KHỞI ĐỘNG
•Em đã từng giúp đỡ ai đó hoặc nhận sự
giúp đỡ từ ai đó chưa?
•Cảm nhận của em khi cho đi hoặc nhận
lại sự giúp đỡ của người khác là gì?
•Đọc nhan đề “Gió lạnh đầu mùa” em hình
dung tác giả sẽ kể câu chuyện gì?

Tiết 32,33

Gió lạnh đầu mùa
Thạch Lam

I.

Đọc- hiểu văn bản

•Đọc giọng nhẹ nhàng, tình cảm, chú ý cảm xúc,
giọng điệu của các nhân vật.
•Chú ý vào các thẻ chỉ dẫn trong sách giáo khoa

1. Tác giả

•Thạch Lam (19101942) tên thật là
Nguyễn Tường Vinh
Ông sáng tác ở nhiều thể loại
(tiểu thuyết, truyện ngắn,tùy
bút...) song thành công nhất là
truyện ngắn.

•Truyện ngắn của ông bình dị, giàu
cảm xúc. Đề tài thành công nhất là
viết về trẻ em.

2. Tác phẩm
•“ Gió lạnh đầu
mùa” là một trong
những truyện ngắn
xuất sắc viết về đề tài
trẻ em của Thạch
Lam.

•Tóm tắt
Sơn và Lan sinh ra trong một gia đình khá giả nhưng luôn
thân thiết với những đứa trẻ nghèo. Một hôm, trời
chuyển lạnh, Sơn được mẹ mặc cho chiếc áo ấm. Hai chị
em ra chợ chơi thì thấy Hiên-cô bé hàng xóm đang co ro
bên cột quán với manh áo mong manh, rách tả tơi. Sơn
bàn với chị Lan đem chiếc áo bông cũ cho Hiên. Về đến
nhà,vú già nói với chị em Sơn mẹ đã biết chuyện. Sợ bị
mắng, Sơn và Lan đến nhà Hiên đòi áo nhưng không
thấy ai. Đến khi về nhà đã thấy mẹ con Hiên đem áo
sang trả.Mẹ Sơn biết chuyện, liền cho mẹ Hiên vay năm
hào về may áo cho con. Đến khi mẹ con Hiên ra về, bà
không trách phạt mà ôm hai con vào lòng.

II. KHÁM PHÁ VĂN BẢN

Ngôi kể và phương thức biểu đạt
•Câu chuyện được
kể theo ngôi thứ
mấy?
•Ngôi thứ 3

•Thể loại của văn bản là gì?

•Truyện ngắn

Nêu phương thức biểu đạt của
văn bản?
•Tự sự kết hợp
miêu tả

•Trong truyện có
những nhân vật nào?

Sơn, Lan, bé Hiên, Mẹ Sơn, Mẹ Hiên,
Vú già, các bạn xóm chợ nghèo.

Phân chia bố cục của văn bản?
3 phần
Phần 1:Từ đầu....rơm rớm nước mắt :sự thay đổi của con
người và cảnh vật khi trời chuyển lạnh.
Phần 2: Tiếp theo....trong lòng thấy vui vui: chị em Sơn ra
ngoài chơi cùng các bạn nhỏ và quyết định cho Hiên chiếc
áo.
Phần 3: Còn lại: thái độ và cách ứng xử của mọi người khi
phát hiện ra hành động của Sơn.

1.Nhân vật Sơn
•Sau khi đọc văn bản “Gió lạnh đầu mùa”, em thấy gia đình
Sơn có điều kiện như thế nào? Dựa vào đâu em có nhận định
đó?
•Chỉ ra các câu văn miêu tả ý nghĩ của Sơn khi nghe mẹ và
Vú già trò chuyện về chiếc áo bông của em Duyên; khi nhớ
ra cuộc sống nghèo khổ của mẹ con Hiên? Những suy nghĩ,
cảm xúc ấy giúp em cảm nhận được gì về nhân vật này?
•Khi cùng chị Lan mang chiếc áo cũ cho Hiên, Sơn cảm thấy
như thế nào? Cảm xúc ấy giúp em hiểu gì về ý nghĩa của sự
chia sẻ?
•Hành động vội vã đi tìm Hiên để đòi lại chiếc áo bông cũ có
làm em giảm bớt thiện cảm với nhân vật Sơn không? Vì sao?
Nếu là Sơn, em sẽ làm gì?

a.Buổi sáng, khi ở trong nhà.
•Gia cảnh
- Có Vú già.
- Cách xưng hô trang trọng.
- Những người nghèo khổ mà Sơn quen biết
vẫn vào vay mượn ở nhà Sơn.

Gia đình thuộc tầng lớp trung lưu,
khá giả, sung túc.

•Khi nghe mẹ và Vú già nói chuyện về em
• Sơn nhớ em, cảm động và thương em quá

•Sơn thấy mẹ hơi rơm rớm nước mắt.
Giàu tình yêu thương và lòng trắc ẩn

Ngòi bút của Thạch Lam vô cùng tinh tế và
giàu cảm xúc.

b. Khi ra ngoài chơi với các bạn nhỏ nghèo ở chợ .
Thái độ

Sơn và chị vẫn thân mật chơi đùa chứ
không kiêu kỳ, khinh khỉnh.

Khi thấy Hiên đứng nép
một chỗ vì lạnh, không ra
chơi cùng:
- Gọi ra chơi cùng.
- Quan tâm, hỏi han: Áo lành đâu không mặc?
Sao không bảo U mày may cho?
- Quyết định cho Hiên chiếc áo bông cũ của em
Duyên.

c. Chiều tối khi trở về nhà
Lo lắng, sợ bị mẹ mắng nên vội vã đi tìm
Hiên để đòi lại chiếc áo.
=> lúc đó Sơn mới hiểu mẹ rất quý chiếc
áo bông ấy nên dù đã cho rồi nhưng vẫn
tìm bạn để đòi lại.

Miêu tả rất chân thực, tự nhiên tâm lý
của trẻ thơ.

2. Nhân vật Hiên và những đứa trẻ nghèo
•Dáng vẻ

- Mặc không khác ngày thường,
vẫn những bộ quần áo màu nâu
bạc đã vá nhiều chỗ;
- Môi tím lại, qua những chỗ áo
rách da thịt thâm đi;
- Mỗi cơn gió đến lại run lên,
hàm răng đập vào nhau'

- Đứng đợi Sơn ở cuối chợ để chơi
đánh khăng đánh đáo.
-Giương đôi mắt ngắm bộ quần áo
mới của Sơn.

•Thái độ

Nhân vật
Hiên
•Từ nãy vẫn đứng dựa vào cột quán, co ro đứng
bên cột quán.
•Chỉ mặc một manh áo rách tả tơi, hở cả lưng và
tay.
•Không lại chơi, khi được hỏi thì bịu xịu trả lời.
Hiên là cô bé nghèo đáng thương, có tâm hồn
nhạy cảm.

So sánh nhân vật Hiên và Cô bé bán diêm
HIÊN
CÔ BÉ BÁN DIÊM
•Giống nhau
Tên
-Có tên
-Không có tên
Không
gian
Nam có hoàn -Đan Mạch
- Đều là
những đứa-Việt
trẻ nghèo,
cảnh gian
đáng thương. -Bắt đầu vào mùa -Chính đông, vào
Thời
đông
đêm giao thừa
- Đều thiếu thốn vật chất và phải chịu
Hoàn
cảnh mùa đông
-Hiên
nhận được -Cô bé bán diêm
lạnh trong
giá rét.
tình thương và sự đơn độc, lạnh lẽo,
•Khác nhau
quan tâm của
không nhận được
những người
tình thương của
xung quanh
mọi người
Cái kết

Có hậu. Hiên có
áo ấm để mặc

Vừa có hậu vừa
mang tính bi
kịch.

Hai người mẹ
MẸ HIÊN

MẸ SƠN

- Nghèo, làm nghề mò cua bắt - Gia đình khá giả,cho
ốc; đem áo trả cho mẹ Sơn; lời mẹ Hiên mượn 5 hào về
nói lễ phép, từ tốn.
may áo cho con
- Với các con thì cư xử
là người mẹ nghèo khổ, chân
vừa nghiêm khắc, vừa
chất, giàu lòng tự trọng.
âu yếm.
 là người mẹ nhân hậu,
tế nhị.

Nội dung

3. Tổng kết

-Truyện ngắn khắc họa hình ảnh những con người ở làng
quê nghèo khó, có lòng tự trọng và những người có điều
kiện sống tốt hơn biết chia sẻ, yêu thương người khác. Từ
đó đề cao tinh thần nhân văn, biết đồng cảm, sẻ chia, giúp
đỡ những người có hoàn cảnh éo le, bất hạnh.

-Nghệ thuật tự sự kết hợp miêu tả
-Lời văn bình dị, nhẹ nhàng, tinh tế, khắc
họa sâu sắc tâm lý nhân vật.

Nghệ
thuật

III. LUYỆN TẬP
Câu 1: Vì sao mẹ Sơn lại cho mẹ Hiên vay tiền mà không
cho áo?
a. Vì mẹ Sơn không muốn giúp đỡ người khác.
b. Vì mẹ Sơn muốn lấy lại số tiền cho vay.
c. Vì mẹ Sơn rất quý chiếc áo là kỷ vật của em Duyên.
d. Vì mẹ Sơn muốn giữ chiếc áo là kỷ vật của em Duyên và
vẫn muốn giúp đỡ mẹ Hiên.

Câu 2: Vì sao những đứa trẻ nghèo không dám lại gần
chơi với Sơn và Lan?

a. Vì chúng không thích chơi với những người có điều kiện
khá giả.
b. Vì Sơn và Lan có thái độ khinh khỉnh.
c. Vì chúng ngại, biết thân phận nghèo khổ của mình.
d. Cả a và b đều đúng.

Câu 3: Vì sao sau khi đã cho Hiên cái áo, Sơn lại
muốn đòi lại?

a. Vì Sơn thấy tiếc cái áo.
b. Vì Sơn muốn trêu đùa Hiên.
c. Vì Hiên không biết giữ gìn.
d. Vì con Sinh sẽ nói với mẹ Sơn, Sơn sợ mẹ mắng.

Câu 4: Vì sao mẹ Hiên trả lại chiếc áo?
a. Vì mẹ Hiên chê áo xấu.
b. Vì Sơn đòi lại áo.
c. Vì mẹ Hiên biết đó là kỷ vật của em Duyên.
d. Vì mẹ Hiên nghèo nhưng có lòng tự trọng, biết Sơn
đi cho áo mà chưa có sự đồng ý.

IV. VẬN DỤNG – VIẾT KẾT NỐI VỚI ĐỌC

Có nhiều nhân vật trẻ em xuất hiện trong truyện “Gió lạnh
đầu mùa”. Hãy viết đoạn văn (khoảng 5-7 câu) trình bày
cảm nhận về một nhân vật mà em thấy thú vị.
Gợi ý
•Mở đoạn

Giới thiệu và nêu cảm nghĩ chung về nhân vật
•Đặc điểm của nhân vật

•Thân đoạn

•Suy nghĩ của em về nhân vật
•Tác động của nhân vật đến suy nghĩ và hành động của em

•Kết đoạn

Khẳng định tình cảm của em với nhân vật

Đoạn văn tham khảo
“Gió lạnh đầu mùa” là một tác phẩm thành công viết về đề tài
trẻ em của nhà văn Thạch Lam. Trong truyện xuất hiện nhiều
nhân vật nhưng em thích nhất là nhân vật Sơn.
Sơn sinh ra trong một gia đình khá giả, sung túc nhưng không
vì thế mà em tỏ ra kênh kiệu, khinh ghét những đứa trẻ nghèo
nơi xóm chợ. Trái lại, Sơn vẫn rất hòa đồng, thân thiện và cảm
thông sâu sắc với những mảnh đời khốn khó. Khi thấy Hiên
đứng một mình co ro bên cột quán với manh áo rách tả tơi,
Sơn đã động lòng thương và quyết định cùng chị mang cho
Hiên chiếc áo bông cũ-kỷ vật cũ của em Duyên.
Hành động nhỏ bé nhưng đầy tình yêu thương của Sơn đã để
lại cho em một bài học về sự sẻ chia, thông cảm giữa người
với người, hướng tới một cuộc sống nhiều điều tốt đẹp.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

-Học bài, hoàn thành bài tập
-Chuẩn bị: Thực hành tiếng
việt (sgk/ 74) (nhận biết cụm
động từ, cụm tính từ)