thơ
Mai Văn Phấn? Kể tên một số
bài thơ của ông?

CON CHÀO MÀO
(Mai Văn Phấn)

1.Tác giả:
Mai Văn Phấn sinh năm 1955 tại 
Kim Sơn, Ninh Bình
Ông sáng tác thơ,viết tiểu luận
phê bình.
Thơ ông phong phú về đề tài, có
những cách tân về nội dung và
nghệ thuật, một số bài được dịch
ra nhiều thứ tiếng.
Tác phấm tiêu biểu: giọt nắng,
giọt xanh, cầu nguyện cuối
mùa,...

Mai Văn Phấn

2. Tác phẩm:

a. Xuất xứ: Trích trong tập
thơ : “Bầu trời không mái
che" (2010). Bài thơ được
dịch ra tiếng Anh, tiếng Pháp.
b. Thể thơ: tự do

c. Đọc - từ khó:

d. Bố cục: 3 phần
- Phần 1: Khổ 1
Hình ảnh con chim chào mào
- Phần 2: Khổ 2-3-4:
Cảm xúc, ý nghĩ của nhà thơ
- Phần 3 Phần còn lại
Niềm vui sướng của nhà thơ.

II. Phân tích văn bản
1 Hình ảnh con chim chào mào”

Em có thể tưởng tượng, hình
dung những hình ảnh gì khi
đọc ba dòng thơ đầu? Hình ảnh
gì xuất hiện? ngoài hình ảnh còn
có âm thanh gì? Em hình dung
ra một khung cảnh như thế nào?
Câu thơ “triu… uýt… huýt… tu
hìu…”gợi điều gì?

1 Hình ảnh con chim chào mào

Ba câu thơ đã mở ra một khung cảnh thanh bình, có thể đó là
ban mai trong suốt hoặc hoàng hôn ráng vàng, thanh tịnh. Nó
mang đến cho bạn đọc cảm giác yên bình về một khoảng
không thiên nhiên thanh sạch, mướt xanh. Đến câu thơ thứ
ba của khổ thơ này là một bản ký xướng âm giọng chim đầy
thú vị: “triu… uýt… huýt… tu hìu…”. 

1 Hình ảnh con chim chào mào

Nghệ thuật: hình ảnh
thơ chân thực, sống
động, ngôn từ cô đọng,
hàm súc (bút pháp tả
thực)

2. Những cảm xúc, ý nghĩ của nhà thơ
Hoạt động thảo luận nhóm
Nhóm 1,2
Câu 1: Nêu những ý nghĩ
cảm xúc của nhân vật “tôi”
khi “vẽ chiếc lồng trong ý
nghĩ”?

Nhóm 3,4
Câu 2: Nhà thơ mang “khung
nắng, khung gió” và “hối hả
đuổi theo” con chim để làm
gì? Tại sao khi không còn tăm
tích của con chim chào mào
nhà thơ lại hình dung về
những con sâu, trái cây chín,
giọt nước thanh sạch ?

2. Những cảm xúc, ý nghĩ của nhà thơ
Những ý nghĩ, cảm xúc của nhân vật
"tôi" khi nhìn thấy con chim chào mào:
khi "vội vẽ chiếc lồng trong ý
nghĩ":  Nhà thơ đã nghĩ phải nhanh
chóng vẽ chiếc lồng cho con chào mào,
muốm “độc chiếm”, muốn sở hữu cái
đẹp của thiên nhiên.

Khổ 2 .Những cảm xúc, ý nghĩ của nhà thơ
Khi “hối hả đuổi theo” nhân vật “tôi” mang theo cả không
gian đầy nắng gió, cây xanh mong níu giữ con chim chào
mào và tiếng hót.
Các hình ảnh “khung nắng, khung gió” và cả “nhành cây
xanh” kia chính là chiếc lồng mà nhà thơ đã vẽ ra trong ý
nghĩ . Hành động “đuổi theo” con chim lúc này cho thấy
vẻ đẹp tâm hồn nhà thơ được cất cánh, thăng hoa.

2. Những cảm xúc, ý nghĩ của nhà thơ
Khi không còn thấy tăm tích con chim chào mào,
nhân vật “tôi” đã hình dung ra con chim chào mào
đang mổ những “con sâu, trái cây chín, giọt nước
thanh sạch” của tôi – những gì mà chim thường ăn.
Đó chính là một cách “chuộc lỗi” khi con người
hiểu ra rằng con chim chào mào mình yêu quý sẽ
chỉ hạnh phúc trong cuộc sống tự do, tự nhiên giữa
thiên nhiên.,...
Từ đó, nhà thơ bộc lộ tình yêu thiên nhiên thực sự
và trọn vẹn của mình.
 

3. Niềm vui sướng trọn vẹn của nhà thơ
Tại sao lúc đầu nhân vật “ tôi|” “sợ chim bay đi”
Nhưng kết thúc lại khẳng định: chẳng
Cần chim bay về - tiếng hót ấy giờ tôi nghe rất rõ

Hai câu thơ kết khẳng định sự thay đổi trong ý nghĩ,
cảm xúc, trong tình yêu thiên nhiên của nhà thơ. Chẳng
cần con chào mào bay về nữa, tiếng hót du dương của
nó vẫn vang vọng trong tâm hồn ông. Bởi vì nhân vật
“tôi” biết ứng xử với thiên nhiên bằng sự tôn trọng và
tình yêu chứ không phải bằng mong muốn “độc
chiếm”, ích kỉ, hẹp hòi. Tình yêu khiến cho tâm hồn
người ta rộng mở, phong phú, tràn đầy niềm vui và sức
sống...

3. Niềm vui sướng trọn vẹn của nhà thơ
Dòng thơ nào được lặp lại trong bài thơ ? Tác dụng của chúng

Dòng thơ  “triu… uýt… huýt… tu hìu…”
được lặp lại 2 lần trong bài thơ. Tác giả đã cho
những thanh âm của thiên nhiên điệp khúc,
vang lên lần nữa ở cuối bài thơ. Chuỗi âm thanh
được nhắc lại trọn vẹn như từng cất lên lần đầu,
nhưng bạn đọc lại cảm nhận “con chào mào”
đã đi qua một hành trình, từ đơn lẻ tới hòa
nhập, từ âm vực có phần lảnh lót, chói gắt đến
phối bè, vang vọng.

CON CHÀO MÀO
3. Tổng kết

a. Nghệ thuật
Thể thơ tự do, có những câu thơ
lặp lại hoàn toàn gợi âm thanh
thiên nhiên với nhiều âm vực
ngân vang
Hình ảnh thơ chân thực, giàu
sức gợi.
Cấu tứ bài thơ lạ, kết thúc
mở tạo nhiều dư âm trong
lòng người đọc

(Mai Văn Phấn)

b. Nội dung
Bức tranh thiên nhiên trong
sáng, khoáng đạt, thanh bình
qua vẻ đẹp của con chim chào
mào và tiếng chim trong trẻo.
Tình yêu thiên nhiên của tác
giả được thể hiện qua thái độ
tôn trọng, qua cách ứng xử
của con người với thiên nhiên.

LUYỆN TẬP
Câu 1. Xác định nhân vật trữ tình trong bài thơ ?
ĐA. Nhân vật “tôi”- chính là tác giả.
Câu 2. Phương thức biểu đạt chính của bài thơ ?
ĐA. Biểu cảm

Câu 3. Hãy liệt kê hình ảnh miêu tả con chim chào mào
ở ba câu thơ đầu?
ĐA. Hình ảnh chú chim chào mào với những
chiếc lông có đốm trắng, cái mào màu đỏ rực
đang say sưa hót líu lo trên cành cao.

LUYỆN TẬP
Câu 4. Em hiểu ý hai dòng thơ "Chẳng cần
chim lại bay về/ Tiếng hót ấy giờ tôi nghe rất
rõ" như thế nào?

Hai câu thơ kết khẳng định sự thay đổi trong ý nghĩ,
cảm xúc, trong tình yêu thiên nhiên của nhà thơ.
Chẳng cần con chào mào bay về nữa, tiếng hót du
dương của nó vẫn vang vọng trong tâm hồn ông. Bởi v́
nhân vật “tôi” biết ứng xử với thiên nhiên bằng sự tôn
trọng và tń h yêu chứ không phải bằng mong muốn
“độc chiếm”, ích kỉ, hẹp hòi. Tình yêu khiến cho tâm
hồn người ta rộng mở, phong phú, tràn đầy niềm vui
và sức sống...

LUYỆN TẬP
Câu 5.Qua bài thơ, em rút ra thông điệp gì ?
Tình yêu thiên nhiên không phải
bằng những mong muốn ích kỉ, hẹp
hòi, mà thể hiện bằng thái độ tôn
trọng thiên nhiên.

Tình yêu khiến tâm hồn người ta trở
nên rộng mở, phong phú và tràn đầy
niềm vui.

VẬN DỤNG

Câu 1. Nêu cảm nghĩ của anh/chị
sau khi đọc văn bản trên ? ( Bằng
một đoạn văn ngắn 5 -9 dòng )
Câu 2. HS đọc diễn cảm, hoặc
ngâm thơ bài Con chào mào.

VẬN DỤNG
Câu 1. Đoạn văn ngắn
Bài thơ Con chào mào của Mai Văn Phấn là
một bài thơ hay, đề cập đến tình yêu thương
của con người đối với thiên nhiên. Từ âm
thanh vang vọng du dương của con chim
chào mào giữa đất trời rộng lớn, từ vẻ đẹp
rực rỡ của chú chào mào, nhà thơ từ ước
muốn sở hữu, “độc chiếm”trở thành niềm vui
hòa nhập lòng mình mình vào cái vô hạn của
thiên nhiên. Bài thơ dạy cho ta cách đối xử
với thiên nhiên. Chỉ cần có tình yêu chúng ta
sẽ sống tràn đầy niềm vui, sẽ có tâm hồn

Cuộc sống có những trải nghiệm đem lại cho em
niềm vui, niềm tự hào, sung sướng, hạnh phúc,
nhưng cũng có những trải nghiệm đem lại nỗi
buồn, sự sợ hãi, nuối tiếc...Song dù thế nào thì
sau mỗi trải nghiệm đó, chúng ta tự rút ra những
bài học để trưởng thành hơn. Hôm nay, trong
tiết học này chúng ta tiếp tục rèn kĩ năng viết
bài văn về một trải nghiệm đáng nhớ của bản
thân nhưng với kĩ năng cao hơn. Tiết học này
giúp các em củng cố và phát triển kĩ năng viết
bài văn kể về một rải nghiệm đáng nhớ với yêu
cầu cao hơn.