Trường THCS Trần Quốc Toản
Giáng viên : Đặng Linh Giang

Văn bản :

CHIẾC LƯỢC NGÀ – Nguyễn Quang Sáng

 Tác giả

Các tác
Phẩm
chính

Chiếc lược ngà sáng tác năm 1966

Văn bản :

CHIẾC LƯỢC NGÀ – Nguyễn Quang Sáng

* Hướng dẫn đọc
Khi đọc chú ý thể hiện thật đạt giọng và tâm trạng của nhân vật
Ví dụ Giọng ông Sáu khi gặp bé Thu thì hồi hộp run run
Khi chia tay gia đình thì xúc động da diết

*Bố cục
Bố cục chia là 3 phần
Phần 1 : Từ đầu đến hai tay buông xuống như bị gãy – Ông Sáu khát khao gặp con
Sau bao ngày xa cách
Phần 2 : Tiếp theo đến nó nói trong tiếng nấc , vừa nói vừa từ từ tụt xuống – Tình
cảm của cha con ông Sáu khi ông được nghỉ ba ngày phép ở nhà
Phần 3 : Phần còn lại – Ông Sáu ở chiến trường dồn tình cảm của mình vào làm cây
lược cho con

*Tình huống truyện ngắn : Chiếc lược ngà

Bé Thu nhận ra
cha , tình cảm
cha con trỗi dậy
Nhưng ông sáu
Phải về đơn vị
Làm nhiệm vụ

Ông Sáu
mong mỏi
được gặp
con nhưng
con không
nhận cha
Ở chiến
trường
Ông dồn tình
cảm vào làm
cây lược
cho con

Chưa kịp trao
Cho con cây
lược cho bé
Thu trong một
trận càn của
địch ông
Đã hy sinh

*Bố cục chia là 3 phần
Phần 1 : Từ đầu đến hai tay buông xuống như bị gãy – Ông Sáu khát khao gặp con
Sau bao ngày xa cách
Phần 2 : Tiếp theo đến nó nói trong tiếng nấc , vừa nói vừa từ từ tụt xuống –
Tình cảm của cha con ông Sáu khi ông được nghỉ ba ngày phép ở nhà
Phần 3 : Phần còn lại – Ông Sáu ở chiến trường dồn tình cảm của mình vào làm cây lược cho con

Văn bản :

CHIẾC LƯỢC NGÀ – Nguyễn Quang Sáng

a Khi gặp ông Sáu
* Gặp ông Sáu ở bến phà
-Nghe gọi con bé giật mình
Tròn mắt ngơ ngác nhìn
- Mặt nó tái đi ,vụt chạy , kêu thét lên…
* Thái độ của bé khi ông Sáu ở nhà:
-Vô ăn cơm
-Con kêu rồi mà nkgười ta không nghe
-Cơm chín rồi
-Cơm sôi rồi chắt nước giùm cái
- Cơm sôi rồi nhão bây giờ
*Trong bữa cơm
-Lấy đũa hất trứng cá đi
-Khi bị đánh -> lặng lẽ gắp
Lại cái trứng cá bỏ vào bát , bỏ
Sang bà ngoại

Bé Thu ngạc nhiên ,bất ngờ
và sợ hãi
Khiên quyết không chấp nhận
ông sáu là ba

Cự tuyệt một cách quyết liệt , lạnh
Lùng với tình cảm của ông Sáu

Phản ứng cự tuyệt của bé Thu có phải
THẢO LUẬN là em bé hư không ?
Vì sao bè lại có phản ứng như vậy?
=>Trong tâm trí bé Thu chỉ có duy nhất hình ảnh của một
người cha “trong bức ảnh với má”. Vết thẹo, dấu tích của
chiến tranh đã hằn sâu làm biến dạng khuôn mặt ông Sáu.
=>bé kiên định,thẳng thắn ,có lập trường bền chặt, càng từ
chồi tình cảm của ông Sáu càng chính tỏ bé yêu thương ba
sâu sắc.

Tác giả khắc họa nhân vật hết sức tinh tế
và nhạy bén
Nhà văn tỏ ra rất am hiểu tâm lý của trẻ thơ
và diễn tả rất sinh động với tấm lòng
yêu mến và trân trọng một cách đẹp đẽ,
thiêng liêng những tâm tư tình cảm vô giá ấy
Qua đó em cảm nhận được bé Thu là một
em bé có tính cách như nào

-Thu là một đứa trẻ hồn nhiên
-Bé có cá tính mạnh mẽ cứng cỏi ,
gan góc, có tình cảm sâu sắc

Văn bản : CHIẾC LƯỢC NGÀ – Nguyễn Quang Sáng

b. Nhận ba
Nuối tiếc vì không nhận ba
•Ở bên bà ngoại
-Miêu tả dáng vẻ
•Nằm im , lăn lộn , thỉnh -Và nội tâm nhân
thoảng thở dài như người vật
Thương ba vì ba bị tây bắn
lớn
bị thương
*Khi chia tay:
-Nó nhìn với vẻ nghĩ ngợi sâu xa
-Kêu thét lên
Ngây thơ , bộc lộ tình
-Ba..a..a..ba! – Tiếng kêu như tiếng
Miêu tả dáng
Cảm mãnh liệt , dứt khoát
xé
vẻ , lời nói cử
-Chạy xô tới …dang tay ôm chặt cổ
chỉ ,
ba nó
hành động bộc Tình cảm dồn nén bùng phát
-Vừa ôm ba vừa nói trong tiếng khóc
lộ nội tâm
Mãnh mẽ , hối hả cuống quýt
-Nó hôn ba nó cùng khắp…Hôn cả
vết thẹo dài bên má

Ngòi bút nhà văn khẳng định một nhân vật giàu tình
cảm,có cá tính mạnh mẽ,kiên quyết nhưng vẫn hồn
nhiên,ngây thơ

Văn bản :

CHIẾC LƯỢC NGÀ – Nguyễn Quang Sáng

Lúc đứng ở góc nhà,lúc đứng tựa cửa và cứ nhìn mọi người vây quanh ba nó,
dường như nó thèm khát cái sự ấm áp của tình cảm gia đình ,nó cũng muốn
chạy lại và ôm hôn cha nó lắm chứ,nhưng lại có cái gì chặn ngang cổ họng
nó,làm nó cứ đứng nguyên ở đấy, ước mong cha nó sẽ nhận ra sự có mặt của nó.
Và rồi đến khi cha nó chào nó trước khi đi, cảm giác mọi tình cảm trong lòng
bé Thu bỗng trào dâng.Nó không nén nổi tình cảm như trước đây nữa,Nó bỗng
kêu thét lên “Ba…”,Tiếng “Ba” từ sâu thẳm trái tim bé Thu,tiếng gọi
mà ba nó đã dùng mọi cách để ép nó gọi trong mấy ngày qua,tiếng gọi
ba gần gũi lần đầu tiên trong đời mà nó dồn ép bao năm xa ba ,
tiếng gọi mà ba nó tha thiết được nghe một lần. Và có lẽ bé cũng khao khát
gọi Bao nhiêu mơ ước,khao khát như muốn vỡ òa ra
Tiếng gọi ấy không chỉ khiến ba nó bật khóc mà còn mang một giá trị
thiêng liêng với nó.Lần đầu tiên nó cảm nhận mơ hồ về niềm sung sướng
của một đứa con có cha..Ngòi bút nhà văn khẳng định một nhân vật giàu tình
cảm,có cá tính mạnh mẽ,kiên quyết nhưng vẫn hồn nhiên,ngây thơ

Văn bản :

CHIẾC LƯỢC NGÀ – Nguyễn Quang Sáng

Nhân vật ông Sáu

Về thăm nhà ,người
ông khao khát gặp
Nhất là ai?

Ông Sáu là người nông dân Nam
Bộ tham gia hai cuộc kháng chiến.
Lúc ông Sáu xa con, con chưa đầy
1 tuổi, chỉ thấycon qua tấm ảnh
nhỏ,thời gian xa con đã 8 năm
-Thu là con gái đầu lòng, cũng là
đứa con duy nhất của ông

Vì sao người thân
mà ông Sáu khao
khát gặp nhất
chính là đứa con

Tình người cha cứ
Nôn nao trong người ông

? Nôn nao là cảm giác miêu tả điều gì?
Cảm giác như nào
- Khát khao ngày về với con.

-Là
người
nông
dân
yêu
nước.
-Nhớ
con
cồn
cào,
khát
khao
gặp
con.

Văn bản :

CHIẾC LƯỢC NGÀ – Nguyễn Quang Sáng

-Không đợi xuồng cập bến

nhún chân nhảy thót lên bờ
bước vội vàng với những
bước dài, kêu to:”Thu! con”
-Vết thẹo trên má đỏ ửng
lên giần giật ,hai tay đưa
về phía trước giọng lặp
bặp run run: “Ba đây
con!Ba đây con”

-Miêu tả dáng vẻ , khuôn mặt để
Bộc lộ tâm trạng
-Cảm xúc vội vàng, mong chờ, nghẹn ngào xúc động

Văn bản :

CHIẾC LƯỢC NGÀ – Nguyễn Quang Sáng
- Con bé giật mình, tròn mắt
nhìn, ngơ ngác lạ lùng.
- Mặt nó bỗng tái đi rồi vụt chạy
và kêu thét lên: “Má ! Má!”
-Anh,đứng sững lại đó nhìn theo con,
nỗi đau đớn khiến mặt anh sầm lại
trông thật đáng thương
và hai tay buông xuống như bị gãy.

Tình cảm gia đình
Thật thiêngliêng
Đáng quý!

Choáng váng bất
ngờ,
đau khổ, hụt
hẫng, tận cùng
khi con không
nhận ra .

Văn bản : CHIẾC

* Ba ngày phép của ông Sáu

LƯỢC NGÀ – Nguyễn Quang Sáng

- Chẳng đi đâu xa, lúc nào cũng vỗ về

con .
- Giả vờ không nghe thấy con nói .
- Dồn con vào thế bí
- Ông Sáu từ người chủ động
đến gần bé Thu rồi thành người
bị động và vẫn là người thua
cuộc .
+ Thu hất trứng cá tung
- Khi nghe con nói “trổng”
toé ra mâm + Ông Sáu
với mình : anh quay lại nhìn
con vừa khe khẽ lắc đầu vừa đánh vào mông con và hét
lên : “Sao mày cứng đầu
cười.
quá vậy hả”
- Lặng im chờ đợi
Tâm trạng buồn, đau khổ
nhưng sẵn lòng tha thứ
cho con-Người cha hiền
lành nhân hậu bao dung

Bất lực trước tình yêu
thương bị con khước
từ quyết liệt .

Chắc anh cũng muốn
ôm con, hôn con…
Thôi ba đi nghe con!
- Anh Sáu nói khe khẽ

Từ đôi mắt, lời nói toát
lên tình yêu thương con
tha thiết, giàu lòng hy sinh.

Văn bản : CHIẾC LƯỢC NGÀ – Nguyễn Quang Sáng

* Khi chia tay

Ông sáu
“một tay ôm
con, một tay
rút khăn lau
nước mắt”
-

Ba về! Ba mua
cho
con một cây
lược nghe ba

- Tình phụ
tử cháy
bỏng nồng
nàn khi con
cất tiếng gọi
ba

Văn bản : CHIẾC LƯỢC NGÀ – Nguyễn Quang Sáng
* Ông Sáu ở chiến trường

Ân hận vì đánh con
-Hớn hở như một đứa trẻ được
quà khi tìm được khúc ngà voi .
-Cưa từng chiếc răng lược, thận trọng

Yêu nhớ
tặng Thu con của ba”.

tỉ mỉ như một người thợ bạc .
Gò lưng tẩn mẩn khắc từng nét chữ lên
sống lưng cây lược:”
Yêu nhớ tặng Thu con của ba”.
-Cây lược gỡ rối được phần nào
tâm trạng của ông sáu,nhớ con lấy
cây lược ra ngắm, chải cho thêm
bóng mượt ,mong ngày về gặp con.

-Luôn thương nhớ, day dứt về
tình cảm dành cho con .
-Dồn tình yêu thương sâu nặng
vào kỷ vật tặng con:

Văn bản :

CHIẾC LƯỢC NGÀ – Nguyễn Quang Sáng

Trong giờ phút cuối cùng, không
còn đủ sức trăng trôí lại điều gì,
hình như chỉ có tình cha là không
thể chết được, anh đưa tay vào túi,
móc cây lược, đưa cho tôi và nhìn tôi hồi lâu
-Tình
phụ tử
mãnh
liệt, phi
thường,
thiêng
liêng,
bất diệt .

Văn bản :

CHIẾC LƯỢC NGÀ – Nguyễn Quang Sáng

Nhìn gương mặt có những nét quen, tôi ngờ ngợ và
hỏi thăm cô gái ..Thì ra, cô du kích giao liên đó chính
là Thu con gái của bạn tôi .Nhận lại cây lược ngà từ
tay người bạn chiến đấu của cha mình,gương mặt cô
du kích giao liên xúc động đến thẫn thờ,
và những giọt nước mắt cứ lăn dài trên má

Xin trân trọng cảm ơn quý thầy cô!
Chúc thầy cô mạnh khỏe công tác tốt
Chúc các em học sinh
học giỏi , chăm ngoan!