Giáo viên:
Lớp:

Tiết 29, 30:

Kiều ở lầu Ngưng Bích

NỘI DUNG BÀI HỌC
I

Tìm hiểu chung

Đọc hiểu văn bản

II1. Khung cảnh thiên nhiên trước lầu Ngưng Bích và tâm trạng của Kiều
2. Nỗi nhớ Kim Trọng và cha mẹ
3. Tâm trạng buồn lo của Kiều qua cách nhìn cảnh vật

III

Tổng kết

I. Tìm hiểu chung
1. Vị trí đoạn trích:
• Nằm ở phần 2 của truyện gồm 22 câu (1033-1054), tức là phần Gia biến và
lưu lạc.

2. Đọc, tìm hiểu chú thích
Trước lầu Ngưng Bích khóa xuân
Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung
Bốn bề bát ngát xa trông
Cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia
Bẽ bàng mây sớm đèn khuya
Nửa tình nửa cảnh như chia tấm lòng
Tưởng người dưới nguyệt chén đồng
Tin sương luống những rầy trông mai chờ
Bên trời góc bể bơ vơ
Tấm son gột rửa bao giờ cho phai
Xót người tựa cửa hôm mai
Quạt nồng ấp lạnh những ai đó giờ?
Sân lai cách mấy nắng mưa
Có khi gốc tử đã vừa người ôm,

Buồn trông cửa bể chiều hôm
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xôi
Buồn trông ngọn nước mới xa
Hoa trôi man mác biết là về đâu
Buồn trông nội cỏ rầu rầu
Chân mây mặt đât một màu xanh xanh
Buồn trông gió cuốn mặt duềnh
Ầm ầm tiếng sống kêu quanh ghế ngồi

1. Khóa xuân: là khóa kín tuổi xuân,ý nói là
cấm cung, nói Kiều bị giam lỏng
2. Bẽ bàng: Xấu hổ, tủi thẹn
3. Chén đồng: Chén rượu thề nguyền, cùng
lòng, cùng dạ với nhau
4. Tấm son: là tấm lòng son, tấm lòng thủy
chung son sắt
5. Quạt nồng ấp lạnh: Mùa hè, trời nóng thì
quạt cho cho cha mẹ ngủ, mùa đông trời lạnh
thì nằm ấm chỗ sẵn cho cha mẹ ngủ.

Giải thích
các từ khó

Đoạn 1 (6 câu đầu): Khung cảnh thiên nhiên trước
lầu Ngưng Bích và tâm trạng của Kiều

3. Bố cục

Đoạn 2 (8 câu tiếp): Nỗi nhớ Kim Trọng và cha mẹ

Đoạn 3 (8 câu cuối): Tâm trạng buồn lo của Kiều
qua cách nhìn cảnh vật

II. Đọc hiểu văn bản
THẢO LUẬN CẶP ĐÔI:

? Kiều đang ở trong cảnh ngộ như thế nào?
? Ở đây tác giả dùng từ “khoá xuân” theo em có phù hợp với cảnh ngộ của Kiều không? Em hiểu như thế
nào về cách dùng từ ấy?
? Trong hoàn cảnh ấy, Kiều cảm nhận khung cảnh xung quanh như thế nào?
? Em hiểu như thế nào về hình ảnh “vẻ non xa, tấm trăng gần ở chung”?
? Nhận xét gì về cảnh thiên nhiên ở lầu Ngưng Bích?
? Em có nhận xét gì về nghệ thuật m.tả của tác giả ở đây?

Trước lầu Ngưng Bích khóa xuân
Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung
Bốn bề bát ngát xa trông
Cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia
Bẽ bàng mây sớm đèn khuya
Nửa tình nửa cảnh như chia tấm lòng

1. Khung cảnh thiên nhiên trước lầu Ngưng Bích và tâm trạng của Kiều
- Trước lầu
- Khóa xuân

-Non xa

Kiều bị giam lỏng ở lầu Ngưng Bích

Ở chung

-Trăng gần
- Cát vàng

Bát ngát

Đẹp thoáng đãng
nên thơ nhưng
mênh mông,vắng
lặng heo hút

- Bụi hồng
- Bẽ bàng

Mây sớm
Đèn khuya

Chán nản ,buồn tủi
cô đơn

Tả
cảnh
ngụ
tình

1. Khung cảnh thiên nhiên trước lầu Ngưng Bích và tâm trạng của Kiều
- Cảnh ngộ trớ trêu, bất hạnh của Thuý Kiều ; bị giam lỏng ở lầu Ngưng Bích.
=> hình ảnh chơi vơi giữa mênh mông trời đất, cảnh bao la, hoang vắng,xa lạ và cách
biệt, thiếu bóng dáng, sự sống, không sự giao lưu giữa người với người. Cảnh thực
cũng có thể mang tính ước lệ gợi sự mênh mang, rợn ngợp của không gian : tâm trạng
cô đơn của Kiều.
- Tâm trạng: sớm làm bạn với mây, khuya làm bạn với đèn, thui thủi một mình.
 cô đơn, buồn tủi ( gợi thời gian tuần hoàn khép kín của một ngày)
=> Kiều chỉ thui thủi một mình, nàng rơi vào hoàn cảnh cô đơn tuyệt đối, nàng
đau đớn, xót xa như thấy rằng mình bị chia cắt.

1. Khung cảnh thiên nhiên trước lầu Ngưng Bích và tâm trạng của Kiều
Nghệ thuật:
• Nghệ thuật "tả cảnh ngụ tình" thể hiện nỗi cô đơn, hờn
tủi, xót xa, đau đớn của Kiều khi bị giam lỏng ở lầu
Ngưng Bích.
• Từ ngữ chọn lọc cô đọng, xúc tích = 1 vài nét chấm
phá dựng lên cả 1 bức tranh thiên nhiên toàn cảnh
rộng lớn.

2. Nỗi nhớ của Kim Trọng và cha mẹ: (8 câu tiếp)

Tưởng người dưới nguyệt chén đồng,
Tin sương luống những rày trông mai chờ.
Bên trời góc bể bơ vơ,
Tấm son gột rửa bao giờ cho phai.
Xót người tựa cửa hôm mai,
Quạt nồng ấp lạnh những ai đó giờ?
Sân Lai cách mấy nắng mưa,
Có khi gốc tử đã vừa người ôm.

Trong cảnh ngộ cô đơn,
Kiều nhớ đến ai? Nàng
nhớ ai trước ai sau?
Nhớ như thế có hợp lí
không? Vì sao?

2. Nỗi nhớ của Kim Trọng và cha mẹ: (8 câu tiếp)
b. Nỗi nhớ Kim Trọng
Dưới nguyệt, chén đồng.

Nhớ buổi thề nguyền

Rày trông, mai chờ

Tưởng tượng Kim Trọng nhớ
mình..

Bản thân: bơ vơ, tấm son
gột rửa bao giờ cho phai

Đau đớn, xót xa khi đã phụ tình

 Kiều là người con gái thuỷ chung, son sắt, nặng ân tình, đau đớn, xót xa nhớ
về Kim Trọng.

.

2. Nỗi nhớ của Kim Trọng và cha mẹ: (8 câu tiếp)
a. Nỗi nhớ cha mẹ
Xót người tựa cửa hôm mai

Quạt nồng ấp lạnh
Sân Lai, gốc tử

Sớm hôm mong chờ con

Không ai phụng dưỡng cha
mẹ, không báo hiếu được.
Xót xa, lo lắng.

 Kiều xót thương cha mẹ lúc sáng,chiều tựa cửa ngóng trông con mà nhớ
mong vô vọng. Kiều xót xa cho cha mẹ lúc tuổi già sức yếu mà nàng không
được trông nom, chăm sóc để trả công sinh thành dưỡng dục.

3. Tâm trạng buồn lo của Kiều qua cách nhìn cảnh vật

Buồn trông cửa bể chiều hôm,
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa?
Buồn trông ngọn nước mới sa,
Hoa trôi man mác biết là về đâu?
Buồn trông nội cỏ rầu rầu,
Chân mây mặt đất một màu xanh xanh.
Buồn trông gió cuốn mặt duềnh,
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi.

8 câu thơ chia làm 4 cặp
câu, mỗi cặp nói về một
cảnh vật, mỗi cảnh vật là
một tâm trạng của Kiều.
Em hãy chỉ ra những cảnh
vật và tâm trạng ấy?

Tâm trạng buồn lo của Kiều qua cách nhìn cảnh vật

- Cánh buồm xa xa
- Hoa trôi man mác.
- Nội cỏ, chân mây mặt đất,
xanh xanh.
- Gió cuốn, tiếng sóng ầm ầm

Nhớ cha mẹ gia đình và quê hương
Buồn cho thân phận lênh đênh không
biết đi đầu,về đâu của mình.
Cuộc sống tẻ nhạt, vô vị, héo tàn,
tương lai mờ mịt.
Nỗi sợ hãi khủng khiếp, nghĩ về tai họa
sắp ập đến.

3. Tâm trạng buồn lo của Kiều qua cách nhìn cảnh vật

Buồn trông cửa bể chiều hôm,
Xác định biện
pháp nghệ thuật
được sử dụng
trong đoạn thơ
này? Phân tích
tác dụng?

Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa?
Buồn trông ngọn nước mới sa,
Hoa trôi man mác biết là về đâu?
Buồn trông nội cỏ rầu rầu,
Chân mây mặt đất môt màu xanh xanh.
Buồn trông gió cuốn mặt duềnh,
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi.

3. Tâm trạng buồn lo của Kiều qua cách nhìn cảnh vật
- Nghệ thuật: Ẩn dụ (Hoa, ngọn nước, chân mây), điệp ngữ, từ láy,
câu hỏi tu từ, độc thoại nội tâm, tả cảnh ngụ tình.
- Điệp ngữ: Buồn trông => Điệp khúc của tâm trạng.
=> Nỗi buồn cô đơn, xót xa, đau đớn, bế tắc tuyệt vọng.
Nỗi buồn cô đơn, xót xa, đau đớn, bế tắc tuyệt vọng.

3. Tâm trạng buồn lo của Kiều qua cách nhìn cảnh vật
- Nghệ thuật: Ẩn dụ (Hoa, ngọn nước, chân mây), điệp ngữ, từ láy,
câu hỏi tu từ, độc thoại nội tâm, tả cảnh ngụ tình.
- Điệp ngữ: Buồn trông => Điệp khúc của tâm trạng.
=> Nỗi buồn cô đơn, xót xa, đau đớn, bế tắc tuyệt vọng.
Nỗi buồn cô đơn, xót xa, đau đớn, bế tắc tuyệt vọng.

3. Tâm trạng buồn lo của Kiều qua cách nhìn cảnh vật

Buồn trông cửa bể chiều hôm,

 Nhớ cha mẹ gia đình và quê
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa? hương
Buồn trông ngọn nước mới sa,
Hoa trôi man mác biết là về đâu?
Buồn trông nội cỏ rầu rầu,
Chân mây mặt đất môt màu xanh xanh.
Buồn trông gió cuốn mặt duềnh,
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi.

Buồn cho thân phận lênh đênh
không biết trôi dạt về đâu.
Cuộc sống tẻ nhạt, vô vị, héo tàn,
tương lai mờ mịt.
Nỗi sợ hãi khủng khiếp, nghĩ về
tai họa sắp ập đến.

Điệp ngữ: Buồn trông, điệp khúc của tâm trạng.
=> Nỗi buồn cô đơn, xót xa, đau đớn, bế tắc tuyệt vọng của Kiều.

Diễn biến tâm trạng của Kiều qua đoạn trích?

Cô đơn buồn tủi

Nhớ Kim Trọng

Buồn lo cho
thân phận và số
kiếp

Xót thương cho
cha mẹ

III. Tổng kết

Nội dung: Đoạn trích thể hiện tâm trạng cô đơn, buồn tủi và
tầm lòng thủy chung, hiếu thảo của Thúy Kiều.

Nghệ thuật:
- Miêu tả nội tâm nhân vật được thể hiện qua độc thoại nội
tâm và tả cảnh ngụ tình.
- Lựa chọn từ ngữ, sử dụng các biện pháp tu từ.

LUYỆN TẬP

Câu 1: Đoạn trích Kiều ở lầu Ngưng Bích nằm ở phần nào của truyện Kiều?

A. Gặp gỡ và đính ước
B. Gia biến và lưu lạc
C. Đoàn tụ

Câu 2: Tác dụng của việc nhắc lại 4 lần cụm từ “buồn trông” trong 8 câu thơ cuối là gì?

A. Tạo âm hưởng trầm buồn cho các câu thơ.

B. Nhấn mạnh những hoạt động khác nhau của Kiều.
C. Nhấn mạnh sự ảm đạm của cảnh vật thiên nhiên.
D. Nhấn mạnh tâm trạng đau đớn của Kiều.

Câu 3: Đọc câu thơ “ Tưởng người dưới nguyệt chén đồng” , em hiểu Thúy Kiều đang nhớ đến kỉ niệm gì của
nàng ?

A. Nàng nhớ đến buổi chiều đầu tiên gặp gỡ Kim Trọng .
B. Nàng nhớ đến đêm trăng uống rượu thề nguyền của hai người.
C. Nàng nhớ đến lần Kim Trọng trả lại cho nàng chiếc thoa cài đầu và bắt chuyện làm quen
với nàng
D. Nàng nhớ về những ngày tháng êm đềm khi còn ở bên gia đinh

Câu 4: Trong 8 câu thơ cuối, biện pháp nghệ thuật nào được sử dụng đặc trưng nhất?

A. Điệp ngữ
B. Tả cảnh ngụ tình

C. Ước lệ tượng trưng
D. Điển tích

VẬN DỤNG

Em có nhận xét gì lòng
hiếu thảo với cha mẹ của
lớp trẻ hiện nay?

CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ CHÚ Ý
LẮNG NGHE!