ĐỊA LÍ 8
Giáo viên: PHAN THỊ NGỌC HẬU
Trường THCS Khánh Hưng

KHỞI ĐỘNG
Quan sát video clip, hãy cho biết video clip gợi cho các em biết đến bài hát nào?

SỢI NHỚ SỢI THƯƠNG

BÀI 6

ĐẶC ĐIỂM KHÍ HẬU

LỚP
PHẦN ĐỊA LÍ

8

BÀI 6. ĐẶC ĐIỂM KHÍ HẬU
NỘI DUNG BÀI HỌC

1

KHÍ HẬU NHIỆT ĐỚI ẨM GIÓ MÙA

2

SỰ PHÂN HÓA ĐA DẠNG CỦA KHÍ HẬU VIỆT NAM

Em hãy cho biết
nước ta nằm trong
đới khí hậu nào?
Thuộc bán cầu nào?
Chí tuyến Bắc

Chí tuyến Nam

Nước ta nằm ở đới
khí hậu nhiệt đới,
thuộc bán cầu Bắc.

Quan sát hình cho biết nhiệt
độ trung bình của các địa
điểm trên khoảng bao nhiêu?
Nhận xét sự thay đổi nhiệt
độ từ Bắc vào Nam?

Lạng Sơn
21,2 0C
Hà Nội
23,4 0C

Đà Nẵng
25,70C

- Khoảng trên 210C.
- Nhiệt độ tăng dần theo
chiều từ Bắc vào Nam.
Giải
thích
sao hoàn
nước ta
có nhiệt
do
nước
ta vìnằm
toàn
trong
độ cao?
vùng
nội chí tuyến.

Nha Trang
26,80C
TP HCM
27,10C

1 KHÍ HẬU NHIỆT ĐỚI ẨM GIÓ MÙA
a. Tính chất nhiệt đới ẩm

Quan sát biểu đồ, hình ảnh và
kênh chữ SGK, hãy nhận xét về
số giờ nắng và cán cân bức xạ
ở nước ta.
- Số giờ nắng nhiều, đạt từ 1400 - 3000
giờ/ năm (Hà Nội là 1585 giờ, Huế là
1970 giờ, TPHCM là 2489 giờ).
- Cán cân bức xạ luôn dương, từ 70-100
kcal/cm2/năm.

Buổi sáng ở Hà Nội

Tính
chất
nhiệt
đới

Số giờ nắng: 1400-3000 giờ

Biểu
hiện

Lượng nhiệt lớn: khoảng 1 triệu Kcal/m2 lãnh
thổ
Nhiệt độ trung bình năm cao: trên 210C

Nguyên
nhân

Nước ta nằm ở khu vực nội chí tuyến BBC

1 KHÍ HẬU NHIỆT ĐỚI ẨM GIÓ MÙA

Quan sát bản đồ và kênh chữ SGK, hãy
nhận xét lượng mưa trung bình năm
ở nước ta.
- Lượng mưa trung bình năm lớn: từ
1500 - 2000 mm/năm.
- Ở những khu vực đón gió biển hoặc
vùng núi cao, lượng mưa trong năm
thường nhiều hơn, khoảng 3000 4000 mm/ năm.

B¾c Quang

Hoµng
Liªn S¬n

(Lµo Cai)
3552mm

(Hµ Giang)
4802mm

HuÕ

2867mm

HÒN BA
(Qu¶ng
Nam)
3752mm

Lược đồ khí hậu Việt Nam

- Địa hình đón gió mùa mang theo hơi ẩm, gây mưa lớn và hạ
Vì sao các địa điểm trên lại thường có mưa lớn?
thấp nhiệt độ không khí.

Gió mùa đông bắc thổi từ đâu tới?
Gió mùa tây nam thổi từ đâu tới?)

Tại sao Việt Nam cùng vĩ độ với các n­ước Tây Nam Á, Bắc
Phi như­ng không bị hoang mạc hóa như các nước này?

-Việt Nam nằm cùng vĩ độ với các nước Tây Nam Á, Bắc Phi nhưng
không bị khô hạn như các nước khác vì nước ta có gió mùa Tây Nam
thổi từ biển mang lượng mưa lớn và độ ẩm cao
Ví dụ Hà Nội tương đương với vĩ độ Nác – pơ ( Ấn Độ). Nhưng Nác
– pơ ( Ấn Độ) nhiệt độ tháng 1 cao hơn Hà Nội 4,4 0 C, Mum – bai
cùng vĩ độ với Vinh (Nghệ An) nhưng nhiệt độ cao hơn Vinh 6,3 0 C .
Về lượng mưa thì ngược lại chúng ta có lượng mưa lớn hơn các nước
nhiều lần cùng vĩ độ
- Như vậy khí hậu Việt Nam có nhiều nét khác biệt rõ rệt so với các
nước cùng vĩ độ trong vòng đai nội chí tuyến. Khí hậu Việt Nam ẩm,
mưa nhiều, nhiệt độ trung bình thấp hơn các nước cùng vĩ độ
nguyên nhân chính hiện tượng đó là do gió mùa mang lại

BÀI 4

1 KHÍ HẬU NHIỆT ĐỚI ẨM GIÓ MÙA

b. Tính chất ẩm
Quan sát bảng 4.2, hình ảnh
và kênh chữ SGK, hãy nhận
xét độ ẩm không khí ở nước
ta. Vì sao nước ta có lượng
mưa lớn và độ ẩm cao?
- Độ ẩm không khí cao, trên
80%, cân bằng ẩm luôn
dương.
- Nguyên nhân: do tác động
của các khối khí di chuyển
qua biển kết hợp với vai trò
của Biển Đông.

Biển Đông

BÀI 4

1 KHÍ HẬU NHIỆT ĐỚI ẨM GIÓ MÙA

b. Tính chất ẩm

- Lượng mưa trung bình năm lớn: từ 1500 2000 mm/năm.
- Độ ẩm không khí cao, trên 80%.

BÀI 4

1 KHÍ HẬU NHIỆT ĐỚI ẨM GIÓ MÙA

c. Tính chất gió mùa
Quan sát hình 4.1 và kênh
chữ SGK, cho biết nước ta
có mấy mùa gió chính? Vì
sao nước ta lại có tính chất
gió mùa?
- Nước ta có 2 mùa gió
chính là gió mùa mùa đông
và gió mùa mùa hạ.
- Do nước ta chịu ảnh
hưởng mạnh mẽ của các
khối khí hoạt động theo
mùa.

BÀI 4

1 KHÍ HẬU NHIỆT ĐỚI ẨM GIÓ MÙA

HOẠT ĐỘNG NHÓM
Thời gian: 10 phút
NHIỆM VỤ
* NHÓM 1, 2, 3 VÀ 4: Quan sát hình 4.1, video
clip và kênh chữ SGK, hãy:
- Cho biết thời gian hoạt động, nguồn gốc,
hướng gió và đặc điểm của gió mùa mùa đông
ở nước ta.
- Giải thích vì sao Ở miền Bắc: nửa đầu mùa
đông thời tiết lạnh khô, nửa sau mùa đông thời
tiết lạnh ẩm, có mưa phùn?
* NHÓM 5, 6, 7 VÀ 8: Quan sát hình 4.1, video
clip và kênh chữ SGK, hãy:
- Cho biết thời gian hoạt động, nguồn gốc,
hướng gió và đặc điểm của gió mùa mùa hạ ở
nước ta.
- Giải thích vì sao loại gió này lại có hướng đông
nam ở Bắc Bộ và gây khô nóng vào đầu mùa
cho Trung Bộ và Tây Bắc?

BÀI 4

1 KHÍ HẬU NHIỆT ĐỚI ẨM GIÓ MÙA

- Thời gian: từ tháng 11 – 4 năm sau.
- Nguồn gốc: áp cao Xi-bia.
- Hướng gió: đông bắc

1

- Đặc điểm:
+ Ở miền Bắc: nửa đầu mùa đông thời tiết lạnh khô, nửa cuối mùa
đông thời tiết lạnh ẩm.
+ Ở miền Nam, Tín phong gây mưa cho vùng biển Nam Trung Bộ,
gây thời tiết nóng, khô cho Nan Bộ và Tây Nguyên.
- Nguyên nhân:
+ Vào đầu mùa đông, gió mùa đông bắc di chuyển với quãng đường dài
qua lục địa Trung Quốc nên lạnh và mất ẩm.
+ Vào cuối mùa đông, khối không khí lạnh di chuyển qua vùng biển phía
đông Nhật Bản và Trung Quốc nên được tăng cường ẩm.

BÀI 4

1 KHÍ HẬU NHIỆT ĐỚI ẨM GIÓ MÙA

c. Tính chất gió mùa
* Gió mùa mùa đông:
- Thời gian: từ tháng 11 – 4 năm sau
- Nguồn gốc: áp cao Xi-bia.
- Hướng gió: đông bắc.
- Đặc điểm:
+ Ở miền Bắc: nửa đầu mùa đông thời tiết lạnh khô, n ửa
cuối mùa đông thời tiết lạnh ẩm.
+ Ở miền Nam, Tín phong gây mưa cho vùng biển Nam
Trung Bộ, gây thời tiết nóng, khô cho Nan Bộ và Tây
Nguyên.

BÀI 4

1 KHÍ HẬU NHIỆT ĐỚI ẨM GIÓ MÙA

- Thời gian: từ tháng 5 – 10.
- Nguồn gốc: áp cao Bắc Ấn Độ Dương và áp cao cận chí tuyến Nam bán cầu.
- Hướng gió: tây nam, đối với miền Bắc là đông nam.

5

- Đặc điểm:
+ Đầu mùa hạ: gây mưa cho Nam Bộ, Tây Nguyên nhưng gây khô nóng
cho phía đông Trường Sơn và nam Tây Bắc.
+ Giữa và cuối mùa hạ: nóng ẩm, mưa nhiều trên phạm vi cả nước.
- Nguyên nhân:
+ Ở miền Bắc, do ảnh hưởng của áp thấp Bắc Bộ nén gió thổi vào đất liền
theo hướng đông nam.
- Nửa đầu mùa hạ, gió mùa tây nam vượt dãy Trường Sơn, Pu Đen Đinh, Pu
Sam Sao gây ra hiệu ứng phơn khô nóng cho cho phía đông Trường Sơn và
nam Tây Bắc, nên Trường Sơn Tây hay Tây Nguyên mưa quây, Trường Sơn
Đông hay ven biển miền Trung thì nắng đốt.

BÀI 4

1 KHÍ HẬU NHIỆT ĐỚI ẨM GIÓ MÙA

c. Tính chất gió mùa
* Gió mùa mùa hạ:
- Thời gian: từ tháng 5 – 10.
- Nguồn gốc: áp cao Bắc Ấn Độ Dương và áp cao cận chí
tuyến Nam bán cầu.
- Hướng gió: tây nam, đối với miền Bắc là đông nam.
- Đặc điểm:
+ Đầu mùa hạ: gây mưa cho Nam Bộ, Tây Nguyên nhưng gây
khô nóng cho phía đông Trường Sơn và nam Tây B ắc.
+ Giữa và cuối mùa hạ: nóng ẩm, mưa nhiều trên phạm vi
cả nước.

BÀI 4

2 SỰ PHÂN HÓA ĐA DẠNG CỦA KHÍ HẬU VIỆT NAM

HOẠT ĐỘNG NHÓM
Thời gian: 10 phút
NHIỆM VỤ
* NHÓM 1 VÀ 2: Quan sát hình 4.1, các
hình ảnh và kênh chữ SGK, nêu biểu
hiện của sự sự phân hóa bắc – nam của
khí hậu nước ta. Giải thích nguyên nhân.
* NHÓM 3 VÀ 4: Quan sát hình 4.1, các
hình ảnh và kênh chữ SGK, nêu biểu
hiện của sự sự phân hóa đông tây của
khí hậu nước ta. Giải thích nguyên nhân.
* NHÓM 5 VÀ 6: Quan sát hình 4.1, các
hình ảnh và kênh chữ SGK, nêu biểu
hiện của sự sự phân hóa theo độ cao
của khí hậu nước ta. Giải thích nguyên
nhân.

BÀI 4

2 SỰ PHÂN HÓA ĐA DẠNG CỦA KHÍ HẬU VIỆT NAM

Mùa khô ở TPHCM

Dãy Hoàng Liên Sơn

Tuyết rơi ở Sa Pa

BÀI 4

2 SỰ PHÂN HÓA ĐA DẠNG CỦA KHÍ HẬU VIỆT NAM
NHÓM 2

Lào
- Về
nhiCai
ệt độ:
+ Nhiệt độ trung bình năm: 22,40C.
+ Nhiệt độ cao nhất khoảng 280C, thấp nhất
khoảng 150C.
- Về lượng mưa:
+ Tổng lượng mưa trong năm : 1765mm.
+ Lượng mưa cao nhất khoảng 350mm, lượng
mưa thấp nhất khoảng 35mm.
Sa
- Về nhi
Paệt độ:

+ Nhiệt độ trung bình năm: 15,50C.
+ Nhiệt độ cao nhất khoảng 200C, thấp nhất
khoảng 80C.
- Về lượng mưa:
+ Tổng lượng mưa trong năm : 2674mm.
+ Lượng mưa cao nhất khoảng 500mm, lượng
mưa thấp nhất khoảng 80mm.

BÀI 4

2 SỰ PHÂN HÓA ĐA DẠNG CỦA KHÍ HẬU VIỆT NAM

4
Nguyên nhân: Lãnh thổ Việt
Nam trải dài trên 15 vĩ độ, nên
từ Bắc vào Nam các yếu tố khí
hậu sẽ có sự thay đổi.

BÀI 4

2 SỰ PHÂN HÓA ĐA DẠNG CỦA KHÍ HẬU VIỆT NAM

a. Phân hoá theo chiều bắc – nam

- Miền khí hậu phía Bắc: nhiệt độ trung bình
năm trên 200C, có mùa đông lạnh, ít mưa; mùa
hạ nóng, ẩm và mưa nhiều.
- Miền khí hậu phía Nam: nhiệt độ trung bình
năm trên 250C, có 2 mùa mưa, khô phân hóa rõ
rệt.

BÀI 4

6

2 SỰ PHÂN HÓA ĐA DẠNG CỦA KHÍ HẬU VIỆT NAM
- Phân hoá đông - tây:
+ Vùng biển và thềm lục địa có
khí hậu ôn hoà hơn trong đất
liền.
+ Vùng đồng bằng ven biển có
khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa.
+ Vùng đồi núi phía tây khí hậu
phân hóa phức tạp do tác động
của gió mùa và hướng của các
dãy núi.
Nguyên nhân: Địa hình kết
hợp với hướng gió làm cho khí
hậu nước ta phân hóa Đông –
Tây.

BÀI 4

2 SỰ PHÂN HÓA ĐA DẠNG CỦA KHÍ HẬU VIỆT NAM

b. Phân hoá theo chiều đông – tây

- Vùng biển và thềm lục địa có khí hậu ôn hoà hơn
trong đất liền.
- Vùng đồng bằng ven biển có khí hậu nhiệt đới ẩm
gió mùa.
- Vùng đồi núi phía tây khí hậu phân hóa phức tạp do
tác động của gió mùa và hướng của các dãy núi.

BÀI 4

2 SỰ PHÂN HÓA ĐA DẠNG CỦA KHÍ HẬU VIỆT NAM

- Phân hoá theo độ cao:

8
Nguyên nhân: càng lên cao nhiệt độ
càng giảm (cứ lên cao 100m nhiệt độ
giảm 0,60C), độ ẩm và lượng mưa càng
tăng.

BÀI 4

2 SỰ PHÂN HÓA ĐA DẠNG CỦA KHÍ HẬU VIỆT NAM

c. Phân hoá theo độ cao

Khí hậu nước ta phân hóa thảnh 3 đai cao gồm:
nhiệt đới gió mùa; cận nhiệt đới gió mùa trên
núi và ôn đới gió mùa trên núi.

BÀI 4

EM CÓ BIẾT?

Hiện tượng gió vượt đèo được gọi là Phơn (foehn). Từ bên
kia sườn núi gió thổi lên, càng lên cao không khí càng bị bị
lạnh dần đi rồi ngưng kết tạo thành mây cho mưa ở sườn
đón gió, đồng thời thu thêm nhiệt do ngưng kết toả ra. Sau
khi vượt qua đỉnh gió thổi xuống bên này núi, nhiệt độ của
nó tăng dần lên do quá trình không khí bị nén đoạn nhiệt,
vì vậy đến chân núi bên này không khí trở nên khô và nóng
hơn. Hiện tượng này gọi là “Hiệu ứng phơn”. Đỉnh núi
càng cao chênh lệch nhiệt độ càng lớn.

BÀI 4

3 LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

a. Luyện tập
Dựa vào bảng 4.1, nhận xét sự khác nhau về chế độ nhiệt
(nhiệt độ trung bình năm, nhiệt độ trung bình tháng nóng
nhất và tháng lạnh nhất; biên độ nhiệt năm) giữa Lạng Sơn
và Cà Mau.

BÀI 4

3 LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

a. Luyện tập
- Nhận xét: Nhìn vào bảng số liệu ta thấy, giữa Lạng Sơn và Cà Mau có
sự khác biệt lớn về nhiệt độ:
 Trạm khí tượng

Lạng Sơn

Cà Mau

Nhiệt độ trung bình năm

21,50C

27,50C

Nhiệt độ trung bình tháng nóng nhất

27,20C (tháng 7)

28,80C (tháng 4)

Nhiệt độ trung bình tháng lạnh nhất

13,40C (tháng 1)

26,20C (tháng 1)

Biên độ nhiệt năm

13,80C

2,60C

- Giải thích:
+ Nhiệt độ trung bình năm tăng dần từ Bắc vào Nam vì càng v ề phía
Nam góc nhập xạ càng lớn, lượng nhiệt nhận được càng nhiều.
+ Tháng I, chênh lệch nhiệt độ giữa 2 miền Bắc - Nam rõ rệt do miền
Bắc chịu ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc lạnh, nhiệt độ giảm sâu;
miền Nam nóng quanh năm.

BÀI 4

3 LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

b. Vận dụng
Tìm hiểu và cho biết đặc điểm khí hậu ở địa phương
em.
VÍ DỤ: KHÍ HẬU Ở TPHCM

- Nằm trong vùng nhiệt đới gió mùa cận xích đạo, thành phố Hồ Chí
Minh cũng như nhiều tỉnh thành khác ở Nam Bộ không có đủ 4 mùa
xuân – hạ - thu - đông như ở miền Bắc, mà chỉ có 2 mùa rõ rệt là là
mùa mưa và mùa khô.
+ Mùa mưa diễn ra từ tháng 5 đến tháng 11 với lượng mưa bình quân
hàng năm là 1.979 mm. Vào mùa này khí hậu nóng ẩm, nhi ệt đ ộ cao,
mưa nhiều
+ Mùa khô khô diễn ra từ tháng 12 đến tháng 4 năm sau với nhiệt độ
trung bình hàng năm là 27,55°C khí hậu khô, nhiệt đ ộ cao và mưa ít.