BÀI 19

TẠO GIỐNG BẰNG PHƯƠNG
PHÁP GÂY ĐỘT BIẾN VÀ
CÔNG NGHỆ TẾ BÀO

NỘI DUNG BÀI HỌC
01

02

TẠO GIỐNG BẰNG PP GÂY ĐỘT BIẾN
1.

QUY TRÌNH

2.

MỘT SỐ THÀNH TỰU TẠO GIỐNG Ở VIỆT NAM

TẠO GIỐNG BẰNG CÔNG NGHỆ TẾ BÀO
1.

CÔNG NGHỆ TẾ BÀO THỰC VẬT

2.

CÔNG NGHỆ TẾ BÀO ĐỘNG VẬT

01

TẠO GIỐNG
BẰNG PHƯƠNG
PHÁP GÂY ĐỘT
BIẾN

1.

QUY TRÌNH GÂY ĐỘT BIẾN

Step 1

Step 2

Step 3

Xử lí mẫu vật

Chọn lọc các

Tạo dòng

bằng tác

thể đột biến

thuần chủng

nhân đột

có kiểu hình

biến

mong muốn

Đột biến phần lớn là có hại vì không thể chọn được tác nhân đột
biến cũng như liều lượng và thời gian xử lý thích hợp thì đối
tượng sinh vật bị xử lí có thể bị chết hoặc giảm sức sống và khả
năng sinh sản.

NHỮNG TÁC NHÂN THƯỜNG ĐƯỢC SỬ DỤNG
Tác nhân hóa
học
• 5-MS
• EMS
• Conxixin

Tác nhân vật lí
• Tia phóng xạ
• Tia tử ngoại
• Sốc nhiệt

2.

2.

THÀNH
TỰU

Ở VSV: xử lí bào tử nấm
Penicllium
chủng Penicillum có hoạt tính
Peniciline tăng gấp 200 lần
dạng ban đầu

THÀNH TỰU

Nho lưỡng bội Nho tứ bội
(2n)
(4n)

Dưa hấu tam bội không
hạt

Cam mật không hạt
(3n)

Hàu tam bội

02
TẠO GIỐNG
BẰNG CÔNG
NGHỆ TẾ BÀO

1.

CÔNG NGHỆ TẾ BÀO THỰC VẬT
Nuôi cấy mô tế bào

Nguyên liệu
Cách tiến
hành
Kết quả

Ứng dụng

Mô, tế bào
Mô (tế bào)
môi trường dinh
dưỡng
cây hoàn chỉnh
Cây con có bộ NST giống mẹ
Nhân nhanh giống
quần thể
đồng nhất kiểu gen

Dung hợp 2 tế bào trần khác
loài
(2n)
2n= 24

Dung hợp tế
bào chất, nhân

Nuôi cấy tế bào
lai

TB lai
72 NST (24+48)
(2n)

2n= 48

Cây lai
72 NST (24+48)

1.
vật
Nguyên
liệu
Cách tiến
hành
Kết quả

Công nghệ tế bào thực
Lai tế bào sinh dưỡng
Tế bào sinh dưỡng
Loại bỏ thành tế bào của 2 loài (TB
trần)  dung hợp 2 tế bào TB lai
 nuôi cấy  cây lai khác loài.
Cây lai có bộ NST của hai loài khác
nhau

Ứng dụng Tạo giống mới mang đặc điểm của
hai loài.

Nuôi cấy hạt phấn (hoặc noãn)
Hạt phấn (noãn)
(n)

Môi trường nhân Cây
tạo

đơn bội (n)

Đa bội hóa
cônsixin

Cây lưỡng bội
(2n)

Nuôi cấy hạt phấn (noãn)
Nguyên liệu Noãn, hạt phấn
Cách tiến
hành
Kết quả
Ứng dụng

Nuôi cấy hạt phấn (noãn)  cây
đơn bội  đa bội hóa  cây
lưỡng bội.
Cây lưỡng bội đồng hợp tử các
gen.
Tạo giống thuần chủng.

a. Nh©n b¶n v« tÝnh ë ®éng vËt
B1. T¸ch tÕ bµo TuyÕn vó (2n) cña cõu cho nh©n vµ
nu«i trong phßng TN; t¸ch TB trøng vµ lo¹i bá nh©n
B2. ChuyÓn nh©n cña TB tuyÕn vó vµo TB
trøng ®· lo¹i bá nh©n
B3. Nu«i cÊy TB ®· chuyÓn nh©n trªn m«i tr­êng
nh©n t¹o ®Ó trøng ph¸t triÓn thµnh ph«i
B4. CÊy ph«I vµo tö cung cña cõu mÑ ®Ó mang
thai vµ sinh cõu Dolly

Kếtbaquả:
có
mẹ: Cừu Dolly có
hình
giống cừu
- kiểu
Mẹ cho
nhân
- Mẹ cho
chonoãn
nhân
- Mẹ mang thai

a. Nhân bản vô tính

- Cừu Dolly là động vật có vú đầu tiên được nhân bản vô
tính trên thế giới.
- Sinh ngày 05 tháng 7, 1996, Scotland.
- Chết ngày 14 tháng 2, 2003

b. Cấy truyền phôi

1. Hợp
tử

4. CÊy ph«i vµo
nhiều con nhËn vµ
sinh con
2. Phôi

* Ý nghĩa: Phát triển nhanh
số lượng và chất lượng đàn
vật nuôi giống, rút ngắn thời
gian nhân giống

3. Chia
cắt phôi

b. Cấy truyền phôi
1. Khái niêm : là kĩ thuật chia cắt phôi động vật thành nhiều phôi, cấy
các phôi vào tử cung của các con vật khác nhau, tạo ra nhiều con
vật có kiểu gen giống nhau.
2. Ý nghĩa:
o -Phổ biến và nhân nhanh về số lượng và chất lượng giống tốt
o -Giảm chi phí trong chăn nuôi: như con giống, chuồng trại, nhân lực...
o -Hạn chế dịch bệnh, nâng cao sức chống chịu khả năng thích nghi
của bê con.

BẠN CÓ BIẾT???
ST 25 và cơ hội vàng cho ngành lúa gạo Việt Nam
Gạo ST 25 do nhóm nhà khoa học
tỉnh Sóc Trăng gồm: Kỹ sư Hồ
Quang Cua, Tiến sĩ Trần Tấn
Phương và Kỹ sư Nguyễn Thị Thu
Hương lai tạo, phát triển vừa được
công nhận là "Gạo ngon nhất thế
giới 2019" tại Hội nghị Thương mại
gạo thế giới lần thứ 11 tổ chức tại
Philippines.

Vậy quy trình tạo ra loại gạo ngon nhất thế giới ST 25 như
thế nào ?
Để tạo ra được những giống lúa thơm mới như
ST 25, các nhà khoa học phải thực hiện phép lai
giữa rất nhiều giống lúa bố mẹ để tạo ra nhiều
dòng lúa phức tạp về kiểu gen, sau cùng sẽ sử
dụng phép lai hồi giao cải tiến với dòng ST tân
tiến nhất để tạo ra sản phẩm cuối cùng.
Các giống lúa ST, mà mới nhất là ST 25, ngoài
thơm ngon hơn, còn có các đặc tính vượt trội về
phòng bệnh, kháng mặn và đặc biệt là có thể

THANHS
FOR
LISTENING

CREDITS: This presentation template was created by
Slidesgo, including icons by Flaticon, and infographics &
images by Freepik
Please keep this slide for attribution