TRƯỜNG THCS AN BÌNH

CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ
ĐẾN DỰ GIỜ THĂM LỚP
MÔN: Ngữ văn
LỚP: 7.10
GV: Nguyễn Thị Thanh Bình

Em hãy liệt kê những
điều tuyệt vời mà con
người nhận được từ
thiên nhiên?

Bài
4
QUÀ TẶNG CỦA
THIÊN NHIÊN

I. Tri thức
ngữ văn

Yếu tố
Tản văn
Tùy bút
Chất trữ tình trong
tản văn, tùy bút
Cái tôi trong tản
văn, tùy bút
Ngôn ngữ tản văn,
tùy bút

Tản văn, tùy
bút

Khái niệm

I. Tri thức
đọc hiể
u
Tản văn: là loại
văn xuôi ngắn gọn, hàm
súc có cách thể hiện đa
dạng.
Bộc lộ trực tiếp suy nghĩ,
cảm xúc của người viết
qua các hiện tượng đời
sống thường nhật, giàu ý
nghĩa xã hội. 

Tùy bút: là một thể

trong kí, dùng để ghi
chép, miêu tả những
hình ảnh, sự việc mà
người viết quan sát,
chứng kiến.

Chú trọng thể hiện
cảm xúc, tình cảm,
suy nghĩ của tác giả.

Chất
trữ tình
trong tản văn, tùy
bút: được tạo từ vẻ
đẹp của cảm xúc,
suy nghĩ….tạo nên
rung động thẩm mỹ
cho người đọc. 

Cái tôi trong tản văn,
tùy bút: thể hiện cảm
xúc, suy nghĩ riêng của
tác giả.
Có thể nhận biết cái tôi
ấy qua các từ nhân xưng
ngôi thứ nhất. 
Ngôn ngữ tản văn, tùy bút: tinh tế,
sống động, mang hơi thở đời sống,
giàu hình ảnh và chất trữ tình. 

VƯỢT DỐC ĐỨNG

Có 5 câu hỏi
liên quan đến
thể loại tản
văn, tùy bút

Thời gian suy
nghĩ trả lời là
10 giây

Các nhóm
thảo luận tìm
ra từ khóa
đáp án

1

Là loại văn xuôi ngắn gọn, hàm
súc có cách thể hiện đa dạng, bộc
lộ trực tiếp suy nghĩ của người
viết là khái niệm của ?
ĐÁP ÁN

Tản văn
ANS

2

Là một thể trong kí, dùng để ghi chép,
miêu tả những hình ảnh, sự việc mà
người viết quan sát, chứng kiến chỉ
thể loại văn học nào?
ĐÁP ÁN

Tùy bút
ANS

3

Yếu tố thể hiện cảm xúc, suy nghĩ
riêng của tác giả qua văn bản, có thể
nhận biết qua ngôi thứ nhất là đặc
điểm của?
ĐÁP ÁN

Cái tôi trong tùy bút, tản văn
ANS

4

Đặc điểm của ngôn ngữ
trong tùy bút, tản văn là?
ĐÁP ÁN

Tinh tế, sinh động, giàu hình
ảnh và chất trữ tình.
ANS

5

Đây là yếu tố được tạo nên từ
vẻ đẹp của cảm xúc, suy nghĩ,
vẻ đẹp của thiên nhiên.
ĐÁP ÁN

Chất trữ tình trong tản văn,
tùy bút
ANS

KHÁC NHAU

Tùy bút:

Tản văn: Tản

Tùy bút mang

văn có đề tài rộng

nét phóng túng

lớn bao quát hơn.

nhưng đậm cái
tôi của nhà văn.

Cốm
(Vũ Bằng)
Vòng

II. ĐỌC

III. TRẢI NGHIỆM
CÙNG VĂN BẢN

1. Đọc
Hs đọc bài

Lưu ý dừng đọc
đúng thời điểm để
trả lời các câu hỏi
trong hộp chỉ dẫn

I. TRẢI NGHIỆM CÙNG VĂN BẢN
1. Đọc văn bản
Theo dõi

Tìm những từ ngữ
tác giả dùng để miêu
màu sắc, mùi vị của
cốm và hồng?

1. Đọc
Từ miêu tả màu sắc, mùi
vị của cốm và hồng: giản
dị, thanh khiết; chói lọi,
vương giả, hồng ngọt, cốm
thơm…

1. Đọc văn bản
Tưởng tượng

Em hình dung thế nào về
hình ảnh cô gái làng
Vòng được tác giả miêu
tả trong đoạn này?

1. Đọc văn bản
- Hình ảnh cô gái làng Vòng gánh cốm đi bán được
tác giả miêu tả là những cô gái mộc mạc, ưa nhìn,
“đầu trùm nón lá”.
Theo dõi

Để làm ra sản phẩm cốm,
cần bao nhiêu công đoạn?

* 6 công đoạn làm ra cốm

Ngắt

Tuốt

lúa

lúa

Đảo
trong
nồi
rang

02

03

01

Xay,
giã
thóc
04

Sàng
thóc

05

Hồ
06

Tác giả:
- Vũ Bằng (03 - 06 - 1913) tại
Hà Nội
- Sở trường về viết truyện
ngắn, tùy bút, bút kí.
- Các tác phẩm chính: Miếng
ngon Hà Nội (bút ký, 1960),
Miếng lạ miền Nam (bút ký,
1969).

Tác phẩm
- Cốm Vòng được trích từ tập
Miếng ngon Hà Nội (xuất bản
đầu năm 1960).

- Thể loại: tùy bút

Miếng ngon Hà Nội: là một
tác phẩm bút ký tập trung,
giới thiệu mười lăm món ăn
đặc sản của Hà Nội cũng như
cảm nhận, tâm tình và kỷ niệm
của tác giả với Hà Nội thông
qua các món ăn.

IV. SUY
NGẪM VÀ
PHẢN HỒI

THẢO LUẬN
NHÓM
Nhóm 1,3:

Gạch chân những từ ngữ, hình ảnh thể hiện tình
cảm, cảm xúc của tác giả trong “đoạn trích” sau.
Từ đó nêu nhận xét của em về tình cảm, cảm xúc
của tác giả?
Nhóm 2,4: Tìm những chi tiết thể hiện sự hòa
quyện giữa cảm xúc, suy nghĩ của tác giả với vẻ
đẹp của thiên nhiên, tạo vật. Từ đó nêu nhận xét
của em về chất trữ tình trong tác phẩm?

Gạch chân những từ ngữ, hình ảnh thể hiện tình cảm, cảm xúc
của tác giả trong đoạn văn sau:
Vì thế, ăn miếng cốm cho ra miếng cốm, người ta cũng cần
phải tỏ ra một chút gì thanh lịch cao quý; phải biết tiếc từng hạt
rơi, hạt vãi, và nhất là phải ăn từng chút một, lấy ngón tay nhón
lấy từng chút một, chứ không được phũ phàng.
    Ta vừa nhai nhỏ nhẹ, vừa ngẫm nghĩ đến tính chất thơm của
cốm thoang thoảng mùi lúa đòng đòng, tính chất ngọt của cốm
phiêu phiêu như khí trời trong sạch và ta sẽ thấy rằng ăn một
miếng cốm vào miệng là ta nuốt cả hương thơm của những
cánh đồng quê của ông cha ta vào lòng. Dịu dàng biết chừng
nào! Mà cảm khái nhường bao!
Tình cảm, cảm xúc của tác giả:
………………………………………………………………
………………………………………………………………
……………………………………………………………

1. Tình cảm, cảm xúc của tác giả

Vì thế, ăn miếng cốm cho ra miếng cốm, người ta cũng
cần phải tỏ ra một chút gì thanh lịch cao quý; phải biết
tiếc từng hạt rơi, hạt vãi, và nhất là phải ăn từng chút
một, lấy ngón tay nhón lấy từng chút một, chứ không
được phũ phàng.
    Ta vừa nhai nhỏ nhẹ, vừa ngẫm nghĩ đến tính chất
thơm của cốm thoang thoảng mùi lúa đòng đòng, tính chất
ngọt của cốm phiêu phiêu như khí trời trong sạch và ta sẽ
thấy rằng ăn một miếng cốm vào miệng là ta nuốt cả
hương thơm của những cánh đồng quê của ông cha ta
vào lòng. Dịu dàng biết chừng nào! Mà cảm khái nhường
bao!

1. Tình cảm, cảm xúc của người viết qua ngôn ngữ văn bản

Cho
ra

thanh
lịch,
cao
quý

biết
tiếc
từng
hạt
rơi,
hạt vãi

01

02

03

phải ăn
từng chút
một, lấy
ngón tay
nhón lấy
từng chút
một, chứ
không
được phũ
phàng

04

nhai
nhỏ
nhẹ,
ngẫm
nghĩ

tính chất
thơm của
cốm
 thoang
thoảng ...
cảm khái
nhường
bao!

05

06

1. Tình cảm, cảm xúc của tác giả qua ngôn ngữ văn
bản

Tình cảm yêu mến, trân trọng, nâng
niu từng hạt cốm; sự am hiểu, quý
trọng, lưu giữ từng hương thơm của
cốm.

2. Chất trữ tình, cái tôi của ngôn ngữ tùy bút
a. Chất trữ tình của tùy bút

a. Chất trữ tình của tùy bút
Tác dụng

Chi tiết thể hiện sự hòa quyện giữa cảm xúc, suy nghĩ của
tác giả với vẻ đẹp của thiên nhiên, tạo vật
 
 
 
 

 
 
 
 

a. Chất trữ tình của tùy bút

Chi tiết thể hiện sự hòa quyện giữa cảm xúc, suy nghĩ của tác giả với vẻ đẹp của
thiên nhiên, tạo vật

Tác dụng

Có ai, một buổi sáng mùa thu, ngồi nhìn ra đường phố, thấy những cô gái Bộc lộ trực tiếp,
làng Vòng gánh cốm đi bán mà không nghe thấy lòng rộn rã yêu đương?
sinh động tình

cảm, cảm xúc của
Đó là những cô gái mộc mạc ưa nhìn “đầu trùm nón lá” vắt vẻo đi từ tinh
tác giả, tất cả hòa
mơ lên phố để bán cho khách Hà Nội có tiếng là sành ăn.
quyện với hương
Một ngày đầu tháng Tám, đi dạo những vùng trồng lúa đó, ta sẽ thấy ngào
vị thơm mát
ngạt mùi lúa chín xen với mùi cỏ, mùi đất của quê hương làm cho ta nhẹ thanh khiết của
nhõm và đôi khi…phơi phới. 
tự nhiên, của đất
trời, tạo cho
Ta vừa nhai nhỏ nhẹ, vừa ngẫm nghĩ đến tính chất thơm của cốm thoang người đọc ấn
thoảng mùi lúa đòng đòng, tính chất ngọt của cốm phiêu phiêu như khí trời
trong sạch và ta sẽ thấy rằng ăn một miếng cốm vào miệng là ta nuốt cả tượng khó quên.
hương thơm của những cánh đồng quê của ông cha ta vào lòng.

2. Chất trữ tình, cái tôi của ngôn ngữ tùy bút
a. Chất trữ tình của tùy bút
Cảm xúc, suy nghĩ của tác giả bộc lộ trực
tiếp, sinh động, tất cả hòa quyện với hương
vị thơm mát thanh khiết của tự nhiên, nên
thơ của đất trời, tạo cho người đọc ấn tượng
khó quên.

Luyện
tập