Nhắc lại kiến thức
- Tên bài học trước?
- Nêu cấu tạo bài văn tả người?

CẤU TẠO CỦA BÀI VĂN TẢ NGƯỜI
Bài văn tả người thường có ba phần:
1.Mở bài: Giới thiệu người định tả.
2.Thân bài:
a) Tả ngoại hình (đặc điểm nổi bật về tầm vóc, cách ăn mặc,
khuôn mặt, mái tóc, cặp mắt, hàm răng,…)
b) Tả tính tình, hoạt động (lời nói, cử chỉ, thói quen, cách cư xử
với người khác,…).
3. Kết bài: Nêu cảm nghĩ về người được tả.

Khởi động

Hoa tốt bụng
Hoa điểm tốt
Hoa biết ơn
Hoa ngoan ngoãn

“Mười tám tuổi, ngực nở vòng cung, da đỏ như lim,
bắp tay, bắp chân rắn như trắc, gụ,..” chỉ:

A. Hạng A Cháng
B. A Sử
C. A Nam

“Vươn vai một cái người bỗng cao to sừng sững. Mặc
áo giáp sắt, đội nón sắt, tay cầm gậy sắt múa quanh
mấy vòng. Từ biệt mẹ và dân làng nhảy lên lưng
ngựa”

A. Thánh Gióng
B. Chử Đồng Tử
C. Mai An Tiêm

“Người ngoại quốc cao lớn, mái tóc vàng óng lên như một
mảng nắng… Bộ quần áo màu xanh công nhân, thân hình
chắc và khỏe, khuôn mặt to chất phác…, tất cả gợi lên
ngay từ phút đầu tiên nét gần gũi, thân mật.” chỉ nhân
vật:

A. Anh công nhân
B. A-lếch-xây
C. Người nông dân

“Vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam
dáng cao cao, người thanh thanh, mái
tóc bạc phơ, vầng trán rộng, mắt sáng
như sao, râu hơi dài, nước da nâu vì
sương gió,…” là:

A. Anh Lê
B. Anh Ba
C. Chủ tịch Hồ Chí Minh

TẬP LÀM VĂN
Luyện tập tả người
(Quan sát và chọn lọc chi tiết)

Yêu cầu cần đạt

Biết quan sát và chọn lọc
chi tiết để tả người

Đoán đúng nhân vật
theo lời miêu tả

Luyện tập

1. Đọc bài văn sau và
ghi lại những đặc
điểm ngoại hình của
người bà (mái tóc,
đôi mắt, khuôn
mặt,...)

Bà tôi
Bà tôi ngồi cạnh tôi, chải đầu. Tóc bà đen và dày kì lạ, phủ kín cả
hai vai, xõa xuống ngực, xuống đầu gối. Một tay khẽ nâng mớ tóc lên
và ướm trên tay, bà đưa một cách khó khăn chiếc lược thưa bằng gỗ
vào mớ tóc dày.
Giọng bà trầm bổng, ngân nga như tiếng chuông. Nó khắc sâu
vào trí nhớ tôi dễ dàng, và như những đóa hoa, cũng dịu dàng, rực rỡ,
đầy nhựa sống. Khi bà mỉm cười, hai con ngươi đen sẫm nở ra, long
lanh, dịu hiền khó tả, đôi mắt ánh lên những tia sáng ấm áp, tươi vui.
Mặc dù trên đôi má ngăm ngăm đã có nhiều nếp nhăn, khuôn mặt
của bà tôi hình như vẫn tươi trẻ.
Theo MÁC–XIM GO-RƠ-KI

- Bài văn tả những đặc điểm ngoại hình nào của người bà?
+ Tả mái tóc, đôi mắt, khuôn mặt, giọng nói của người bà.
- Em hãy nêu từng đặc điểm ngoại hình của người bà về:
mái tóc, đôi mắt, khuôn mặt, giọng nói.

Hoạt động cá nhân
3 phút

 Những đặc điểm ngoại hình của người bà:

Mái tóc
Đôi mắt

- đen, dày kì lạ, phủ kín hai vai, xõa xuống ngực, xuống
đầu gối ; mớ tóc dày khiến bà đưa chiếc lược thưa bằng
gỗ một cách khó khăn.
(Khi bà mỉm cười) Hai con ngươi đen sẫm nở ra, long
lanh, dịu hiền khó tả, ánh lên những tia sáng ấm áp,
tươi vui.

Khuôn mặt

đôi má ngăm ngăm, đã có nhiều nếp nhăn nhưng
khuôn mặt bà hình như vẫn tươi trẻ.

Giọng nói

trầm bổng, ngân nga như tiếng chuông ; khắc sâu vào
trí nhớ cậu bé ; dịu dàng, rực rỡ, đầy nhựa sống như
những đóa hoa.

Em có nhận xét gì về cách
miêu tả ngoại hình của tác giả?
(tác giả đã quan sát và chọn lọc
các chi tiết như thế nào?)
- Tác giả ngắm bà rất kĩ và đã chọn lọc những
chi tiết tiêu biểu về ngoại hình của bà để miêu
tả. Bài văn vì thế ngắn gọn mà sống động, khắc
họa rất rõ hình ảnh của người bà trong tâm trí
bạn đọc, đồng thời bộc lộ tình yêu của cháu
đối với bà qua từng lời tả.

2. Đọc và ghi lại
những chi tiết tả người
thợ rèn đang làm việc
trong bài văn sau:

Người thợ rèn
Ngồi xem anh Thận làm việc thật thích: Có
cái gì rất khỏe rất say trong công việc của
anh, sinh động và hấp dẫn lạ thường. Này
đây, anh bắt lấy thỏi thép hồng như bắt lấy
một con cá sống. Dưới những nhát búa hăm
hở của anh, con cá lửa ấy vùng vẫy, quằn
quại, giãy lên đành đạch. Những chiếc vảy
của nó bắn ra tung tóe thành những tia lửa
sáng rực. Nó nghiến răng ken két, nó cưỡng
lại anh, nó không chịu khuất phục. Anh quặp
lấy nó trong đôi kìm sắt dài, lại dúi đầu nó
vào giữa đống than hồng.
Thổi nào ! - Anh bảo cậu thợ phụ.
Cậu thanh niên rướn người lên. Đôi ống bễ
thở phì phò. Những chiếc lưỡi lửa liếm lên
rực rỡ

- Thôi ! - Anh nói.
Cậu thợ phụ trở tay lau mồ hôi đầm đìa trên
khuôn mặt ửng hồng vì hơi nóng, trong khi
anh Thận lại lôi con cá lửa ra, quật nó lên
hòn đe và vừa hằm hằm quai búa choang
choang vừa nói rõ to: “ Này... Này...Này...”
Cuối cùng con cá lửa đành chịu thua. Nó nằm
ưỡn dài ngửa bụng ra trên đe mà chịu những
nhát búa như trời giáng. Và tới lúc anh trở
tay ném nó đánh xèo một tiếng vào cái chậu
nước đục ngầu làm cho chậu nước bùng sôi
lên sùng sục thì nó đã biến thành một chiếc
lưỡi rựa vạm vỡ và duyên dáng. Anh Thận
chỉ liếc nhìn nó một cái, như một kẻ chiến
thắng. Và anh lại bắt đầu một cuộc chinh
phục mới.
Theo Nguyên Ngọc

 Những chi tiết tả người thợ rèn đang làm việc
- Bắt lấy thỏi thép hồng như bắt một con cá sống
- Quai những nhát búa hăm hở (khiến con cá lửa vùng vẫy, quằn
quại, giãy đành đạch, vảy bắn tung tóe thành những tia lửa sáng
rực,…)
- Quặp thỏi sắt trong đôi kìm sắt dài, dúi đầu nó vào giữa đống than
hồng ; lệnh cho thợ phụ thổi bễ.
- Lôi con cá lửa ra, quật nó lên đe, vừa hằm hằm quai búa choang
choang vừa nói rõ to: “Này… Này… Này…”
- Trở tay ném thỏi sắt đánh xèo một tiếng vào chậu nước đục ngầu.
- Liếc nhìn lưỡi rựa như một kẻ chiến thắng, lại bắt đầu cuộc chinh
phục mới.

- Em có nhận xét gì về cách miêu tả anh thợ rèn đang làm
việc của tác giả? (tác giả đã quan sát và chọn lọc các chi tiết
như thế nào?)
- Tác giả đã quan sát rất kĩ hoạt động của người thợ rèn;
miêu tả quá trình thỏi thép hồng qua bàn tay anh đã biến
thành một lưỡi rựa vạm vỡ, duyên dáng. Thỏi thép hồng
được ví như một con cá bướng bỉnh, hung dữ ; anh thợ rèn
như một người chinh phục mạnh mẽ, quyết liệt. Người đọc
bị cuốn hút bởi cách tả của tác giả.

Bài văn hấp dẫn, sinh động.

*Khi quan sát viết một bài văn tả người, cần lưu ý:
- Xác định mục đích rõ ràng để tập trung quan sát ngoại
hình, họat động của nhân vật.
- Tập trung quan sát kĩ đối tượng định tả. Vận dụng nhiều
giác quan để quan sát.
- Quan sát, chọn lọc để đưa vào bài những chi tiết tiêu
biểu, nổi bật, gây ấn tượng.
- Khi viết cần kết hợp với nhận xét, liên tưởng, ví von…
đồng thời kín đáo thể hiện cảm xúc của mình với nhân vật.

* Tác dụng của việc quan sát và
chọn lọc chi tiết để tả người là:

Tìm ra đặc điểm riêng biệt, tiêu biểu
khi miêu tả sẽ làm cho đối tượng này không
giống đối tượng khác. Bài viết sẽ hấp dẫn,
không lan man, dài dòng.

 CỦNG CỐ - DẶN DÒ

Về nhà quan sát và ghi lại có chọn lọc kết quả
quan sát một người em thường gặp (cô giáo, thầy
giáo, người hàng xóm,…) để lập được dàn ý cho
bài văn tả người trong tiết TLV tuần 13 - Luyện
tập tả người (Tả ngoại hình)