MÔN: KHTN 8
PHÂN MÔN VẬT LÍ

BÀI 17

LỰC ĐẨY
ARCHIMEDES

NỘI DUNG BÀI HỌC
Khởi động
Tìm hiểu về lực đẩy tác dụng lên vật đặt trong chất
lỏng.
Tìm hiểu về độ lớn của lực đẩy Archimedes.
Luyện tập.
Vận dụng.

KHỞI ĐỘNG

•Đặt viên bi sắt, ốc vít kim loại,
nắp chai nhựa vào một cốc thủy
tinh. Đổ nước vào cốc. Có hiện
tượng gì xảy ra với các vật
trong cốc? Giải thích hiện
tượng.

GV như các em đã dự đoán sự nổi lên, chìm
xuống của các vật khác nhau một phần là do
trọng lượng của chúng khác nhau, nhưng điều
đó chưa thể khẳng định được chính xác, vì
chúng ta có thể thấy chiếc kim khâu rất nhỏ
nhưng lại chìm xuống nước còn chiếc tàu rất
lớn lại nổi trên mặt nước, vậy nguyên nhân
chính là gì thì chúng ta cùng vào bài học hôm
nay.

I. Lực đẩy tác dụng lên vật đặt trong chất lỏng
HS hoạt động cặp đôi nghiên cứu thông tin SGK trang
73. Mọi vật đều có trọng lực. Vậy em nào có thể cho cả
lớp biết trọng lực là gì? có phương, chiều như thế nào?
Trọng lực là lực hút của trái đất tác dụng lên một vật,
có phương thẳng đứng và có chiều hướng về phía của
trái đất.
Theo các em khi nhấn một quả bóng chìm trong nước thì
các em có cảm nhận được lực đẩy quả bóng không?

HS hoạt động cá nhân nghiên cứu thông tin SGK/73 đưa
ra khái niệm và đặc điểm của lực đẩy archimedes.
- Lực đẩy do chất lỏng tác dụng lên vật đặt trong nó
được gọi là lực đẩy Archimedes.
- Lực đẩy Archimedes tác dụng lên mọi vật đặt trong
lòng chất lỏng.
- Lực đẩy Archimedes tác dụng lên vật theo hướng thẳng
đứng từ dưới lên.

Nhóm: …………..

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Câu 1: Biểu diễn các lực tác
dụng vào viên bi, ốc vít kim
loại, miếng xốp khi chúng ở vị
trí như trong Hình 17.2:
(1) và (2): chiều chuyển động
xuống dưới
(3) chiều chuyển động lên trên
Điều kiện để một vật chìm xuống hoặc nổi lên khi đặt
trong chất lỏng:
- Vật sẽ nổi lên mặt thoáng khi: FA > P
- Vật sẽ chìm xuống đáy bình khi: FA < P

Nhóm: ……….

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

Câu 3: Mô tả sự thay đổi lực đẩy của nước lên quả bóng từ
khi bắt đầu nhấn quả bóng vào nước, đến khi quả bóng chìm
hoàn toàn trong nước.

Lực đẩy của nước tác dụng lên quả bóng sẽ tăng dần từ khi
bắt đầu nhẫn quả bóng vào nước đến khi quả bóng chìm
hoàn toàn trong nước. Vì khi vừa nhẫn quả bóng vào nước
ta cảm nhận được lực đẩy của nước nhỏ và dễ dàng nhấn
xuống nhưng khi nhúng chìm quả bóng xuống nước ta cần
tác dụng một lực mạnh hơn, tay ta cảm nhận được lực đẩy
của nước tác dụng lên quả bóng lớn hơn.

1. Tìm hiểu về lực đẩy tác dụng lên vật đặt trong
chất lỏng

Gv giới thiệu: Mọi vật đều chịu tác dụng của trọng lực
(P). Khi vật nhúng trong chất lỏng thì chịu thêm tác
dụng của lực đẩy Acsimet (FA)

So sánh phương, chiều của lực đẩy Archimedes
với phương chiều của trọng lực?

Cùng phương thẳng đứng nhưng chiều ngược nhau: lực
đẩy Acsimet có chiều từ dưới lên trên, trọng lực có chiều
từ trên xuống.

•Khi nhấn quả bóng xuống sâu
trong nước, lực đẩy Archimedes
có mối liên hệ như thế nào với thể
tích của quả bóng chiếm chỗ
trong chất lỏng?

Lực đẩy Acsimet tăng lên khi thể tích
của quả bóng chiếm chỗ trong chất
lỏng tăng lên.

*) Kết luận.

Một vật được đặt trong chất lỏng chịu tác dụng một lực
hướng thẳng đứng từ dưới lên trên, được gọi là lực đẩy
Archimedes .
Điều kiện định tính để một vật nổi hay
chìm trong chất lỏng:
Vật nổi khi: FA > Pvật, dchất lỏng > dvật
Vật chìm khi: FA < Pvật; dchất lỏng < dvật
Vật lơ lửng trong chất lỏng khi:FA = Pvật
dchất lỏng = dvật

Các em thử dự đoán xem
Treo một vật nặng vào lực kế (Hình a), sau đó nhúng vật chìm
trong nước (Hình b). Số chỉ của lực kế có bị thay đổi không?
Thay đổi như thế nào? Tại sao?

Các em hãy đề ra phương án làm thí nghiệm để đo được trọng
lượng PN của lượng nước bị vật chiếm chỗ trong bình chia độ?

II. Độ lớn của lực đẩy Archimedes.
1. Thí nghiệm.

Bước 1: Móc lực kế vào giá, treo quả
nặng vào lực kế. Đọc số chỉ P.
Bước 2: Nhúng quả nặng vào bình tràn
đầy nước. Khi nước chảy vào ống đong
đạt 20cm3, đọc giá trị F1 trên lực kế. Ghi
giá trị lực đẩy Archimedes có độ lớn
FA =P- F1 bảng 17.1.
Bước 3: Cân khối lượng nước từ bình tràn
chảy ra ống đong. Tính trọng lượng của
lượng nước đó P= 10.m
Bước 4: Tiếp tục nhúng quả nặng khi
nước khi nước trong bình tràn ra lần lượt
là 40cm3, 60cm3, 80cm3 xác định độ lớn FA
và P của nước tràn ra tương ứng. Ghi vào
bảng 17.1

Hoạt động nhóm làm thí nghiệm Hình 17.1 ( SGK – Trang 74)
Nhóm 1,3: Làm thí nghiệm với nước.
Nhóm 2,4: Làm thí nghiệm với nước muối.

Nhóm: ……..

PHIẾU HỌC TẬP

Lực đẩy
Archimedes
của nước
( FA= P- F1)

Thể tích
chất lỏng bị
chiếm chỗ

Lực đẩy
Archimedes
của nước
muối
(FA= P- F1)

Trọng lượng
nước bị vật
chiếm chỗ
( P = 10.m)

Trọng lượng
nước muối bị
vật chiếm chỗ
(P = 10.m)

20cm3

 

 

 

 

40cm3

 

 

 

 

60cm3

 

 

 

 

80cm3

 

 

 

 

Từ bảng số liệu trên ta có thể rút ra được kết luận gì về độ lớn lực
đẩy Archimedes ……………………………………………….......
……………………………………………………………………...

2. Định luật Archimedes
Hai học sinh làm thí nghiệm các
Hs quan sát thí nghiệm
Trả lời câu hỏi

Thả 1 miếng đất nặn vào
nước thì bị chìm (a). Vì sao
TL: Ở hình (a) đất nặn là khối đặc lúc này (d > d
cũng
lượng
đất
ấy được
Khi tạo
thành hình
(b), lúc
nàynặng
vật có phần
rỗng (d
nặn thành vật (b) thì lại nổi?
vật

nước

vật

) nên vật chìm.

< dnước ) nên vật nổi

Ở hình (a) đất nặn là khối đặc lúc này (dvật > dnước ) nên
vật chìm.
Khi tạo thành hình (b), lúc này vật có phần rỗng (dvật
< dnước ) nên vật nổi

*) Định luật Archimedes
Một vật đặt trong chất lỏng chịu tác dụng một lực đẩy
hướng thẳng đứng từ dưới lên trên có độ lớn tính bằng
công thức : FA = d.V.
- Trong đó,
d là trọng lượng riêng của chất lỏng có đơn vị là ( N/m3).
V là thể tích phần chất lỏng bị vật chiếm chỗ (m3).
FA là lực đẩy Archimedes (N)

Hoạt động.

? Giải thích vì sao trong thí nghiệm mở đầu, nắp chai
nhựa lại nổi lên còn viên bi, ốc vít kim loại vẫn nằm
ở đáy cốc.
- Nắp chai nhựa nổi lên vì trọng lượng của nó nhỏ hơn
độ lớn lực đẩy Archimedes tác dụng lên nó.
- Viên
xuống
TL: Ở hình
(a) đất bi,
nặn làốc
khốivít
đặc kim
lúc nàyloại
(dvật >chìm
dnước ) nên
vật chìm.đáy cốc là do
trọnghìnhlượng
nócólớn
đẩy
Khi tạo thành
(b), lúccủa
này vật
phần hơn
rỗng (dđộ
dnước )lực
nên vật
nổiArchimedes
vật tác dụng lên nó.
Ở hình (a) đất nặn là khối đặc lúc này (dvật > dnước ) nên
vật chìm.
Khi tạo thành hình (b), lúc này vật có phần rỗng
(dvật < dnước ) nên vật nổi

? Hãy so sánh trọng lượng riêng của vật và trọng lượng
riêng của nước khi vật chìm, vật nổi.
*) Khi một vật nhúng ngập vào trong chất lỏng thì:
- Trọng lượng của vật được tính bằng: P = d v.V (trong đó dv là
trọng lượng riêng của chất làm vật, V là thể tích của vật) và
FA = dl.V (trong đó dl là trọng lượng riêng của chất lỏng).

- Vật sẽ chìm xuống khi: P > FA 
⇒ dv.V > dl.V ⇒ dv > dl.
- Vật sẽ nổi lên trên mặt chất lỏng khi P < FA
⇒ dv.V < dl.V ⇒ dv < dl.
*) Lưu ý: Vật lơ lửng trong lòng chất lỏng hay trên
mặt thoáng chất lỏng khi: FA = Pv. ⇒ dl = dv.

Câu 1. Một vật ở trong
nước chịu tác dụng của
những lực nào?
Lực đẩy
Archimedes.

A

Trọng lực.

C

B

Lực đẩy
Archimedesvà
lực ma sát.

D

Lực đẩy
Archimedes và
trọng lực.

Câu 2.
Lực đẩy Archimedes tác
dụng lên một vật nhúng
trong chất lỏng bằng

A

B

C

D

trọng lượng
của vật.

trọng lượng
của chất
lỏng.

trọng lượng
của phần vật
nằm dưới mặt
chất lỏng.

trọng lượng
phần chất
lỏng bị vật
chiếm chỗ.

Câu 3. Công thức tính lực đẩy
Archimedes là

A. FA = D.V
C. FA = d.V

A
B
C
D

B. FA = Pvật

D. FA = d.h

Câu 4.Một thỏi nhôm và một thỏi thép có thể tích
bằng nhau cùng được nhúng chìm trong nước.
Nhận xét nào sau đây là đúng?
Thỏi nào nằm sâu
hơn thì lực đẩy
Archimedes tác dụng
lên thỏi đó lớn hơn.

A

Hai thỏi nhôm và thép
đều chịu tác dụng của
C
lực đẩy Archimedes
như nhau vì chúng
cùng được nhúng
trong nước.

B

Thép có trọng lượng
riêng lớn hơn nhôm
nên thỏi thép chịu tác
dụng của lực đẩy
Archimedes lớn hơn.

D

Hai thỏi nhôm và thép
đều chịu tác dụng của lực
đẩy Archimedes như
nhau vì chúng chiếm thể
tích trong nước như

Câu 5. Tại sao miếng gỗ thả vào nước thì
nổi?

A
B
C

Vì khối lượng riêng của gỗ nhỏ
hơn khối lượng riêng của nước.
Vì khối lượng riêng của gỗ lớn
hơn khối lượng riêng của nước.
Vì gỗ là vật nhẹ.

D

Vì gỗ không thấm nước.

Câu 6. Lực đẩy Archimedes nhỏ hơn
trọng lượng thì

A

B

C

vật chìm
xuống.

vật nổi
lên.

vật lơ lửng
trong chất
lỏng.

D

không
xác định.

Câu 7. Thả hòn bi thép vào thủy ngân thì hiện
tượng xảy ra như thế nào? Biết thép có khối lượng
riêng 7850 kg/m3, thủy ngân có khối lượng riêng là
13600 kg/m3.
Lơ lửng trong
thủy ngân.
Nổi lên trên mặt
thoáng của thuỷ
ngân.

A
C

B

Chìm hoàn toàn
trong thuỷ
ngân.

D

Không xác
định.

VẬN DỤNG

Hoạt động nhóm 2,
làm bài tập vận
dụng trong 7 phút!

Bài 1: Chai nhựa rỗng 500 ml. Vì thể tích của chai chiếm
chỗ trong chất lỏng nhỏ hơn nên lực đẩy Archimedes tác
dụng vào cũng nhỏ hơn.

Bài 2: Hai vậy có kích thước bằng nhau nên lực đẩy
Archimedes tác dụng vào 2 vật như nhau.

Bài 3: Tóm tắt
V = 60cm3 = 6.10-4 m3
m = 0,5kg
Quả cầu có chìm hoàn toàn trong
nước không? Tại sao?
GIẢI
- Trọng lượng của quả cầu là:
P = 10.m = 0,5.10 = 5(N)
- Nếu quả cầu chìm hoàn toàn trong
nước thì lực đẩy Archimedes tác
dụng vào nó là:
   FA= d.V = 10000.6.10-4 = 6 (N)

Lực đẩy Acsimet