BÀI 32

HỆ HÔ HẤP
Ở NGƯỜI

Em cảm thấy nhịp thở như thế nào sau khi chạy 100m?
Giải thích

Đáp án

I. CẤU TẠO VÀ CHỨC NĂNG CỦA HỆ HÔ HẤP

Chức năng của hệ hô hấp là gì?
Đáp án

CO2

Khoang mũi

Tiểu phế quản

O2
Khí quản
CO2
O2

Phế quản

Phế nang
Phổi phải

Phổi trái

I. CẤU TẠO VÀ CHỨC NĂNG CỦA HỆ HÔ HẤP
Quan sát hình và cho biết hệ hô hấp gồm những cơ quan nào?
Mỗi cơ quan có chức năng gì?

Đường dẫn khí

Xoang mũi
Làm sạch, làm ẩm,
làm ẩm không khí
Hầu (họng)
Làm sạch, làm ẩm,
làm ẩm không khí
Thanh quản
Dẫn khí, phát âm

CO2

Khoang mũi

Tiểu phế quản

O2
Khí quản
CO2
O2

Phế quản

Phế nang
Phổi phải

Phổi trái

I. CẤU TẠO VÀ CHỨC NĂNG CỦA HỆ HÔ HẤP
Quan sát hình và cho biết hệ hô hấp gồm những cơ quan nào?
Mỗi cơ quan có chức năng gì?

Đường dẫn khí

Khí quản
Dẫn khí, làm sạch
không khí,
điều hòa khí vào phổi
Phế quản

CO2

Khoang mũi

Tiểu phế quản

O2
Khí quản
CO2
O2

Phế quản

Dẫn khí, điều hoà
lượng khi vào phổi

Phế nang
Phổi phải

Phổi trái

I. CẤU TẠO VÀ CHỨC NĂNG CỦA HỆ HÔ HẤP
Quan sát hình và cho biết hệ hô hấp gồm những cơ quan nào?
Mỗi cơ quan có chức năng gì?
Phổi
Trao đổi khí

CO2

Khoang mũi

Tiểu phế quản

O2
Khí quản

Cơ hoành
Cử động hô hấp

CO2
O2

Phế quản

Phế nang
Phổi phải

Phổi trái

I. CẤU TẠO VÀ CHỨC NĂNG CỦA HỆ HÔ HẤP
Không khí sẽ di chuyển qua các cơ quan như thế nào khi hít vào và
khi thở ra?
Xoang mũi

CO2

Hầu (họng)

O2

Thanh quản

Khí quản

Khí quản
Phế quản

Khoang mũi

Tiểu phế quản

CO2
O2

Phế quản

Phế nang
Phổi phải

Phổi trái

I. CẤU TẠO VÀ CHỨC NĂNG CỦA HỆ HÔ HẤP
Không khí sẽ di chuyển qua các cơ quan như thế nào khi hít vào và
khi thở ra?

I. CẤU TẠO VÀ CHỨC NĂNG CỦA HỆ HÔ HẤP

1. Lấy ví dụ về sự phù hợp giữa cấu tạo và chức năng
của một cơ quan trong hệ hô hấp.
2. Vẽ sơ đồ thể hiện mối quan hệ giữa hệ hô hấp và hệ
tuần hoàn.

I. CẤU TẠO VÀ CHỨC NĂNG CỦA HỆ HÔ HẤP

Hệ hô hấp gồm đường dẫn khí và phổi. Các cơ quan trọng hệ hô
hấp hoạt động phối hợp nhịp nhàng với nhau thực hiện chức năng
trao đổi khí
Quá trình hít vào đưa không khí giàu O2 đi qua đường dẫn khí vào
phổi, thực hiện trao đổi khí tại phế nang: O2 từ phế nang đi vào
mao mạch phổi và CO2, từ mao mạch phổi đi ra phế nang
Hệ tuần hoàn giúp vận chuyển O2, từ phế nang đến tế bào và CO2,
từ tế bào ra phế nang. Quá trình thở ra đưa không khí giàu CO2, từ
phổi qua đường dẫn khi ra ngoài môi trường

I. CẤU TẠO VÀ CHỨC NĂNG CỦA HỆ HÔ HẤP

1. Vì sao chúng ta vừa ăn vừa nói có thể bị sặc?
Đáp án

I. CẤU TẠO VÀ CHỨC NĂNG CỦA HỆ HÔ HẤP

Vì sao chúng ta không nên đốt than củi trong phòng kín khi ngủ?
Đáp án

I. CẤU TẠO VÀ CHỨC NĂNG CỦA HỆ HÔ HẤP

Tìm hiểu thêm
Hình bên minh hoạ một mô hình
phổi. Dựa vào kiến thức đã học về
hô hấp, hãy giải thích:
• Điều gì xảy ra khi cầm nút thắt
của quả bóng số 3 kéo xuống, sau
đó thả ra.
• Làm một mô hình phổi sử dụng vật liệu tái chế phù hợp, giới thiệu các
phần trong mô hình tương ứng với bộ phận của hệ hô hấp.

I. CẤU TẠO VÀ CHỨC NĂNG CỦA HỆ HÔ HẤP

Em có biết
Phương pháp ECMO
ECMO được sử dụng để cấp cứu
người suy hô hấp nặng khi tim hay
phổi hoặc cả hai không thể hoạt
động bình thường. Máu được đưa
ra khỏi cơ thể từ tĩnh mạch, qua
màng lọc có chức năng như phối
của con người, màng lọc sẽ gắn kết
mẫu với O2, trước khi đưa trở lại
vào cơ thể

II. BẢO VỆ HỆ HÔ HẤP

Ô nhiễm không khí và khói thuốc lá tác động như thế nào đến hệ hô hấp?

II. BẢO VỆ HỆ HÔ HẤP

Ô nhiễm không khí và khói thuốc lá tác động như thế nào đến hệ hô hấp?
Ô nhiễm không khí gây ra các bệnh về phổi và đường hô hấp như bệnh hen
suyễn, viêm phổi, viêm đường dẫn khí... do bụi mịn và các hóa chất gây kích
ứng hệ hô hấp, làm tê liệt hoá lớp lông rung trong đường dẫn khí, cản trở hồng
cầu vận chuyển O2, từ đó gây tổn thương hệ hô hấp, suy giảm chức năng phổi

II. BẢO VỆ HỆ HÔ HẤP

Ô nhiễm không khí và khói thuốc lá tác động như thế nào đến hệ hô hấp?
Khói thuốc lá chứa hàng ngàn hóa chất độc hại,
chất gây nghiện (nicotine), chất gây ung thư, khí
CO và các loại khí độc khác làm giảm khả năng
vận chuyển O2 của máu nên dẫn đến phá huỷ hệ
hô hấp, gây bệnh hen suyễn, ung thư phổi, ung
thư thanh quản, phổi tắc nghẽn mạn tính,...
Khói thuốc lá gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới
sức khoẻ không chỉ của người hút thuốc lá mà
còn của người không hút thuốc nhưng tiếp xúc
với khói thuốc.

II. BẢO VỆ HỆ HÔ HẤP

Một số bệnh về hô hấp thường gặp là viêm đường hô hấp (viêm mũi,
viêm họng, viêm thanh quản, viêm phế quản), viêm phổi, hen suyễn,
cúm, hội chứng hô hấp cấp tính nghiêm trọng (bệnh SARS, MERS,
COVID-19,... )

II. BẢO VỆ HỆ HÔ HẤP
Một số biện pháp phòng bệnh về hô hấp
. Giảm tiếp xúc với tác nhân
gây bệnh
. Tiêm vaccine
. Không hút thuốc lá
. Đeo khẩu trang
. Luyện tập TDTT phù hợp
. Giữ vệ sinh cá nhân
. Giữ vệ sinh môi trường
. Ăn uống đủ chất

II. BẢO VỆ HỆ HÔ HẤP

Điều tra tỉ lệ mắc một trong số các bệnh hô hấp tại trường em đang
học hoặc tại địa phương em đang sinh sống theo các bước điều tra
ở bài 28, trang 135
Đáp án

II. BẢO VỆ HỆ HÔ HẤP

Lựa chọn một trong hai nội dung sau, hãy lập luận để bảo vệ ý kiến
của mình về nội dung đó.
• Nên hay không nên hút thuốc lá.
• Nên hay không nên kinh doanh thuốc lá.
Đáp án

II. BẢO VỆ HỆ HÔ HẤP

Vẽ một bức tranh để tuyên truyền không hút thuốc lá.

II. BẢO VỆ HỆ HÔ HẤP

Tại sao khi giao mùa, thời tiết ẩm, chúng ta thường dễ mắc bệnh
viêm đường hô hấp?
Đáp án

II. BẢO VỆ HỆ HÔ HẤP

Gia đình em thường sử dụng những biện pháp nào để tạo không khí
trong lành giúp bảo vệ đường hô hấp?
Đáp án

III. THỰC HÀNH HÔ HẤP NHÂN TẠO
1. Cơ sở lí thuyết
Hô hấp nhân tạo được sử dụng để cấp cứu người bị đuối
nước, ngạt (bị vùi lấp, ngạt khí độc), điện giật,... dẫn đến
ngừng thở, ngừng tim. Hô hấp nhân tạo giúp lưu thông không
khí và lưu thông máu.
2. Các bước tiến hành
Trước tiên, cần loại bỏ nguyên nhân
gây gián đoạn hô hấp, gọi ngay cấp
cứu (số máy 115) và tiến hành hô
hấp nhân tạo cho nạn nhân càng
nhanh càng tốt theo các bước sau:

III. THỰC HÀNH HÔ HẤP NHÂN TẠO

Bước 1: Đặt nạn nhân nằm ngửa trên
nền phẳng, cứng; lau đờm rãi, lấy hết dị
vật trong mũi, miệng; nới rộng quần áo.
Bước 2: Tiến hành ép tim và thổi ngạt
trong 2 phút theo chu kì 30 lần ép tim thì
thổi ngạt 2 lần liên tiếp. Các thao tác
cần liên tục, dứt khoát, nhịp nhàng.

III. THỰC HÀNH HÔ HẤP NHÂN TẠO

Kĩ thuật ép tim: Hai bàn tay người cấp cứu
chồng lên nhau, đặt ở vị trí 1/2 phía dưới
của xương ức, khuỷu tay để thẳng, vuông
góc với ngực nạn nhân. Ấn mạnh cho lồng
ngực lún xuống 3 – 5 cm, thực hiện với tốc
độ 100 – 120 lần/phút

III. THỰC HÀNH HÔ HẤP NHÂN TẠO

Kĩ thuật thổi ngạt:
. Một tay giữ trán, một tay
nâng cằm nạn nhân cho đầu
ngửa tối đa.
. Bóp mũi nạn nhân và đẩy
hàm để miệng nạn nhân mở
ra. Hít một hơi dài, áp khít
miệng vào miệng nạn nhân,
thổi mạnh đến khi thấy ngực
phồng lên với tốc độ 15 – 18
lần/phút

III. THỰC HÀNH HÔ HẤP NHÂN TẠO

Bước 1: Đặt nạn nhân nằm ngửa trên
nền phẳng, cứng; lau đờm rãi, lấy hết dị
vật trong mũi, miệng; nới rộng quần áo.
Bước 2: Tiến hành ép tim và thổi ngạt
trong 2 phút theo chu kì 30 lần ép tim thì
thổi ngạt 2 lần liên tiếp. Các thao tác
cần liên tục, dứt khoát, nhịp nhàng.

Bước 3: Đánh giá xem nạn nhân
có thở lại được không bằng cách
quan sát màu sắc môi, kiểm tra
mạch tại cổ,... trong thời gian
không quá 10 giây. Nếu chưa
thấy dấu hiệu thở lại, tiếp tục
thực hiện bước 2. Nếu nạn nhân
có thể thở được, đặt nạn nhân
nằm nghiêng, giữ ấm và đưa đến
cơ sở y tế gần nhất.

III. THỰC HÀNH HÔ HẤP NHÂN TẠO
3. Đánh giá kết quả và câu hỏi
. Nhận xét việc thực hiện các thao tác của
em trong mỗi bước thực hành hô hấp nhân
tạo trên nạn nhân
. Tại sao cần thực hiện hô hấp nhân tạo cho
bệnh nhân càng sớm càng tốt (thường trong
1 – 4 phút đầu tiên từ khi nạn nhân bị đuối
nước)?
. Tại sao vị trí đặt tay khi ép tim là 1/2 phía
dưới của xương ức?
. Tại sao khi thổi ngạt cần nâng cằm và bóp
mũi của nạn nhân?

Hệ hô hấp thực hiện quá trình trao đổi khí giữa cơ thể với môi
trường.
Hệ hô hấp gồm đường dẫn khí và phổi. Các cơ quan trong hệ hô
hấp hoạt động phối hợp nhịp nhàng với nhau thực hiện chức năng
trao đổi khí.
Virus, vi khuẩn, ô nhiễm không khí, khói thuốc lá có thể gây bệnh
về phổi và đường hô hấp như viêm mũi họng, viêm phổi, cúm,
viêm đường hô hấp cấp, hen suyễn, ung thư phổi...
Giảm tiếp xúc với tác nhân gây bệnh, thực hiện các biện pháp
phòng tránh lây lan bệnh hô hấp truyền nhiễm, tiêm vaccine phòng
bệnh, giữ vệ sinh cá nhân, vệ sinh nơi ở sạch sẽ, giữ gìn môi
trường sống trong lành, chế độ dinh dưỡng khoa học, nghỉ ngơi
điều độ, tập thể dục thể thao thường xuyên giúp phòng các bệnh
về phổi và đường hô hấp.