ĐỌC - TÌM HIỂU CHUNG

I

1. Tác giả
2. Tác phẩm
II

TÌM HIỂU VĂN BẢN

1.Vẻ đẹp thiên nhiên, mùa xuân đất nước
2. Ước vọng, lí tưởng cao đẹp của nhà thơ
III

TỔNG KẾT

1.Nghệ thuật
2.Nội dung

I

TÌM HIỂU CHUNG

1 Tác giả

- Thanh Hải (1930 – 1980)
- Quê: Thừa Thiên – Huế.
- Cây bút có công lớn trong việc xây dựng nền
VHCM niền Nam trong hai cuộc kháng chiến
chống Pháp và chống Mĩ.
- Phong cách sáng tác: Ngôn ngữ giàu hình
ảnh, nhạc điệu, cảm xúc chân thành, thắm
thiết.

I

TÌM HIỂU CHUNG

2 Tác phẩm

a. Hoàn cảnh sáng tác

Tháng 11/ 1980 khi tác giả
đang nằm trên giường bệnh.
Bài thơ là những dòng chữ
cuối cùng mà nhà thơ để lại

I

TÌM HIỂU CHUNG

2 Tác phẩm

b. Thể loại, PTBĐ và ý nghĩa nhan đề

- Thể loại : thơ 5 chữ
- Phương thức: biểu cảm.
- Ý nghĩa nhan đề:
+ Nghĩa thực: Gợi về mùa xuân của đất trời, của thiên
nhiên vũ trụ
+ Nghĩa ẩn dụ: bài thơ thể hiện khát vọng lí tưởng muốn
cống hiến tất cả những gì đẹp đẽ nhất, tinh túy nhất cho
cuộc đời, quê hương, đất nước của nhà thơ.

I

TÌM HIỂU CHUNG

2 Tác phẩm

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

1 Vẻ đẹp thiên nhiên, mùa xuân đất nước

a. Vẻ đẹp thiên nhiên của mùa xuân

Đọc đoạn văn sau
và hoàn thành
phiếu học tập

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

1 Vẻ đẹp thiên nhiên, mùa xuân đất nước

a. Vẻ đẹp thiên nhiên của mùa xuân

“ Mọc giữa dòng sông xanh
Một bông hoa tím biếc
Ơi con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời”

Nghệ thuật

Hình ảnh dòng sông

Sử dụng hình
ảnh

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

1 Vẻ đẹp thiên nhiên, mùa xuân đất nước

a. Vẻ đẹp thiên nhiên của mùa xuân
Nghệ thuật

Hình ảnh dòng sông

Sử dụng hình ảnh

- Đảo ngữ: động
từ “mọc” được đặt
lên đầu câu thơ 
- Sử dụng từ cảm
thán: “ơi”, “chi”

- Gợi liên tưởng về một bông hoa đang từ từ
vươn lên trên mặt nước tràn đầy sức xuân và
sắc xuân.
- Bức tranh mùa xuân Huế được chấm phá bằng
hình ảnh chọn lọc và giàu sức gợi: “dòng sông
xanh”, “hoa tím biếc”, “chim chiền chiện”.

- Hình ảnh đầy sức
sống mạnh mẽ đến
bất ngờ của một
bông hoa trên dòng
sông xanh với gam
màu “xanh, tím”

 Sự cảm nhận độc đáo của tác giả qua đó thể hiện chất giọng ngọt ngào, thân
thương gần gũi mọc mạc của thiên nhiên và sự tươi mới của mùa xuân

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

1 Vẻ đẹp thiên nhiên, mùa xuân đất nước

a. Vẻ đẹp thiên nhiên của mùa xuân

- Nhà thơ có cái nhìn trìu mến với cảnh vật
- Nghệ thuật ẩn dụ chuyển đổi cảm giác được sử dụng một cách tài tình
- Đại từ “tôi” được điệp lại hai lần và đi liền với hành động “hứng”
 Thái độ trân trọng của thi nhân trước vẻ đẹp của thiên nhiên cùng
với sự tận hưởng chiếm lĩnh và giao hòa với mùa xuân

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

1 Vẻ đẹp thiên nhiên, mùa xuân đất nước

b. Cảm xúc của nhà thơ trước mùa xuân đất nước.

Nhóm 1:
Chỉ ra hình ảnh của
người “cầm súng” và
người “ra đồng”. Nêu
cảm nghĩ của em

Nhóm 2:
Chỉ ra biện pháp nghệ
thuật được Thanh Hải
sử dụng trong bài thơ
miêu tả mùa xuân nho
nhỏ ?

Nhóm 3:
Chỉ ra câu văn thể
hiện bốn nghìn năm
lịch sử. Em nghĩ gì về
các tác giả nói về
4000 năm lịch sử?

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

1 Vẻ đẹp thiên nhiên, mùa xuân đất nước

b. Cảm xúc của nhà thơ trước mùa xuân đất nước.
“Người cầm súng” và “người ra đồng
Mùa xuân người cầm súng
Lộc giắt đầy trên lưng
Mùa xuân người ra đồng
Lộc trải dài nương mạ

- Mùa xuân của đất nước gắn với hình ảnh người cầm
súng và hình ảnh “người ra đồng”
-Hình ảnh :“lộc” tượng trưng niềm hi vọng tươi sáng
đang theo họ đi khắp nơi hay hay chính họ đã đem
mùa xuân đến mọi nơi trên đất nước

 Biểu trưng cho 2 nhiệm vụ chiến lược quan trọng của đất
nước: chiến đấu ở tiền tuyến và lao động xây dựng hậu
phương vững chắc.

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

1 Vẻ đẹp thiên nhiên, mùa xuân đất nước

b. Cảm xúc của nhà thơ trước mùa xuân đất nước.
* Nghệ thuật
- Nghệ thuật điệp ngữ từ làm; đất nước
cùng từ láy, so sánh,…
 Thể hiện nhà thơ như reo vui trước
tinh thần lao động khẩn trương của con
người làm nên mùa xuân của đất nước

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

1 Vẻ đẹp thiên nhiên, mùa xuân đất nước

b. Cảm xúc của nhà thơ trước mùa xuân đất nước.

- Nhà thơ nhắc lại về lịch sử bốn nghìn năm “vất vả và gian lao” của
đất nước đầy tự hào, đồng thời tin tưởng vào tương lai tươi đẹp
của đất nước mai sau bằng hình ảnh so sánh đẹp mang nhiều ý
nghĩa “Đất nước như vì sao…phía trước”
 Đúc kết chặng đường 4000 năm dựng nước và giữ nước với biết bao
thăng trầm thử thách.

- Hình ảnh so sánh: “Đất nước như vì
sao” gợi nhiều liên tường:
+ Gợi nguồn sáng lấp lánh tồn tại vĩnh
hằng trong không gian và thời gian.
+ Gợi ý nghĩa về dân tộc Việt Nam ta
trong suốt chiều dài lịch sử
+ Gợi niềm tin của tác giả vào một tương
lai tươi sáng của đất nước.

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

2 Ước vọng, lí tưởng cao đẹp của nhà thơ

Ta làm con chim hót
Ta làm một cành hoa
Ta nhập vào hòa ca
Một nốt trầm xao xuyến

Nghệ thuật

Hình ảnh “con chim hót”, “cành hoa”,
“nốt trầm xao xuyến”

Nghệ thuật
- Điệp cấu trúc ngữ pháp “ta
làm...ta nhập….” giúp cho nhịp điệu
thơ trở nên nhẹ nhàng, khiến cho câu
thơ như một lời thủ thỉ tâm tình về
ước nguyện hóa thân, hiến dâng cho
quê hương, đất nước của nhà thơ.

Hình ảnh “con chim hót”, “cành hoa”,
“nốt trầm xao xuyến”
- Hình ảnh thể hiện sự giản dị, thật hàm xúc
Có sự đối ứng chặt chẽ với những hình ảnh
mở đầu của bài thơ.
Gợi liên tưởng đến mối quan hệ giữa cá nhân
và cộng đồng, giữa con người và đất nước.

 Không mong muốn những điều lớn lao => ước nguyện hóa thân thiết
tha của nhà thơ giản dị nhưng chân thành và tha thiết

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

2 Ước vọng, lí tưởng cao đẹp của nhà thơ

- Thanh Hải đúc kết tất cả những mong ước của mình thành “Một mùa xuân
nho nhỏ - Lặng lẽ dâng cho đời”
+ “Mùa xuân nho nhỏ mang nghĩa ẩn dụ cho khao khát cống hiến phần tươi
đẹp nhất của mình cho cuộc đời chung
+ Từ láy “lặng lẽ” thể hiện sự cống hiến thầm lặng lẽ 
+ Hoán dụ “tuổi hai mươi”, “khi tóc bạc” – sự cống hiến từ lúc còn trẻ đến
khi về già => công hiến suốt đời

III

TỔNG KẾT

1 Nghệ thuật

- Thể thơ năm chữ, cách gieo vần liền giữa các khổ thơ đã tạo ra sự liền
mạch cảm xúc.
- Ngôn ngữ và hình ảnh thơ giản dị, trong sáng, giàu sức gợi
- Cảm xúc chân thành, tha thiết, cho nên bài thơ trở thành tiếng lòng
của nhà thơ thanh Hải với đất nước, với cuộc đời.

III

TỔNG KẾT

2 Nội dung

- Bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ” thể
hiện thành công vẻ đẹp của mùa
xuân thiên nhiên, mùa xuân đất
nước.
- Qua đó bày tỏ lẽ sống cao đẹp là
sẵn sàng dâng hiến cuộc đời mình
cho đất nước.

Viết đoạn văn nêu cảm nhận về một đoạn thơ mà em yêu
thích trong bài thơ Mùa xuân nho nhỏ