KHỞI ĐỘNG

NGỮ
VĂN 6
CHÂN TRỜI

Trích: “Dế Mèn phiêu lưu kí”
– Tô Hoài-

3.2.1. Nhân vật
3.2.1. Nhân vật Dế Mèn.

HS
THỰC
HIỆN
PHT

Hoàn thành
phiếu HT số 1
về hình dáng
và tính cách...
của Dế Mèn

3.2.2. Nhân vật Dế Choắt trong mắt dế Mèn

Dế
a
ủ
c
t
ắ
m
g
n
o
r
t
Dế Choắt
g
n
ữ
h
N
(
?
o
à
n
ế
Mèn như th
)
?
t
ắ
o
h
C
ế
D
ả
t
chi tiết miêu
ế
D
i
h
k
n
è
M
ế
D
a
Thái độ củ
ao?
s
a
r
ả
v
ờ
h
n
t
ắ
o
Ch

3.2.3/ Bài học đường đời đầu tiên của dế Mèn

3.2.3. Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn
Diễn biến câu chuyện Dế Mèn trêu chị Cốc dẫn đến cái chết
thương tâm của Dế Choắt.

3.2.3/ Bài học đường đời đầu tiên của dế Mèn

PHIẾU HỌC TẬP
Trước khi trêu
chị Cốc
Hành
động
Thái độ

Sau khi trêu
chị Cốc

Kết quả

Hành
động

Thái
độ

Trước khi trêu
chị Cốc

Sau khi trêu chị Cốc

- Mắng, coi
thường, bắt nạt
Choắt

- Chui tọt vào hang

- Cất giọng véo
von trêu chị Cốc
 Hung hăng,
ngạo mạn, xấc
xược

- Núp tận đáy
hang, nằm im thin
thít

Kết quả

- Choắt chết

- Mon men bò lên
 Hoảng sợ, hèn
nhát, tham sống

sợ chết.

 Dế Mèn hối
hận, chôn cất
Choắt

• Nguyên nhân:

• …...................
• ………………

• Hậu quả:

• …………………..

R
a
o
a
i
v
ớ
i
D
ế
C
h
o
ắ
Bài học đường
t
đời đầu tiên

• Thái độ:

• ……………..
• ……………..

• Bài học:

• ……………...
• ………………

Văn bản: BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN
Trích “Dế Mèn phiêu lưu kí”
Tô Hoài

•

•
•

•

•
•
•

R
a
o
Nguyên nhân:
a
Muốn ra oai với Dế Choắt
i
Muốn chứng tỏ mình đứng đầuv
thiên hạ
ớ
i
D
ế
C
h
o
Hậu quả:
ắ
Dế Choắt chết thảm thương Bài thọc đường
Dế Mèn mất bạn láng giềng đời đầu tiên
Bị dế Choắt dạy cho một bài học

• Thái độ:

• Ăn năn, hối lỗi
• Thức tỉnh lương
tâm.

• Bài học:

• Không kiêu căng,
tự phụ, hống hách.
• Sống đoàn kết,
thân ái

3.2.3. Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn.

Tâm trạng của Dế Mèn có sự thay đổi ra sao
trước cái chết của Dế Choắt? Sự hối hận bộc lộ
qua hành động nào?

3.2.3. Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn.
Tâm trạng của Dế Mèn:

+ Dế Mèn thể hiện ân
hận, hối lỗi.

+ Nâng đầu Dế Choắt
vừa thương, vừa ăn
năn hối hận.

+ Chôn xác Dế Choắt
vào bụi cỏ bùm tum.

3.2.3. Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn.
 Nhận xét:

 Sự thay đổi đó bất ngờ
Ở đây có sự biến đổi tâm
Quacái
hànhchết
động củalý:
Dế Mèn,
em độ kiêu ngạo,
song hợp lý cóbởi
từ
thái
nhận xét gì về sự thay đổi tâm lí
của Dế Choắt
tác Theo emhống
củađã
Dế Mèn?
sự thayhách
đổi đó sang ăn năn, hối
có hợp
sự ăn năn ấy
động mạnh mẽ
tớilí không?
suy Chínhhận.
giúp ta hiểu thêm về tính cách Dế
nghĩ của DếMèn,
Mèn,
vì
Dế
Nghệ thuật miêu tả tâm lí
đó là tính cách nào?
Mèn xốc nổi song không nhân vật sinh động, hợp lí.
ác ý.

3.2.3. Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn.
 Nhận xét:

 Sự hối hận của Dế Mèn là cần thiết vì kẻ biết lỗi sẽ tránh được
lỗi.
Theo em sự hối hận của dế
Mèn cảm
có cầncủa
thiết
 Có thể tha thứ vì tình
Dếkhông
Mènvàrất chân thành.
Cuối truyện là hình
ảnh dế Mèn đứng
lặng hồi lâu trước
nấm mồ bạn. Em thử
hình dung tâm trạng
dế Mèn lúc này?

có thể tha thứ được
không? Vì sao?
Cuối truyện là hình ảnh dế Mèn
cay đắng vì lỗi lầm của mình,
xót thương dế Choắt, mong dế
Choắt sống lại, nghĩ đến việc
thay đổi cách sống của mình.
 

3.2.3. Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn.
 BÀI HỌC:

Bài học về
cách ứng
xử, sống
khiêm tốn,
biết
tôn
trọng
người
khác.

Bài
học về
tình
thân ái,
chan
hòa.

- Bài học
đảm
đối trên, nhất là
Sauvề
tất can
cả các
sự việc
diệnsau
lỗikhi
lầm,
ân hận
chịu
Choắt
chết,vàDế
Mèn đã tự rút ra
trách
với đời
những
gì cho mình.
bài nhiệm
học đường
đầu tiên
mình làm.
Theo em, đó là bài học gì?
- Bài học về lòng bao dung,
nhân hậu, vị tha.

3.2.3. Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn.
 BÀI HỌC:

Bài học về
cách ứng
xử, sống
khiêm tốn,
biết
tôn
trọng
người
khác.

Bàiđểhọc
chovềdế can
Mènđảm
tự kểđối
lại
Bài? Việc tác- giả
diệncủa
lỗimình
lầm,bằng
ân hận
và thứ
chịu
học câu
về chuyện
ngôi
trách
nhiệm
vớitrong
những
tìnhnhất có tác
dụng
thế nào
việc gì
thể
mình
làm.
thân hiện
ái, bài học ấy?
chan
- Bài học về lòng bao dung,
hòa.
nhân hậu, vị tha.

Việc tác giả sử dụng ngôi
kể thứ nhất, cho dế Mèn
tự kể lại câu chuyện của
mình đã khiến câu
chuyện trở nên chân
thực, khách quan, nhân
vật có thể bộc lộ rõ nhất
tâm trạng, cảm xúc của
mình khi trải qua.

Nét
đẹp

Cường tráng, mạnh mẽ
yêu đời tự tin, ăn năn
hối lỗi, can đảm nhận lỗi

Theo em dế Mèn có những
nét đẹp và chưa đẹp nào?

Nét
chưa
đẹp

Kiêu căng, xốc nổi,
vô tâm, hung hăng
tự phụ

LUYỆN TẬP
Dấu hiệu nào giúp em nhận biết Bài học đường đời đầu tiên là truyện đồng thoại?
- Truyện viết cho trẻ em
- Các nhân vật được nhân
cách hóa: Dế Mèn, Dế
Choắt, Chị Cốc, chị Cào
Cào.

- Mang những đặc điểm vốn có ở loài
vật: Dế Mèn được miêu tả bằng
những chi tiết đặc trưng cho loài dế
(râu, đôi càng, đôi cánh, đầu, cái răng
đen), hành động của Dế Mèn như đạp
phanh phách lên ngọn cỏ, đào hang…
- Một số chi tiết miêu tả Dế Mèn
mang đặc điểm của con người:
ăn uống điều độ, một chàng dế thanh
niên cường tráng, kiêu căng, hống
hách..

Lời kể của Dế Mèn
Một tai họa đến mà đứa ích kỉ
không thể biết trước được. Đó là
không trông thấy tôi, nhưng chị
Cốc đã trong thấy Dế Choắt …

Lời thoại của Dế Mèn
- Sợ gì? Mày bảo tao sợ cái
gì? Mày bảo tao còn biết sợ ai
hơn tao nữa?
(Dế Mèn nói với Dế Choắt)

………………………………….

…………………………….

………………………………….

………………………………..

………………………………….

………………………………….

……………………………….

…………………………………

Lời kể của Dế Mèn
Một tai họa đến mà đứa ích kỉ
không thể biết trước được. Đó là
không trông thấy tôi, nhưng chị
Cốc đã trong thấy Dế Choắt …

Lời thoại của Dế Mèn
- Sợ gì? Mày bảo tao sợ cái
gì? Mày bảo tao còn biết sợ ai
hơn tao nữa?
(Dế Mèn nói với Dế Choắt)

Chẳng bận đến tôi, tôi cũng nghĩ
mưu trêu chị Cốc.

Hức! Thông ngách sang nhà
ta? Dễ nghe nhỉ! Chú mày
hôi như cú mèo thế này, ta
nào chịu được.
- Chú mình có muốn cùng tớ
đùa vui không?

Tôi lại mắng Dế Choắt và bảo.

- Giương mắt ra xem tao trêu
con mụ Cốc đây này.

Chưa nghe hết câu, tôi đã hếch
răng lên, xì một hơi rõ dài.

- Nào tôi đâu biết cơ sự lại ra
nông nỗi này! Tôi hối lắm!
Tôi hối hận lắm, …

Tôi thương lắm, vừa thương
vừa ăn năn tội mình. …

VẬN DỤNG
Em hãy đóng vai chị Cốc kể lại một sự việc trong văn bản.

TRÒ CHƠI RUNG CHUÔNG VÀNG

Rung
Chuông Vàng

01

Câu 1: Đoạn trích Bài học đường đời đầu tiên
được trích từ tác phẩm nào?

Dế Mèn phiêu lưu kí.

Đất rừng phương Nam.
Thầy thuốc giỏi cốt
nhất ở tấm lòng.

10
11
12
13
14
15
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9

Những năm tháng cuộc đời.

02

Câu 2: Đoạn trích nằm ở phần nào của tác phẩm?

Chương I

Chương III
10
11
12
13
14
15
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9

Chương VI

Chương X

03

Câu 3: Hai nhân vật chính trong
đoạn trích trên là ai?

Mẹ Dế Mèn và Dế Mèn.

Chị Cốc và Dế Choắt.
10
11
12
13
14
15
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9

Dế Mèn và chị Cốc.

Dế Mèn và Dế Choắt.

04

Câu 4: Truyện được kể theo ngôi thứ mấy?

Thứ nhất

Thứ ba
10
11
12
13
14
15
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9

Thứ hai

Cả ba ngôi kể

05

Câu 5: Đoạn trích Bài học đường đời
đầu tiên được kể lại theo lời của ai?

Dế Mèn.

Chị Cốc.
10
11
12
13
14
15
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9

Dế Choắt.

Tác giả.

06

Câu 6: Tác giả đã khắc họa vẻ ngoài của
Dế Mèn như thế nào?

Ốm yếu, gầy gò
và xanh xao.
Mập mạp, xấu xí
và thô kệch.

10
11
12
13
14
15
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9

Khỏe mạnh, cường tráng
và đẹp đẽ.
Thân hình bình thường
như bao con dế khác.

07

Câu 7: Tính cách của Dế Mèn trong đoạn trích
Bài học đường đời đầu tiên như thế nào?

Hiền lành, tốt bụng và
thích giúp đỡ người khác.
Hung hăng, kiêu ngạo,
xem thường các con vật khác.

10
11
12
13
14
15
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9

Khiêm tốn, đối xử hòa nhã với
tất cả các con vật chung quanh,
Hiền lành và ngại va
chạm với mọi người. 

08

Câu 8: Bài học đường đời đầu tiên mà Dế Mèn
rút ra được qua cái chết của Dế Choắt là gì?

Nếu có ai khó khăn cần nhờ mình giúp đỡ
thì phải nhiệt tâm và sẵn lòng giúp họ.

Không nên trêu ghẹo những con
vật khác, nhất là họ hàng nhà Cốc.

10
11
12
13
14
15
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
Ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ,
có óc mà không biết nghĩ, sớm muộn
rồi cũng mang vạ vào thân.

Cả A,B,C

VẬN DỤNG
SUY NGHĨ
Hiện nay, trong cuộc sống, đặc biệt là trong
lớp học vẫn còn hiện tượng " Dế Mèn". Giả
sử em gặp những hiện này, em sẽ nói với
bạn như thế nào? Em rút ra được bài học
ứng xử như thế nào cho bản thân qua câu
chuyện Dế Mèn?

VẬN DỤNG
Gợi ý
Qua câu chuyện của Dế Mèn khiến em hiểu vì Dế Mèn mới
lớn, sống trong một thế giới nhỏ bé, quanh quẩn gồm những
người hiền lành nên đã lầm tưởng sự ngông cuồng là tài ba
của mình, có thái độ kiêu căng, tự phụ, xốc nổi. Đây cũng là
những lỗi lầm dễ mắc phải ở những người tuổi mới lớn. 
Thái độ cần có trước những lỗi lầm: chúng ta phải biết nhận ra
và sửa chữa những sai lầm mà mình mắc phải, phải tự trọng,
biết nghiêm khắc trước những thiếu sót của mình.

Dặn dò
• Ôn lại và ghi nhớ nội dung kiến thức của bài Bài học
đường đời đầu tiên.
• Chuẩn bị bài “Giọt sương đêm” của Trần Đức Tiến:
• + Chuẩn bị các phiếu học tập gv giao.
• + Tìm hiểu trước các câu hỏi trong phần Suy luận và
phần Suy ngẫm và phản hồi trong văn bản.
• + Tìm hiểu về tác giả Trần Đức Tiến và tuyển tập “Xóm
bờ dậu” của ông.

GIỌT SƯƠNG ĐÊM
(Trần Đức Tiến)