BÀI 2: CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP

BÀI 2: CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP

I

II

Những
thành tựu
tiêu biểu
của cách
mạng công
nghiệp

Tác động của
cách mạng
công nghiệp

NHIỆM VỤ 1

Những thành
tựu tiêu biểu
của cách
mạng công
nghiệp

I

Em hiểu thế
nào là cách
mạng công
nghiệp?

NHIỆM VỤ 1

Những thành
tựu tiêu biểu
của cách
mạng công
nghiệp

I

Cách mạng công nghiệp: là cuộc cách mạng trong
lĩnh vực sản xuất, là sự thay thế lao động thủ công
(còn gọi là lao động tay chân) của con người bằng
lao động máy móc, chuyển đổi từ sản xuất thủ công
sang nền sản xuất cơ khí. Cuộc cách mạng công
nghiệp đã làm thay đổi cơ bản các điều kiện kinh tế
xã hội, văn hóa và khoa học kĩ thuật của loài người,
xuất phát từ nước Anh sau đó lan tỏa ra toàn thế
giới.

NHIỆM VỤ 2
Dựa vào kiến thức đã học kết hợp với đoạn tư liệu sau đây, em hãy cho
biết vì sao cách mạng công nghiệp diễn ra đầu tiên ở nước Anh?
Tư liệu: Về tự nhiên, Anh có nhiều mỏ than, sắt và
các mỏ này lại nằm gần nhau, điều đó rất thuận lợi
về mặt kinh tế khi khởi đầu cuộc cách mạng công
nghiệp. Về nguyên liệu, Anh có thuận lợi là nguồn lông cừu
trong nước và bông nhập từ Mĩ, đó là những nguyên liệu cần
1 cho ngành dệt. Các dòng sông ở Anh tuy không dài nhưng
thiết
sức chảy khá mạnh, đủ để chạy các máy vận hành bằng sức
nước. Hải cảng Anh thuận lợi để đưa hàng hóa đi khắp thế giới.
(Nguồn: Thư viện học liệu mở Việt Nam, http://voer.edu.vn)

* Cách mạng công nghiệp diễn ra đầu tiên ở nước Anh vì:
- Cách mạng tư sản thành công sớm, tạo ra yếu tố chính trị thuận lợi: Giai cấp
tư sản nắm chính quyền trong tay, lại đòi hỏi phải có một nền kĩ thuật mới
tương ứng với nền kinh tế TBCN, họ có đủ sức mạnh và nhu cầu để thực hiện
một cuộc cách mạng công nghiệp thắng lợi.
- Có nguồn tích lũy tư bản, điều kiện tự nhiên thuận lợi (nhiều mỏ than, sắt,
các hải cảng…)
- Những tiến bộ kĩ thuật trong sản xuất nông nghiệp, thủ công nghiệp đã tạo
ra nguồn lương thực dồi dào.
- Hiện tượng “rào đất cướp ruộng” (“cừu ăn thịt người”) đã bổ sung lực
lượng lao động cho các nhà máy xí nghiệp.
- Sự phát triển ngành dệt ở Anh đã đặt ra nhu cầu cải tiến kĩ thuật và cơ khí
hóa ngành này.

NHIỆM VỤ 3
Đọc thông tin mục I, quan sát H2.1, 2.2, 2.3 (SGK/13,14,15), thảo luận nhóm
hoàn thành phiếu học tập về các thành tựu của cách mạng công nghiệp (5').

NHỮNG THÀNH TỰU TIÊU BIỂU CỦA CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP
ANH

PHÁP

ĐỨC

MĨ

NHỮNG THÀNH TỰU TIÊU BIỂU CỦA CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP
ANH

- Năm 1764, Giêm Ha-gri-vơ
chế tạo ra máy kéo sợi Gien-ni,
nâng cao năng suất gấp nhiều
lần.

NHỮNG THÀNH TỰU TIÊU BIỂU CỦA CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP
James Hargreaves được ghi nhận là người đã sáng tạo ra máy kéo sợi Gien-ni vào năm 1764. Hargreaves
sinh năm 1720 tại hạt Lancashire và là con trai trong một gia đình thợ mộc nghèo khổ. Lớn lên trong cảnh
bần hàn, Hargreves sớm đã thành thạo việc sử dụng các công cụ nghề mộc và nhanh chóng trở thành
người thợ giỏi dưới sự kèm cặp của cha và ông nội. Sau này ông chuyển đến hạt Blackburn sinh sống và
xây dựng gia đình tại đây. Với phát minh máy kéo sợ Gien-ni của mình, ông trở thành một trong những
người nổi tiếng nhất cuộc cách mạng công nghiệp tại Anh. Ông phát minh máy kéo sợi Gien ni là vì
thương vợ. Vợ chồng Ha-gri-vơ sống rất nghèo khổ, vợ ông là một thợ dệt, ông đã thuê 1 máy dệt và một
máy se sợi với chỉ 1 cọc sợi về cho vợ vừa làm vừa trông con. Nhưng năng suất quá thấp, tiền công bèo
bọt. Thương vợ vất vả, Hargreaves thường hay kéo sợi giúp vợ mình. Cộng với việc ông là con trai của
một thợ mộc mà ông đã nắm rõ nguyên lý làm việc cũng như cấu tạo của máy kéo sợi. Với đầu óc nhanh
nhạy của một người thợ mộc giỏi, Hargreaves đã cải tiến chiếc máy bằng cách lắp thêm các cọc suốt. Nhờ
sáng tạo này mà ông đã giúp được người vợ của mình hoàn thành sản lượng mà chủ xưởng dệt yêu cầu
- Máy kéo sợi Gien-ni là một trong những phát minh vĩ đại bấy giờ, giúp cho sản lượng nguyên liệu của
ngành dệt may ở châu Âu tăng lên chóng mặt. Phát minh này giúp nguồn cung nguyên liệu là sợi vải cho
ngành dệt may tăng lên. Đồng thời, điều này cũng giúp giá sản phẩm giảm xuống và người ta có thể mua
vải dễ dàng hơn. Sự ra đời của máy kéo sợi Gien-ni cũng là một dấu mốc lớn trong cách mạng công
nghiệp.

NHỮNG THÀNH TỰU TIÊU BIỂU CỦA CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP
ANH

- Năm 1764, Giêm Ha-gri-vơ
chế tạo ra máy kéo sợi Gien-ni,
nâng cao năng suất gấp nhiều
lần.
- Năm 1785, Ét-mơn các-rai chế
tạo ra máy dệt chạy bằng sức
nước, tăng năng suất lên 40 lần.

PHÁP

ĐỨCÉt-mơn Các-rai

MĨ

NHỮNG THÀNH TỰU TIÊU BIỂU CỦA CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP
ANH

- Năm 1764, Giêm Ha-gri-vơ
chế tạo ra máy kéo sợi Gien-ni,
nâng cao năng suất gấp nhiều
lần.
- Năm 1785, Ét-mơn các-rai chế
tạo ra máy dệt chạy bằng sức
nước, tăng năng suất lên 40 lần.
- Năm 1784, máy hơi nước do
Giêm Oát phát minh được đưa
vào sử dụng.
- Đầu thế kỉ XIX, xuất hiện tàu
thủy, xe lửa chạy bằng đầu máy
hơi nước.

PHÁP

ĐỨC

MĨ

Xe lửa Xti-phen-xơn

Người đầu tiên chế tạo một đầu máy xe lửa chở hành khách là George Stephenson,
một người thợ làm trong hầm mỏ tại Anh. Khi trước làm việc dưới hầm mỏ,
Stephenson đã từng quen thuộc với các loại máy hơi nước của James Watt. Rồi
theo các ý tưởng của William Murdock và Richard Trevithick, ông chế tạo một đầu
tầu kéo được 90 tấn trên quãng đường 85 dặm. Stephenson chế tạo tiếp chiếc xe
nữa, nặng 4 tấn rưỡi và bánh xe có đường kính 1,42 mét. Chiếc thứ ba có tên là
Rocket và được cho chạy vào năm 1830. Trong những lần thử ban đầu, chiếc
Rocket chở được 36 hành khách và chạy với tốc độ 30 dặm một giờ.
Năm 1825 đầu máy xe lửa chạy bằng hơi nước chở khách đầu tiên được chế
tạo bởi Xti- Phen-xơn, cũng trong năm 1825, nước Anh khánh thành tuyến đường
sắt dài 48km nối liền thành phố Liverpool với Manchester Xti- Phen-xơn còn đề
nghị tất cả đường dây của cả nước phải theo cùng một tiêu chuẩn và kích thước là
1,44m tương đương với chiều dài của trục tên lửa thời đó về sau các nước thuộc
châu âu và Mĩ đều dùng tiêu chuẩn này Năm 1825, đoạn đường sắt đầu tiên trên
thế giới được khánh thành nối Stockton với Darlington. Năm 1830, đường sắt chạy
từ Manchester đến Liverpool được xây dựng, tuyến này có ý nghĩa quan trọng với
hoạt động buôn bán. Đến năm 1849, liên minh vương quốc Anh – Xcốtlen – Ailen
đã có 5.996 dặm đường sắt. 1850 ở Anh có khoảng 10.000 km đường sắt. Vận tài
đường sắt phát triển nối liền các hải cảng với các vùng hẻo lánh nằm sâu trong nội
địa. Đường sắt đã góp phần thúc đẩy nhịp độ phát triển nền kinh tế tư bản chủ
nghĩa).

Tàu thủy Phơn-tơn

Trong năm 1807, Robert Fulton đã chế tạo
thành công một tàu thủy chạy chở khách chạy
bằng hơi nước và sử dụng nó để thực hiện một
chuyến hành trình từ New York đến Albany,
bang New York. Đây là một bước nhảy vọt
quan trọng trong sự phát triển của tàu thuỷ
cũng như cách vận chuyển hàng hóa và con
người trên sông. Phát minh về tàu thuỷ của
Robert Fulton đã giúp cho việc vận chuyển trở
nên nhanh chóng hơn và tiết kiệm hơn so với
các phương tiện trước đó.

NHIỆM VỤ 4
Đọc mục Nhân vật lịch sử, kết hợp với những hiểu biết của mình, em
hãy cho biết ý nghĩa của việc Giêm Oát phát minh ra máy hơi nước.

NHIỆM VỤ 4
Đọc mục Nhân vật lịch sử, kết hợp với những hiểu biết của mình, em
hãy cho biết ý nghĩa của việc Giêm Oát phát minh ra máy hơi nước.
- Đây là một phát minh vĩ đại thời bấy giờ. Vì:
+ Trước khi động cơ hơi nước ra đời: con người chủ yếu lao động dựa vào sức mạnh của cơ
bắp (lao động thủ công); hoặc sử dụng một số loại máy móc chạy bằng năng lượng gió (cối
xay gió…) và nước. Tuy vậy, do còn nhiều hạn chế, nên năng suất lao động của con người
chưa cao; khối lượng sản phẩm sản xuất ra chưa nhiều và các loại năng lượng gió, nước ở
thời điểm này vẫn chưa thể tạo ra sự chuyển biến căn bản trong đời sống sản xuất.
+ Năm 1769, Giêm Oát phát minh ra động cơ hơi nước và đến năm 1784 được hoàn thiện rồi
đưa vào sử dụng. Máy hơi nước có thể hoạt động trong mọi điều kiện thời tiết, nhờ đó, các
nhà máy có thể xây dựng ở bất cứ nơi nào thuận lợi… Từ đây, máy hơi nước đã nhanh chóng
được ứng dụng trong nhiều ngành, nhiều lĩnh vực khác nhau, như: sản xuất công nghiệp, giao
thông vận tải (với tàu thủy và tàu hỏa chạy bằng đầu máy hơi nước), nông nghiệp… Lúc này,
các loại máy móc đã thay thế sức lao động chân tay của con người, giúp nền sản xuất có sự
chuyển biến mạnh mẽ từ: sản xuất thủ công sang cơ khí hóa.

NHỮNG THÀNH TỰU TIÊU BIỂU CỦA CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP
ANH

- Năm 1764, Giêm Ha-gri-vơ
chế tạo ra máy kéo sợi Gien-ni,
nâng cao năng suất gấp nhiều
lần.
- Năm 1785, Ét-mơn các-rai chế
tạo ra máy dệt chạy bằng sức
nước, tăng năng suất lên 40 lần.
- Năm 1784, máy hơi nước do
Giêm Oát phát minh được đưa
vào sử dụng.
- Đầu thế kỉ XIX, xuất hiện tàu
thủy, xe lửa chạy bằng đầu máy
hơi nước.

PHÁP

- Từ năm 1830 - 1870, máy hơi nước tăng từ 5.000 –
27.000 chiếc; độ dài đường sắt từ 30km – 16.500km
 kinh tế đứng thứ hai thế giới (sau Anh).
ĐỨC

- Từ năm 1860 - 1870,
sản lượng khai thác than
đá tăng từ 12 triệu tấn –
16 triệu tấn.
- Tiến hành cơ khí hóa
trong nông nghiệp.

MĨ

- Từ ngành dệt, cách
mạng công nghiệp
lan sang các ngành
khác.
- Năm 1850, Mĩ có
mạng lưới đường sắt
dài nhất thế giới, với
15.000km.

NHIỆM VỤ 1
Tác động
của cách
mạng công
nghiệp

II

Bước 1: Đọc mục II, mục quan sát H2.4
SGK/15, thảo luận theo cặp hoàn thành
phiếu học tập về tác động của Cách
mạng công nghiệp đối kinh tế và xã hội.

Lớp: ………..
Tên:…………………
STT

Đánh dấu x vào cột “Sản xuất” và “Đời sống” sao cho
phù hợp với tác động của cách mạng công nghiệp
Tác động của Cách mạng công nghiệp

1

Nâng cao năng suất, nguồn của cải dồi dào.

2

Thay đổi bộ mặt kinh tế của các nước tư bản.

3

Thay đổi căn bản quá trình sản xuất.

4

Giới chủ giàu lên nhanh chóng  tư sản.

5

Xuất hiện nhiều trung tâm công nghiệp, thành thị đông dân.

6

Cuộc đấu tranh của vô sản chống lại tư sản.

7

Lao động làm thuê bị bóc lột  vô sản.

8

Nhiều nước trở thành nước công nghiệp phát triển.

9

Nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của một bộ phận người dân.
Đưa lịch sử nhân loại bước sang nền văn minh mới - văn minh công
nghiệp.

10

Sản xuất Đời sống

NHIỆM VỤ 1
Tác động
của cách
mạng công
nghiệp

II

Bước 2: Các nhóm trao đổi bài
cho nhau

Lược đồ nước anh giữa thế kỉ XVIII

Lược đồ nước anh cuối thế kỉ XIX

Theo em, nước Anh có sự khác biệt như thế nào sau khi hoàn thành cách mạng công
nghiệp?

Nhiều trung tâm công nghiệp mới và thành thị đông dân ra đời:
London, Paris, Newyork…

=> Phong trào đấu tranh của giai
cấp vô sản chống lại giai cấp tư sản

STT

Tác động của Cách mạng công nghiệp

Sản xuất Đời sống

1

Nâng cao năng suất, nguồn của cải dồi dào.

X

2

Thay đổi bộ mặt kinh tế của các nước tư bản.

X

3

Thay đổi căn bản quá trình sản xuất.

X

4

Giới chủ giàu lên nhanh chóng  tư sản.

5

Xuất hiện nhiều trung tâm công nghiệp, thành thị đông dân.

6

Cuộc đấu tranh của vô sản chống lại tư sản.

X

7

Lao động làm thuê bị bóc lột  vô sản.

X

8

Nhiều nước trở thành nước công nghiệp phát triển.

X

9

Nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của một bộ phận người dân.
Đưa lịch sử nhân loại bước sang nền văn minh mới - văn minh công
nghiệp.

X

10

X
X

X

NHIỆM VỤ 1
Tác động
của cách
mạng công
nghiệp

II

Bước 3: Các nhóm chấm điểm và
thông báo cho nhóm bạn

Tác
động
của
cách
mạng công
nghiệp

II
NHIỆM VỤ 2

Em có nhận xét gì
về tác động của
cách mạng công
nghiệp?

* Đối với sản xuất:
- Làm thay đổi bộ mặt kinh tế của nhiều nước tư bản: xuất
hiện nhiều trung tâm công nghiệp, thành thị đông dân.
- Thay đổi cơ bản quá trình sản xuất; nâng cao năng suất lao
động, tạo ra nguồn của cải dồi dào; nâng cao đời sống vật
chất, tinh thần cho một bộ phận người dân.
- Các nước Anh, Pháp, Mĩ và Đức đã trở thành nước công
nghiệp phát triển, trong đó Anh được mệnh danh là “công
xưởng của thế giới”.
- Đưa lịch sử nhân loại bước sang nền văn minh mới - văn
minh công nghiệp.
* Đối với đời sống:
- Đưa tới sự ra đời của hai giai cấp: tư sản là vô sản.
- Giai cấp tư sản áp bức, bóc lột giai cấp vô sản làm bùng
lên cuộc đấu tranh của vô sản chống lại tư sản.

LUYỆN TẬP

RẠP XIẾC VUI
NHỘN

Quốc gia nào tiến hành cách mạng công nghiệp
đầu tiên trên thế giới?

A. Đức

C. Anh

B. Pháp

D. Mĩ

Thành tựu đầu tiên trong Cách mạng công nghiệp là

A. máy kéo sợi Gien-ni

C. máy dệt

B. động cơ hơi nước

D. Máy tỉa hạt bông

Ai là người đã chế tạo ra động cơ hơi nước?

A. Ét-mơn các-rai

C. Han-man

B. Giêm Ha-gri-vơ

D. Giêm Oát

Nội dung nào sau đây không đúng khi nói về
giai cấp vô sản trong cách mạng công nghiệp?

A. Là người lao động làm thuê.
B. Bị áp bức, bóc lột.

C. Đấu tranh chống lại tư sản.
D. Giàu lên nhanh chóng.

Điểm nào sau đây không phải là tác động của
Cách mạng công nghiệp?

A. Thương mại, giao thông,
các ngành kinh tế phát triển.

C. Năng suất lao động được
nâng cao, của cải dồi dào.

B. Thúc đẩy sự phát triển của
xã hội phong kiến.

D. Mâu thuẫn giữa tư sản
và vô sản ngày càng sâu sắc

Bài tập 1 : Lập bảng tóm tắt những thành tựu tiêu biểu của cách mạng công nghiệp theo gợi
ý: tên phát minh, người phát minh, thời gian và đặc điểm nổi bật.
Một số thành tựu tiêu biểu của cách mạng công nghiệp
Tên phát minh
Người phát Thời gian
Đặc điểm nổi bật
minh
Máy kéo sợi
Giêm Ha-gri-vơ
1764 - Nâng năng suất lao động lên gấp 16 - 18
Gien-ni
lần.
Máy hơi nước
Giêm Oát
1784 - Chuyển nhiệt năng của hơi nước thành công
năng;
- Được ứng dụng trong nhiều ngành sản xuất.
Máy dệt
Ét-mơn Các-rai
1785 - Nâng năng suất lao động lên gấp 40 lần.
Đầu máy xe
lửa chạy bằng
hơi nước

Xti-phen-xơn

1814

- Sử dụng động cơ hơi nước;
- Mở đầu cho sự phát triển của ngành đường
sắt.

Vận dụng

Hiện nay chúng ta đang tiến hành cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư (cách
mạng 4.0), những thành tựu của cuộc cách mạng này đã và đang thay đổi cuộc sống
của em như thế nào?
Máy tính

Internet

Điện thoại thông minh
Máy bay

Nhà máy điện gió Bạc Liên

Tàu điện

HƯỚNG DẪN HỌC TẬP
* Đối với bài học tiếp theo: Tìm hiểu bài 3: Đông Nam Á
từ nửa sau thế kỉ XVI đến thế kỉ XIX. Chú ý:
1/ Những nét chính trong quá trình xâm nhập của tư bản
phương Tây vào các nước Đông Nam Á.
2/ Những nét nổi bật về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội
của các nước Đông Nam Á dưới ách đô hộ của phương
Tây.
3/ Những nét chính về cuộc đấu tranh của các nước Đông
Nam Á chống thực dân phương Tây.
 

THANK YOU
FOR PLAYING