CHỦ ĐỀ 6: TẾ BÀO – ĐƠN VỊ CƠ BẢN CỦA SỰ SỐNG
Tuần 11, tiết 43, 44
Bài 17. TẾ BÀO (tiết 1, 2)
Mục tiêu:
- Nêu được khái niệm tế bào, chức năng tế bào.
- Nêu được hình dạng và kích thước của một số loại tế bào.

1

CHỦ ĐỀ 6: TẾ BÀO – ĐƠN VỊ CƠ BẢN CỦA SỰ SỐNG
Tuần 11, tiết 43, 44
Bài 17. TẾ BÀO (tiết 1, 2)
1. Khái niệm chung về tế bào.
a. Tế bào là gì?
b. Kích thước và hình dạng của tế bào.
c. Các thành phần chính của tế bào.
2. Sự lớn lên và sinh sản của tế bào.
d. Sự lớn lên của tế bào.
e. Sự sinh sản của tế bào
2

Đơn vị cơ sở cấu tạo nên ngôi
nhà là gì?
Đơn vị cơ sở cấu tạo nên ngôi
nhà là viên gạch.

Đơn vị cơ sở cấu tạo nên tổ ong là
gì?
Đơn vị cơ sở cấu tạo nên tổ ong là
mỗi khoang nhỏ.
3

Mỗi viên gạch trong một
ngôi nhà, mỗi khoang nhỏ
trong một tổ ong đều là
những đơn vị cơ sở trong
hệ thống lớn.

Vậy em hãy
đoán xem trong
cơ thể sống, đơn
vị cơ sở đó là gì?

4

1. Khái niệm chung về tế bào.
a. Tế bào là gì?

1. Quan sát hình 17.1,
em hãy cho biết đơn vị
cấu trúc nên cơ thể sinh
vật là gì?

Mọi cơ thể sống (thực vật, động
vật, con người…) đều được cấu tạo
từ đơn vị rất nhỏ bé gọi là tế bào

5

Quan sát hình và kể tên
các loại tế bào cấu tạo
nên cây cà chua

6

Quan sát hình và gọi tên các loại
tế bào trong cơ thể người

a.
b.
c.
d.
e.
f.

Tế bào gan
Tế bào biểu mô ruột
Tế bào cơ
Tế bào thần kinh
Tế bào hồng cầu
Tế bào xương

Tế bào là đơn vị của sự sống

7

Chức năng của tế bào
Câu hỏi
Câu trả lời
1. Tế bào lấy các chất cần thiết và thải bỏ các chất không cần thiết ra  
Trao đổi chất
môi trường là đang thực hiện chức năng gì?
2. Tế bào tổng hợp và phân giải các chất hữu cơ tạo ra năng lượng   Chuyển hóa năng
cung cấp cho các hoạt động sống là đang thực hiện chức năng gì?
lượng
3. Tế bào cơ có khả năng co dãn giúp cơ thể di chuyển, đây là chức  
Vận động
năng gì của tế bào?
4. Khi tế bào lớn lên và phân chia giúp cơ thể lớn lên và thay đổi  Sinh trưởng và phát
hàng ngày, đây là chức năng gì của tế bào?
triển
5. Khi đến tuổi trưởng thành, các tế bào sinh dục sẽ phân chia tạo ra  
Sinh sản
tinh trùng và trứng, các tế bào này kết hợp để tạo ra các thể con. Vậy
đây là chức năng gì của tế bào?
6. Các tế bào ở mắt thụ cảm ánh sáng để thực hiện các phản ứng phù  
Cảm ứng
hợp thích nghi với môi trường, ví dụ này thể hiện chức năng gì của tế
bào?

8

Bài 17. TẾ BÀO
1. Khái quát chung về tế bào
a. Tế bào là gì?
 - Mọi cơ thể sinh vật đều được cấu tạo từ tế bào.
- Tế bào có thể thực hiện các chức năng của cơ thể
sống như:
+ Trao đổi chất.
+ Chuyển hóa năng lượng.
+ Sinh trưởng và phát triển.
+ Sinh sản.
+ Vận động.
+ Cảm ứng.

9

TÓM TẮT BÀI BẰNG SƠ ĐỒ TƯ DUY
Khái niệm

Tế bào là đơn vị cấu trúc và
chức năng của mọi cơ thể sống

Trao đổi chất
TẾ BÀO

Chuyển hóa năng lượng
Sinh trưởng
Chức năng

Phát triển
Vận động
Cảm ứng
Sinh sản

Bài 17. TẾ BÀO
b. Kích thước và hình dạng của tế bào
- Kích thước của tế bào

2. Quan sát hình 17.2,
hãy cho biết kích thước
của tế bào.
Mỗi loại tế bào có một kích thước
khác nhau, từ 1µm- 10mm
 Kích thước trung bình của tế bào từ
0,5-100µm.
 Tế bào vi khuẩn có kích thước nhỏ
0,5-1µm.
 Phần lớn tế bào động vật, thực vật
có kích thước lớn khoảng 10100µm.
1 µm = 1/1000 mm

11

Bài 17. TẾ BÀO
b. Kích thước và hình dạng của tế bào
- Kích thước của tế bào

2. Chúng ta có thể quan
sát tế bào bằng những
cách nào? Lấy ví dụ
- Quan sát bằng mắt
thường: tế bào trứng, cá
chép
- Quan sát bằng kính hiển
vi quang học: tế bào vi
khuẩn, tế bào thực vật,
động vật.
12

13

14

Bài 17. TẾ BÀO
b. Kích thước và hình dạng của tế bào
- Kích thước của tế bào

Tế bào có kích thước nhỏ, phần lớn không quan sát được bằng
mắt thường mà phải sử dụng kính hiển vi.

15

Bài 17. TẾ BÀO
b. Kích thước và hình dạng của tế bào
- Kích thước của tế bào
- Hình dạng của tế bào

3. Hãy cho biết
hình dạng của các
tế bào trong hình
17.3

16

Bài 17. TẾ BÀO
- Hình dạng của tế bào

- Hình đĩa lõm 2 mặt (tế bào
hồng cầu)
- Hình thoi (tế bào cơ người)
- Hình sao (tế bào thần kinh)
- Hình đa giác (tế bào biểu bì
lá, tế bào mạch dẫn)
- Hình cầu (tế bào nhu mô lá)
- Hình trụ (tế bào vi khuẩn
E.coli)
- Hình thoi nhọn 1 đầu (trùng
roi)
- Hình trứng (tế bào nấm men)
17

Quan sát hình 17.2, 17.3
em hãy nhận xét về hình
dạng và kích thước của
tế bào.

Tế bào có nhiều hình dạng và
kích thước khác nhau.
18

Sự khác nhau về kích thước và hình dạng của tế bào có
ý nghĩa gì đối với sinh vật?
Sự khác
nhau về kích
thước và hình
dạng của tế
bào: Để phù
hợp với chức
năng mà tế
bào đảm nhận.
Bảo vệ

Dẫn truyền nước, muối khoáng,
chất dinh dưỡng

Vận động
19

Bài 17. TẾ BÀO

b. Kích thước và hình dạng của tế bào
- Kích thước của tế bào
- Hình dạng của tế bào

 Tế bào có nhiều hình dạng khác nhau:
+ Hình cầu: tế bào trứng.
+ Hình đĩa: tế bào hồng cầu.
+ Hình sợi: tế bào nấm.
+ Hình sao: tế bào thần kinh.
+ Hình trụ: tế bào mạch dẫn lá.
+ Hình thoi: tế bào cơ trơn.
+ Hình nhiều cạnh: tế bào biểu bì.
20

Tóm tắt bài bằng sơ đồ tư duy
Kích thước

Nhỏ
phần lớn phải quan sát bằng kính hiển vi
Hình cầu: tế bào trứng
Hình đĩa: tế bào hồng cầu

TẾ BÀO

Hình sợi: tế bào nấm
Hình dạng

Hình sao: tế bào thần kinh
Hình trụ: tế bào mạch dẫn lá
Hình thoi: tế bào cơ trơn
Hình nhiều cạnh: tế bào biểu bì

LUYỆN TẬP
Câu 1. Tế bào là gì?
Tế bào là đơn vị cấu trúc và chức năng của sự sống
Câu 2. Hãy chọn đáp án đúng
Vật nào sau đây có cấu tạo từ tế bào?
A. Xe ô tô.
B. Ngôi nhà.
C. Cây cầu.
D. Cây cam.
22

LUYỆN TẬP
Câu 3. Hình ảnh dưới đây mô tả kích thước một số tế bào ở người

a. Em hãy sắp xếp các tế bào trên theo thứ tự tăng dần về kích thước.
b. Hãy chọn một loại tế bào và dự đoán chức năng của tế bào đó.
23

LUYỆN TẬP
a. Thứ tự tăng dần về kích
thước:
Tế bào hồng cầu  tế bào
niêm mạc miệng  tế bào
trứng  tế bào cơ.
b. Chức năng của các tế bào:
- Tế bào hồng cầu: Vận chuyển oxygen.
- Tế bào cơ: Co giãn giúp vận động.
- Tế bào trứng: Tham gia vào sinh sản.
- Tế bào niêm mạc miệng: Bảo vệ khoang miệng.

24

HƯỚNG DẪN HỌC TẬP Ở NHÀ
1.
2.
•
•
•

Học bài
Soạn trước phần Các thành phần chính của tế bào. Bài 17. Tế Bào
Nêu được các thành phần chính của tế bào
Nêu được chức năng của các thành phần chính của tế bào
Biết tế bào nhân sơ và tế bào nhân thực.

25