PRÔ-MÊ-TÊ VÀ LOÀI NGƯỜI

(Thần thoại Hy Lạp)

KHỞI ĐỘNG

- Em hãy kể tên các nhân vật nổi tiếng
trong thần thoại Hy Lạp mà em biết.
- Em đã từng nghe câu chuyện về Prômê-tê và loài người chưa? Hãy chia
sẻ với các bạn trong lớp về những
điều em biết.
- Nếu em chưa từng nghe thì em thử
đoán truyện Prô-mê-tê và loài người
sẽ nói về vấn đề gì?

MỘT SỐ VỊ THẦN TRONG
THẦN THOẠI HY LẠP

Chia sẻ những
hiểu biết về
thần Prô-mê-tê

(Mai Thị Minh Thanh 0981727377 THPT Trưng Vương-Quy Nhơn

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

I
1

Tìm hiểu chung
Thần thoại Hi Lạp

Thần thoại Hy Lạp là di sản
văn hóa của người Hy Lạp cổ
đại. Thần thoại Hy Lạp là tập
hợp của những huyền thoại,
truyền thuyết lưu hành trong
dân gian, được truyền khẩu
qua nhiều thế hệ và được ghi
chép lại khi có chữ viết.

Nhân vật trong thần thoại
Hy Lạp là các vị thần,
các vị anh hùng có hình
dạng và hành động phi
thường, có khả năng biến
hóa khôn lường. Nội
dung của thần thoại Hy
Lạp kể về chiến công của
các vị thần hay người
anh hùng, hoặc kể về
nguồn gốc thế giới, ý
nghĩa tín ngưỡng hay các
lễ nghi tôn giáo..

1

Thần thoại Hi Lạp

Đọc thần thoại Hy Lạp, người
đọc sẽ được giải đáp các thắc
mắc về thế giới theo chiều
hướng siêu thực: Ai là người
sáng lập nên thế giới? Ai là
người xuất hiện đầu tiên? Sau
khi rời khỏi trần gian các linh
hồn sẽ đi về đâu? Những tập
quán, lễ nghi truyền thống của
người Hi Lạp được hình thành
như thế nào,…

1

Thần thoại Hi Lạp

Thần thoại Hy Lạp cho chúng ta
hiểu biết hơn về trí tuệ, trí tưởng
tượng phong phú của người Hy
Lạp thời cổ đại. Nhiều lĩnh vực
như triết học, hội hoạ, điện ảnh,
kiến trúc, điêu khắc, văn học,…
đã khai thác các đề tài, cốt truyện,
nhân vật, sự việc… của thần thoại
Hi Lạp làm cho những câu
chuyện luôn tươi mới trong đời
sống hiện tại.

2. Văn bản “Prô-mê-tê và loài người”

a. Xuất xứ: Theo
Nguyễn Văn Khoả,
Thần thoại Hi Lạp,
tập 1, NXB Khoa học
xã hội, Hà Nội, 1990.

* Nhân vật: Ê-pimê-tê và Prô-mê-tê

* Các sự việc chính
Hai anh em Ê- Cậu em Ê-pi-mêtê tranh việc tạo
pi-mê-tê và
Prô-mê-tê xin ra các loài vật,
với thần U-ra- ban cho mỗi loài
nôx và Gai-a vật một đặc ân –
tạo ra cho thế một “vũ khí”
gian nhiều thứ phòng thân nhưng
để cuộc sống lại chẳng ban cho
thêm đông
con người một
vui.
đặc ân nào.

Thần Prô-mê-tê đã sửa
chữa thiếu sót cho cậu
em trai cho mình bằng
cách tái tạo lại cho con
người một thân hình
đẹp đẽ, làm cho con
người đứng thẳng, đi
bằng hai chân. Thần
Prô-mê-tê còn lấy lửa
của thần Mặt Trời trao
cho loài người.

Nhờ có ngọn
lửa của thần
Prô-mê-tê trao
cho, loài người
thoát khỏi cảnh
sống giá lạnh,
tăm tối, tạo
dựng cuộc sống
ngày càng văn
minh, hạnh
phúc.

b. Bố cục: 3 phần
Phần 1: Từ đầu …. Làm
thế nào bây giờ?: Giới
thiệu việc thần Ê-pi-mêtê tạo ra thế giới muôn
loài, ban cho các loài “vũ
khí” nhưng lại quên ban
“đặc ân” cho con người.

Phần 2: Tiếp…. đem
xuống trao cho loài
người: Thần Prô-mêtê tái tạo con người
và ban cho con người
ngọn lửa của thần
Mặt Trời.

Phần 3: Còn lại:
Ý nghĩa ngon lửa
của thần Prô-mêtê với loài người.

c. Nội dung khái
quát: Nói về việc
các vị thần sáng tạo
ra loài người và thế
giới muôn loài.

II

Đọc hiểu chi tiết

1. Không gian, thời gian và nhân vật của truyện
PHIẾU HỌC TẬP 01:
Tìm hiểu không gian – thời gian- nhân vật của văn bản thần thoại
“Prô-mê-tê và loài người”

 
Không gian
Thời gian
Nhân vật

Dẫn chứng
 
 
 

Nhận xét
 
 
 

 
Dẫn chứng
Nhận xét
Không gian Mặt đất mênh mông, dẫu
Không gian vũ trụ
có khá nhiều vị thần cai
đang trong quá trình
quản song vẫn còn hết
tạo lập.
sức vắng vẻ.
Thời gian Thủa ấy thế gian mới chỉ Thời gian cổ sơ, không
có các vị thần
xác định và mang tính
 
chất vĩnh hằng.
Nhân vật Thần Prô-mê-tê và Ê-pi- Nhân vật là các vị thần
mê-tê
 

PHIẾU HỌC TẬP 02: Tìm hiểu nội dung và nghệ thuật của văn bản thần thoại

Tóm tắt quá
trình tạo nên
con người và
thế giới muôn
loài
 
 

Nhận xét cốt
truyện và
nghệ thuật
xây dựng
nhân vật
 

Nêu nội dung
bao quát của
văn bản Prômê-tê và loài
người
 

Thông điệp
của văn bản

 

2. Quá trình tạo nên con người và
thế giới muôn loài

 Lí do: do mặt đất
còn vắng vẻ, buồn tẻ

Hai anh em thần Prô-mê-tê và
Ê-pi-mê-tê xin tạo thêm các giống
loài để cuộc sống đông vui.

Quá trình:
Ban đầu, thần Ê-pi-mê-tê tranh việc tạo ra muôn loài
Mọi giống loài đều được tạo ra hoàn hảo, mỗi loài đều được ban cho
một “vũ khí” để phòng thân.
Do tính đãng trí của Ê-pi-mê-tê mà loài người chưa có vũ khí gì để
tự vệ.
Thần Prô-mê-tê đã tái tạo lại con người với thân hình đẹp đẽ, thanh
tao; lại làm cho con người đứng thẳng đi bằng hai chân. Hơn nữa
thần Prô-mê-tê còn lấy lửa của thần Mặt Trời ban cho loài người.

Ý nghĩa ngọn lửa của Prô-mê-tê
Giúp con người thoát khỏi
tăm tối, gía lạnh, đói khát.
Ngọn lửa trở thành vũ khí
mạnh nhất của con người,
giúp con người tạo dựng
cuộc sống ngày càng văn
minh, hạnh phúc.

* Nhận xét về cốt truyện và nghệ thuật xây dựng nhân vật:

Nhận xét cốt truyện
Cốt truyện đơn giản,
xoay quanh sự việc các
vị thần tạo ra muôn loài
và loài người như nhiều
truyện thần thoại khác.

Việc miêu tả Prô-mê-tê
và Ê-pi-mê-tê cho thấy
thần linh có những tài
năng, phép thuật mà
con người không có.

Các vị thần cũng giống
như con người có khi
cũng mắc lỗi lầm, cũng
có lúc nhầm lẫn.

Nghệ thuật
xây dựng
nhân vật
Văn bản đã mô tả kĩ hơn về các vị
thần, về thái độ, tính cách, hành động
của họ, mang tính “người” hơn.

3. Nội dung khái quát và thông điệp của văn bản
a. Nội dung khái quát
Nói về việc các vị thần sáng tạo ra loài người và thế giới muôn
loài.
b. Thông điệp của văn bản
Qua văn bản, người Hi Lạp xưa muốn gửi gắm khát vọng lí giải
nguồn gốc con người và muôn loài. Con người được thần linh ưu
ái hơn các loài vật khác khi được ban cho thân hình đẹp đẽ thanh
tao và ngọn lửa bất diệt.

Chi tiết tưởng
tượng, kì ảo.

Xây dựng nhân
vật chức năng.

Ngôn ngữ tự
sự hồn nhiên.

1. Nghệ thuật
Xây dựng thời gian phiếm chỉ, mang
tính ước lệ, cổ sơ và không gian vũ
trụ đang trong quá trình tạo lập.

Cốt truyện đơn giản nhưng
hấp dẫn, sinh động, có những
chi tiết bất ngờ thú vị.

2. Nội dung

 Qua văn bản, người
Hi Lạp xưa thể hiện
quan niệm con người
và vạn vật là do thần
linh sáng tạo ra.

 Văn bản thể hiện khát
vọng lí giải nguồn gốc
con người của người
xưa.

NHIỆM VỤ 1

LUYỆN TẬP

Yêu cầu: Cuối văn bản “Prô-mê-tê và loài người” là lời ngợi ca ngọn lửa
của Prô-mê-tê:
“Và từ đó dẫu mong manh và bấy yếu
Giống loài người đã có ngọn lửa của Prô-mê-tê
Ngọn lửa thiêng dạy cho họ biết bao nghề”.
Từ lời ca trên, em hãy viết đoạn văn ngắn (5- 7 câu) nêu suy nghĩ của em
về ý nghĩa của ngọn lửa của Prô-mê-tê đối với cuộc sống con người.

Bảng kiểm kĩ năng viết đoạn văn:
STT

Tiêu chí

1

Đảm bảo hình thức đoạn văn với dung lượng khoảng
5 - 7 câu.
Đoạn văn đúng chủ đề: suy nghĩ về ý nghĩa của ngọn
lửa của Prô-mê-tê đối với cuộc sống của con người.
Đoạn văn đảm bảo tính liên kết giữa các câu trong
đoạn văn.
Đoạn văn đảm bảo về yêu cầu về chính tả, cách sử
dụng từ ngữ, ngữ pháp.

2
3
4

Đạt/ Chưa
đạt
 
 
 
 

*Nhiệm vụ 2

Yêu cầu: Chỉ ra những dấu hiệu giúp em nhận ra
“Prô-mê-tê và loài người” là một truyện thần thoại.

Những dấu hiệu giúp em nhận ra “Prô-mê-tê và loài người” là một truyện thần thoại là:

Các dấu hiệu
Biểu hiện
1. Không gian, thời gian - Không gian vũ trụ đang trong quá trình tạo lập.
- Thời gian cổ sơ, không xác định và mang tính
chất vĩnh hằng
1. Nhân vật
1. Cốt truyện
1. Thông điệp

Là các vị thần
Xoay quanh sự việc các vị thần sáng tạo ra thế
giới muôn loài và loài người.
- Thể hiện sự nhận thức và lí giải của người
xưa về nguồn gốc muồn loài và loài người.
- Thể hiện khát vọng lí giải nguồn gốc con
người của người xưa.

VẬN DỤNG
Câu hỏi: Chỉ ra điểm tương đồng và khác biệt giữa
hai truyện “Thần Trụ trời” (thần thoại Việt Nam) và
“Prô-mê-tê và loài người” (thần thoại Hi Lạp).

*Điểm tương đồng: Đều
là các truyện thần thoại,
thể hiện nhận thức chung
về nguồn gốc thế giới và
loài người thời cổ.

* Điểm khác biệt:
 

Truyện “Thần Trụ
trời”
Cốt
Nói về nguồn gốc trời và
truyện
đất
Nhân vật Thần có ngoại hình và
sức mạnh phi thường để
tạo lập nên thế giới.

Truyện “Prô-mê-tê và loài
người”
Nói về nguồn gốc loài
người và muôn loài
Các vị thần gần gũi, có
nhiều nét tương tự con
người hơn (về tính cách,
tình cảm,…)

*Nhiệm vụ 3: Cùng làm hoạ sĩ

Yêu cầu: Vẽ một
bức tranh mô tả hình
dung của em về vị
thần Prô-mê-tê.

*Rubric đánh giá sản phẩm hoạt động vận dụng, liên hệ:
Mức độ
 

 

 
Mức 1

 
Mức 2

Mức 3

Tiêu chí
Vẽ tranh minh
hoạ về nội dung
đoạn trích thần
thoại Hi Lạp (10
điểm)

Các nét vẽ
không đẹp và các
bức tranh còn
đơn điệu về hình
ảnh, màu sắc.
( dưới 5 điểm)

Các nét vẽ đẹp Các bức tranh với
nhưng các bức nhiều đường nét
tranh chưa thật đẹp, phong phú,
phong phú.
hấp dẫn.
(5-7 điểm)

(8 -10 điểm)