CHÀO MỪNG THẦY
CÔ VÀ CÁC EM ĐẾN
VỚI BÀI HỌC NGÀY
HÔM NAY

BẮT ĐẦU

9 điểm

8 điểm

8 điểm
7 điểm

10điểm

Câu hỏi 8 điểm
Tốc độ truyền sóng được xác định bằng thương
số giữa các đại lượng nào?
Quãng đường sóng truyền đi
được và thời gian để sóng
truyền đi quãng đường đó.

Câu hỏi 7 điểm
Bước sóng là gì?
Bước sóng là quãng đường
sóng truyền đi được trong một
chu kì dao động.

Câu hỏi 8 điểm
Sóng trong đó các phần tử của môi
trường dao động theo phương trùng với
phương truyền sóng gọi là …
sóng dọc

Câu hỏi 9 điểm
Sóng âm nghe được có tần số trong
khoảng bao nhiêu Hz?
Sóng âm nghe được có tần số
trong khoảng từ 16Hz đến
20000Hz

Câu hỏi 10 điểm
Nói sự truyền sóng là sự truyền các phần tử của
môi trường truyền sóng là đúng hay sai?
SAI
Sự truyền sóng là sự truyền dao động giữa
các phần tử của môi trường truyền sóng.
Trong quá trình sóng được truyền đi, mỗi
phần tử thực hiện dao động quanh vị trí cân
bằng xác định của nó.

Tại một số vùng xa xôi,
đôi khi ta không thể sử
dụng điện thoại để liên
lạc bởi điện thoại đang
nằm ngoài vùng phủ sóng
của đài phát sóng. Vậy
sóng mà các đài phát
sóng di động đang phát
là sóng gì và có tính
chất như thế nào?

Sóng mà các đài phát là sóng điện từ.
Sóng điện từ có tính chất như thế nào?

BÀI 7

SÓNG
ĐIỆN
TỪ

NỘI DUNG TÌM HIỂU

02

ĐỊNH NGHĨA VÀ TÍNH
CHẤT CỦA SÓNG
ĐIỆN TỪ
THANG SÓNG
ĐIỆN TỪ

03

ỨNG DỤNG

01

01
ĐỊNH NGHĨA VÀ
TÍNH CHẤT CỦA
SÓNG ĐIỆN TỪ

Nhiệm
vụ 1

Nghiên
cứu
SGK
thảo
luận
nhóm và trả
lời câu hỏi
phiếu
học
tập số 1
- Thời gian

Định nghĩa sóng
điện từ
1. Sóng điện từ là gì. Sóng điện
từ là sóng ngang hay sóng dọc?
2. Nêu đặc điểm các thành
phần véctơ đặc trưng cho điện
trường và từ trường của sóng
điện từ?

Nhiệm
vụ 1

Định nghĩa sóng
điện từ

1. Sóng điện
từ là gì. Sóng
điện từ là
sóng ngang
hay
sóng
dọc?

Sóng điện từ là
sự lan truyền trong
không gian của điện
từ trường biến thiên.
Ánh sáng có bản chất
là sóng điện từ.

Nhiệm
vụ 1

Định nghĩa sóng
điện từ

2. Nêu đặc
điểm
các
thành phần
véctơ
đặc
trưng
cho
điện trường
và từ trường
của
sóng
điện từ?

Sóng điện từ là
sóng
ngang,
phương
truyền
sóng vuông góc
với phương dao
động Cáccủa
điện
thành
phần véctơ đặc
trường
và trường
từ và từ trường
trưng cho điện
dao động cùng pha, vuông góc với
trường.
nhau và vuông góc với phương truyền
sóng điện từ.

Tính chất của sóng
điện
từ
1. Nêu một số tính chất

Nhiệm
vụ 2

Nghiên
cứu
SGK
thảo
luận
nhóm và trả
lời câu hỏi
phiếu
học
tập số 2
- Thời gian

sóng điện từ?

cơ bản của

2. So sánh sóng điện từ và sóng cơ về:
môi trường truyền, tốc độ truyền, sóng
ngang hay sóng dọc.
3. Khi sóng điện từ truyền qua hai môi
trường khác nhau, bước sóng của nó có bị
thay đổi không? Giải thích.
4. Dựa vào Hình 7.2 và cho biết bước
sóng của vùng ánh sáng nhìn thấy.

Tính chất của sóng
điện
Sóng
điện từtừ
có một số tính chất sau:

Nhiệm
vụmột
2 số
Nêu

1.
tính chất cơ
bản của sóng
điện từ?



Tốc độ truyền sóng của sóng điện từ
trong chân không là c = 3.108 m/s.



Trong mọi môi trường vật chất, tốc độ
truyền của sóng điện từ đều nhỏ hơn
c.



Một số hiện tượng đặc trưng của SĐT
là: phản xạ, khúc xạ, nhiễu xạ..



Khi truyền qua các môi trường khác
nhau thì tần số và chu kì của sóng
không đổi

Đặc
điểm
Môi
trường
truyền
sóng
Tốc độ
truyền
sóng
Phân

So sánh sóng điện từ và
Sóng
Sóng cơ
sóng
cơđiện từ
Truyền được trong môi trường
rắn, lỏng, khí và cả chân không.

Truyền trong môi trường
rắn, lỏng, khí.

- Khi truyền trong chân không thì
có tốc độ gần bằng tốc độ ánh
sáng c = 3.108 m/s
Vrắn > Vlỏng >
- Khi truyền trong môi trường vật
Vkhí
chất thì tốc độ truyền sóng nhỏ
hơn tốc độ c, trong không khí có
- Sóng dọc truyền trong môi
thể lấy gần bằng c.
trường rắn, lỏng, khí.
Sóng điện từ là sóng ngang
- Sóng ngang truyền trong
môi trường rắn và bề mặt
chất lỏng.

Tính chất của sóng
điện từ

Nhiệm
vụ 2

3. Khi sóng
điện từ truyền
qua hai môi
trường
khác
nhau,
bước
sóng của nó có
bị
thay
đổi
không?
Giải
thích.

• Vì tốc độ truyền sóng phụ thuộc vào bản
chất môi trường
• Tần số không đổi khi sóng điện từ truyền
qua hai môi trường khác nhau.
 Bước sóng thay đổi khi sóng điện từ truyền
qua hai môi trường khác nhau

Tính chất của sóng
điện từ

Nhiệm
vụ 2

3. Khi sóng
điện từ truyền
qua hai môi
trường
khác
nhau,
bước
sóng của nó có
bị
thay
đổi
không?
Giải
thích.

Khi sóng điện từ truyền qua hai môi trường
khác nhau, bước sóng của nó có bị thay đổi
theo công thức
n là chiết suất của môi trường.

Tính chất của sóng
điện từ

Nhiệm
vụ 2

4. Dựa vào
Hình 7.2 và
cho biết bước
sóng của vùng
ánh sáng nhìn
thấy.

Bước sóng của vùng ánh sáng nhìn thấy từ
380 nm (ánh sáng tím) đến 760 nm
(ánh sáng đỏ).

KẾT
LUẬ
N

1. Sóng điện từ là sự lan truyền trong không gian
của điện từ trường biến thiên
2. Sóng điện từ có tính chất:
• Tốc độ truyền sóng trong chân không là c =
3.108 m/s.
• Trong mọi môi trường vật chất, tốc độ truyền
của sóng điện từ đều nhỏ hơn c.
• Một số hiện tượng đặc trưng của SĐT là: phản
xạ, khúc xạ, nhiễu xạ..
• Khi truyền qua các môi trường khác nhau, tần
số và chu kì của sóng điện từ không thay đổi.

02 THANG SÓNG
ĐIỆN TỪ

THANG SÓNG ĐIỆN TỪ
Sự
khác
nhau
về
bước
sóng
(hay tần số)
của các loại
sóng điện từ
đã dẫn đến
sự
khác
nhau về tính
chất và tác

THANG SÓNG ĐIỆN
TỪ

Thang sóng
điện từ cho
biết
dải
bước sóng
và dải tần
số ứng với
các loại bức
xạ
khác
nhau.

Nhiệm
vụ
3
Nghiên

cứu
SGK
thảo
luận
nhóm và trả
lời câu hỏi
phiếu
học
tập số 3
- Thời gian
thảo luận là

Tính chất của sóng
điện từ

1. Nêu thứ tự của các sóng điện
từ có bước sóng từ nhỏ đến lớn?
2. Dựa vào số liệu trong Hình
7.2 xác định tần số của ánh
sáng nhìn thấy.

Nhiệm
vụ 3

Tính chất của sóng
điện từ
1. Tia (tia gamma)

2. Tia X hay tia Rơn-ghen

1. Nêu thứ tự
3. Tia tử ngoại
của các sóng
điện từ có 4. Ánh sáng nhìn thấy trải dài từ
ánh sáng tím đến đỏ
bước sóng từ
nhỏ đến lớn? 5. Tia hồng ngoại
6. Các sóng vô tuyến (gồm vi sóng microwave, các sóng FM, AM …)

Nhiệm
vụ 3

Tính chất của sóng
điện từ
Sử dụng công thức 
Tần số của ánh sáng đỏ:

2. Dựa vào
số liệu trong Tần số của ánh sáng tím:
Hình 7.2 xác
định tần số Tần số của vùng ánh sáng nhìn thấy:
của ánh sáng
từ 3,9.1014 Hz đến 7,9.1014 Hz.
nhìn thấy.

Nguồn
phát ánh
sáng nhìn
thấy

Nguồn phát
tia hồng
ngoại
Vật có nhiệt độ cao hơn môi trường
xung quanh. Nguồn thông dụng là bóng
đèn dây tóc, bếp gas, bếp than, điốt
hồng ngoại,...

ỨNG DỤNG
CỦA TIA
HỒNG
NGOẠI
TRONG ĐỜI
phổ biến trong thiết bị điều khiển từ xa;
SỐNG
trong sấy khô – sưởi ấm như bếp hồng

Ứng dụng
ứng dụng
ngoại, lò sưởi; ứng dụng trong chụp ảnh ban đêm,
chế tạo tên lửa tự động dò tìm mục tiêu dựa vào bức
xạ hồng ngoại,…

Hình ảnh của
một con bướm
chụp
bằng
camera
hồng
ngoại
nhiệt.
Những chỗ có
nhiệt độ cao
phát ra tia hồng
ngoại tần số
cao hơn, thể
hiện bằng màu

Nguồn phát
tia tử ngoại

Vật có nhiệt độ trên 2000°C, nhiệt độ của
vật càng cao thì bước sóng tử ngoại càng
nhỏ. Hồ quang điện, đèn hơi thuỷ ngân là
nguồn phát tia tử ngoại mạnh.

Tác động
của tia tử
ngoại đến
sinh vật
sống

 Có thể gây tai biến về mắt
nếu như chúng ta không sử
dụng đồ bảo hộ.
 Có thể gây ra ung thư da, u
hắc tố (Melanome)….
 Trong đó, các tác động chúng
ta có thể dễ dàng nhận thấy
đó là da sạm nắng, thoái hóa
da,…

Ứng dụng nổi
bật của tia tử
ngoại
Tia cực tím
(tia tử ngoại)
có bước sóng ngắn nên
mang nguồn năng lượng
lớn, tác động mạnh mẽ
lên Nucleo Protein của vi
khuẩn, nó có thể làm
biến dạng hoặc giết chết
vi khuẩn.

Khử khuẩn trong không khí

Tiệt trùng nước

1. Mỗi khi cho phóng hồ

quang người thợ hàn cần
mặt nạ che mặt, vì bức

xạ phát ra từ hồ quang
điện lúc hàn điện chứa
rất nhiều tia tử ngoại
có thể làm hỏng giác
mạc của mắt và gây
ung thư da, do đó thợ
hàn phải có mặt nạ
chuyên dụng che mắt
và mặt lúc thao tác
hàn.

Ống tia X (Ống cu-lít-giơ)

Nguồn phát tia
X: Tia X được tạo
ra
khi
các
electron chuyển
động với tốc độ
cao tới đập vào
tấm kim loại có
nguyên tử lượng
lớn trong ống tia
X.

Ứng dụng nổi
bật của tia X

Các sóng điện từ có bước
sóng càng nhỏ thì mang
năng lượng càng lớn. Do tia
X có bước sóng ngắn nên có
tính đâm xuyên mạnh.
Các chùm tia X đi qua cơ
thể, và chúng được hấp thụ
với số lượng khác nhau tùy
thuộc vào mật độ của vật liệu
mà chúng đi qua.

Ứng dụng nổi
bật của tia X
Canxi hấp thụ nhiều bức xạ
hơn và xuất hiện màu trắng trên
phim X-quang.
Do đó, khi xương bị gãy,
đường gãy sẽ xuất hiện dưới
dạng một vùng tối bên trong
vùng xương sáng hơn trên phim
X - quang.

Không khí hấp thụ
rất ít tia X, vì vậy phổi
và bất kỳ khoang nào
chứa đầy không khí
đều xuất hiện màu
đen
trên
phim
X
quang.
Nếu viêm phổi
hoặc khối u có trong
phổi, chúng dày đặc
hơn các khu vực chứa
đầy không khí của
phổi và chúng sẽ xuất

1. Thang sóng điện từ cho biết dải
bước sóng và dải tần số ứng với các

KẾT
LUẬ
N

loại bức xạ khác nhau.
2. Các sóng điện từ có bước sóng càng
nhỏ thì mang năng lượng càng lớn.

VẬN
03
DỤNG

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 4
1. Hình bên mô tả các hiện
tượng xảy ra đối với sóng vô
tuyến có các tần số khác nhau
do tác dụng của tầng điện li ở
khí quyển.
a) Gọi tên các hiện tượng liên
quan đến sóng vô tuyến có tần
số 5 MHz và 100 MHz.
b) Giải thích vì sao các sóng vô
tuyến ngắn được sử dụng để
truyền thông tin trên mặt đất.

a) Đối với sóng vô tuyến có tần
số 5 MHz khi đến tầng điện li bị
phản xạ. Sóng vô tuyến có tần số
100 MHz bị khúc xạ qua tầng
điện li.
b) Các sóng vô tuyến ngắn được
sử dụng để truyền thông tin trên
mặt đất vì chúng bị phản xạ ở
tầng điện li rất tốt, khi đến tầng
điện li chúng lại được phản xạ
quay ngược trở lại mặt đất, cứ
như vậy sóng vô tuyến đó được
truyền tới điểm thu sóng.

Vào thời điểm năm 2022, điện thoại di động ở Việt Nam sử
dụng sóng điện từ có tần số trong khoảng từ 850 MHz đến 2
600 MHz. Tính bước sóng của sóng điện từ tương ứng với dải
tần số này. Mắt chúng ta có thể thấy được các sóng này
không? Vì sao?

Kết quả

Vào thời điểm năm
2022, điện thoại di động
ở Việt Nam sử dụng
sóng điện từ có tần số
trong khoảng từ 850
MHz đến 2 600 MHz.
Tính bước sóng của
sóng điện từ tương ứng
với dải tần số này. Mắt
chúng ta có thể thấy
được các sóng này
không? Vì sao?

Sử dụng công thức 
Bước sóng ứng với tần số 850 MHz: 
Bước sóng ứng với tần số 2 600 MHz: 
 Mắt chúng ta không thể
nhìn thấy các sóng này vì
chúng không nằm trong dải
ánh sáng nhìn thấy.

EM CÓ BIẾT
 Sóng điện từ đóng vai
trò vô cùng quan trọng
với đời sống con người
bởi những ứng dụng
hữu ích mà nó mang
lại.
 Là một phát hiện vĩ đại
với đóng góp to lớn của
James Maxwell.

2. Mặt Trời là một nguồn

năng lượng khổng lồ phát ra
tia tử ngoại mà con người và
các sinh vật trên Trái Đất vẫn
có thể sinh sống dưới ánh
nắng mặt trời vì ánh sáng

Mặt Trời bị hấp thụ một
phần trên bầu khí quyển
Trái Đất và được cản lại
nhờ tầng Ozon, chỉ một
phần nhỏ hơn tới được bề
mặt Trái Đất.

LUYỆN TẬP
Cả lớp tham gia trò chơi “Hái
hoa dân chủ”
THỂ
LỆ

 Mỗi nhóm lần lượt chọn một bông
hoa, hoàn thành nhiệm vụ tại
bông hoa đó sẽ dành được 10
điểm
 Trả lời sai các nhóm khác dành
quyền trả lời
 Thời gian suy nghĩ cho mỗi câu
hỏi là 15s