Thứ … ngày … tháng
… năm …

BÀI 11

SÔNG HỒNG VÀ VĂN
MINH SÔNG HỒNG
(Tiết 2)

KHỞI ĐỘNG

KHám
phá

Hoạt động 2
văn minh sông
hồng

Em hãy đọc thông tin và quan sát hình 2,
kết hợp với mục ''Em có biết ?'' để trình
bày khái quát những thành tựu tiêu biểu
của văn minh sông Hồng.

a) Những thành tựu tiêu biểu
Nền văn minh sông Hồng của người Việt cổ hình thành và
phát triển ở lưu vực của sông Hồng, sông Mã, sông Cả. Một số
thành tựu tiêu biểu là: sự ra đời của Nhà nước Văn Lang và Nhà
nước Âu Lạc, trống đồng Đông Sơn,...
Nhà nước: cách ngày nay khoảng 2 700 năm, nhà nước đầu
tiên đã ra đời, đó là Nhà nước Văn Lang, với kinh đô Phong Châu
(Việt Trì, Phú Thọ ngày nay). Sau đó, vào khoảng 2 300 năm cách
ngày nay, Thục Phán An Dương Vương đã thống nhất cư dân Âu
Lạc và Lạc Việt lập ra quốc gia Âu Lạc, đóng đô ở Cổ Loa (Hà Nội
ngày nay).
Đứng đầu Nhà nước Văn Lang là Hùng Vương, đứng đầu
Nhà nước Âu Lạc là An Dương Vương. Giúp việc cho Vua là lạc
hầu, lạc tướng.

Trống đồng Đông Sơn: trống đồng Đông Sơn vừa là nhạc
cụ được sử dụng trong các lễ hội, vừa làm hiệu lệnh sử dụng
trong chiến đấu.

Em có biết ?

Ngọc Lũ là một trong
những chiếc trống đồng Đông
Sơn tiêu biểu được phát hiện
năm 1983 ở Hà Nam. Hiện nay,
trống được lưu trữ tại Bảo tàng
Lịch sử Quốc gia (Hà Nội). Một
phiên bản của trống đồng này
được đặt tại vị trí trang trọng
ngay cửa chính trụ sở Hội đồng
Bảo an Liên hợp quốc (Mỹ).

Thành tựu tiêu biểu của văn minh sông
là: Nhà nước Văn Lang và Âu Lạc: Nhà nước Văn
- SựHồng
ra đời của

Lang ra đời cách ngày nay khoảng 2 700 năm, đóng đô ở Phong
Châu (Phú Thọ ngày nay). Nhà nước Âu Lạc ra đời cách ngày nay
2 300 năm, kinh đô ở Cổ Loa (Hà Nội ngày nay)
Lưu ý: Nhà nước Âu Lạc ra đời sau nhà nước Văn Lang
khoảng 400 năm, đó cũng là thời gian trị vị của các Vua Hùng
- Trống đồng Đông Sơn: có nhiều loại, là một loại nhạc cụ dùng
trong các lễ hội. Trống đồng Ngọc Lũ là một trong những chiếu
trống đồng Đông Sơn cổ và đẹp nhất còn nguyên vẹn, là đại diện
loại hình hiện vật tiêu biểu nhất của nền văn hoá Đông Sơn

Em hãy đọc thông tin và quan sát
hình 3, để mô tả vài nét cơ bản
về đời sống vật chất và tinh thần
của người Việt cổ

b) Đời sống vật chất và tinh thần người Việt cổ
Đời sống vật chất: cư dân Việt cổ sử dụng gạo
nếp, gạo tẻ để làm thức ăn chính. Nam mình trần,
đóng khố; nữ mặc váy, có yếm che ngực. Họ ở nhà
sàn và biết đóng thuyền di chuyển trên sông.
Đời sống tinh thần: cư dân Việt cổ có tục thờ
cúng tổ tiên và các vị thần trong tự nhiên như thần
Sông, thần Núi, thần Mặt Trời,… và có tục ăn trầu,
nhuộm răng. Trong những ngày lễ hội, họ nhảy múa,
thổi kèn, ca hát, đua thuyền,…

a) hình ảnh nhà sàn

c) hình ảnh thuyền

b) hình ảnh giã gạo

c) hình ảnh người thổi kèn, nhảy múa

Hình 3. Hoa văn trên trống đồng Ngọc Lũ

Truyền thuyết Bánh chưng, bánh giầy
Sau khi dẹp xong giặc Ân, Vua Hùng thứ sáu đã cho gọi
các hoàng tử đến và nói rằng sẽ truyền ngôi cho ai tìm được
thức ăn ngon để bày cúng tổ tiên. 
Trong khi những người con khác mang đến sơn hào hải
vị, Hoàng tử Lang Liêu đã làm bánh để dâng vua cha. Ông
chọn gạo nếp làm bánh vuông để tượng trưng cho Đất, gọi là
bánh chưng. Sau đó, ông giã xôi làm bánh tròn, để tượng trưng
cho Trời, gọi là bánh giầy. Vua cha nếm thử, thấy bánh ngon,
khen có ý nghĩa và truyền ngôi lại cho Lang Liêu.
(Theo Nguyễn Đổng Chi, Kho tàng truyện cổ tích
Việt Nam, NXB Giáo dục, Hà Nội, 2000)

Hoạt động 3
Biện pháp giữ gìn
và phát huy giá trị
của sông Hồng

Em hãy đọc thông tin và quan sát
hình 4, để nêu một số biện pháp
giữ gìn và phát huy giá trị của
sông Hồng

Sông Hồng vừa mang giá trị văn hoá – lịch sử, vừa giữ vai trò quan
trọng trong sự phát triển kinh tế của người dân vùng Đồng bằng Bắc Bộ.
Vì vậy, việc giữ gìn và phát huy giá trị của sông Hồng trở thành vấn đề
cấp thiết.
Một số biện pháp để giữ gìn và phát huy giá trị của sông Hồng:
- Ngăn cấm việc xả rác vào lưu vực sông Hồng và các vùng phụ cận; 
- Trồng nhiều cây xanh ven sông để tạo cảnh quan xanh – sạch – đẹp;
- Tuyên truyền, quảng bá văn hoá – lịch sử của sông Hồng;
- Phát triển các tuyến du lịch trên sông.

Hình 4. Tàu du lịch trên sông Hồng

Kết luận:
- Sông Hồng có giá trị văn hoá - lịch sử kinh tế
quan trọng của vùng Đồng bằng Bắc Bộ. Vì vậy,
cần có những biện pháp thiết thực để bảo vệ cảnh
quan sông Hồng như: cấm xả rác xuống sông,
trồng nhiều cây xanh ven sông và phát triển tiềm
năng của sông như tuyên truyền, quảng bá văn
hoá - lịch sử của sông Hồng, phát triển các tuyến
du lịch trên sông

luyện tập

Em hãy khai thác thông tin mục 2
để vẽ sơ đồ tư duy liệt kê những
thành tựu tiêu biểu, đời sống vật
chất và tinh thần của người Việt cổ.

Vận dụng

Em hãy viết một thông điệp để
quảng bá giá trị của sông Hồng và
nêu những biện pháp thiết thực
để bảo vệ hoặc phát huy giá trị đó

Hãy đến và khám
khung cảnh hữu
của sông Hồng,
trong những hình
biểu tượng của Hà

phá
tình
một
ảnh
Nội.

XIN CHÀO VÀ
HẸN GẶP LẠI