CHƯƠNG 1
VẼ KĨ THUẬT
Tiết 1. Bài 1: Tiêu chuẩn trình bày
bản vẽ kĩ thuật

Hình 1.1 a, b là hai
hình biểu diễn cùng
một vật thể, hình a
được vẽ theo tiêu
chuẩn, hình b vẽ
không tiêu chuẩn.
Hãy nhận xét về hai
hình biểu diễn này.

- Hình 1.1a: thể hiện hình
dạng, kích thước các phần
của vật thể; thể hiện phần
rỗng, đường kính khoét theo
một quy tắc.
- Hình 1.1b: thể hiện vật thể
nhưng không thấy được vị
trí khoét, không xác định
được kích thước từng phần.

*Bản vẽ kỹ thuật
- Bản vẽ kỹ thuật là tài liệu kỹ thuật được trình bày dưới dạng hình
vẽ, biểu diễn hình dạng, kích thước và yêu cầu kỹ thuật của sản
phẩm.
- Bản vẽ kỹ thuật được lập theo các quy định thống nhất, được quy
định trong các Tiêu chuẩn Việt Nam(TCVN) về bản vẽ kỹ thuật.

? Kể tên một số lĩnh vực sử dụng bản vẽ kĩ thuật mà em biết.

Một số lĩnh vực: Xây dựng, kiến trúc, chế tạo linh kiện,
các ngành kĩ thuật, cơ khí, điện lực,...

I- KHỔ GIẤY
Quy định khổ giấy của các bản vẽ kĩ thuật
Bảng 1.1.Các khổ giấy chính
Kí hiệu
Kích thước
(mm)

A0

A1

A2

1189x84 841x59 594x42
1
4
0

A3

A4

420x29
7

297x210

Quan sát Hình 1.2 và nêu cách tạo ra các khổ giấy chính từ khổ giấy A0.

A2

A1
A

4

A
A

4

3

Quan sát Hình 1.2 và nêu cách tạo ra các khổ giấy chính từ khổ giấy A0.
Cách tạo ra các khổ giấy chính từ
khổ giấy A0:
- Khổ A1: Chia đôi chiều dài khổ
giấy A0, ta được khổ giấy A1
- Khổ A2: Chia đôi chiều dài khổ
giấy A1, ta được khổ giấy A2
- Khổ A3: Chia đôi chiều dài khổ
giấy A2, ta được khổ giấy A3
- Khổ A4: Chia đôi chiều dài khổ
giấy A3, ta được khổ giấy A4

A2

A1
A

4

A
A

4

3

I- KHỔ GIẤY
1. Khổ ngang (A0~A4)

2. Khổ dọc (A4 only)

c (min) d (min)

A4
A3
A2
A1
A0

10
10
10
20
20

c

Cạnh khổ giấy

size

c

d

d

c

Khung bản vẽ

Khung tên

Hình 1.2.Khung vẽ và khung tên

Khung tên

20
20
25
25
25

II- TỈ LỆ
Tỉ lệ là tỉ số giữa kích thước đo được trên hình biểu diễn của
vật thể và kích thước thật tương ứng trên vật thể đó.
quy định tỉ lệ dùng trên các bản vẽ kỹ thuật như sau
-Tỉ lệ thu nhỏ:
1:2
1:5
1:10
1:20
1:50
1:100 ...
-Tỉ lệ nguyên hình:
1:1
-Tỉ lệ phóng to:
2:1
5:1
10:1
20:1
50:1
100:1 …

III- NÉT VẼ
Các hình biểu diễn của vật thể trên bản vẽ kĩ thuật được thể
hiện bằng nhiều loại nét vẽ khác nhau.
quy định tên gọi, hình dạng, chiều rộng, và ứng dụng của các
nét vẽ.

Các loại nét vẽ
Bảng 1.2.Các loại nét vẽ thường dùng
Tên gọi
Nét liền đậm

Hình dạng

Ứng dụng
A1- Đường bao thấy, cạnh thấy

Nét liền mảnh

B1- Đường kích thước
B2- Đường gióng
B3- Đường gạch gạch trên mặt cắt

Nét lượn sóng

C1- Đường giới hạn một phần hình cắt

Nét đứt mảnh

F1- Đường bao khuất, cạnh khuất

Nét gạch
chấm mảnh

G1- Đường tâm
G2- Đường trục đối xứng

Quan sát và cho biết tên gọi của các nét vẽ được sử dụng trong Hình 1.4

Quan sát và cho biết tên gọi của các nét vẽ được sử dụng trong Hình 1.4

Tên gọi của các nét vẽ được sử
dụng trong Hình 1.4:

* Các nét vẽ
- Các nét vẽ trong bản vẽ kỹ thuật được quy định trong TCVN8-24:2002
- Gồm các nét: Nét liền đậm, nét liền mảnh, nét đứt mảnh, nét gạch dài - chấm mảnh.
- Nét liền đậm: cạnh thấy, đường bao thấy
- Nét liền mảnh: đường kích thước, đường gióng….
- Nét nứt mảnh: cạnh khuất, đường bao khuất.
- Nét gạch dài - chấm - mảnh: đường tâm, đường trụ đối xứng.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
1.Có những loại khổ giấy nào mà em biết?
2.Kể tên các nét vẽ và ứng dụng của từng nét vẽ đó
3.Trình bày khung bản vẽ và khung tên trên giấy A4?

Tiết 2. Bài 1: Tiêu chuẩn trình bày
bản vẽ kĩ thuật

1

IV. GHI KÍCH THƯỚC

Quan sát Hình 1.5 và thực hiện các yêu cầu sau:
1. Nhận biết các đường gióng, đường kích thước và giá trị kích thước
2. Mô tả vị trí và hướng của các giá trị kích thước

Quan sát Hình 1.5 và thực hiện các yêu cầu sau:
1. Nhận biết các đường gióng, đường kích thước và giá trị kích thước
2. Mô tả vị trí và hướng của các giá trị kích thước
1. Nhận biết các đường gióng, đường kích thước và
giá trị kích thước
- Đường gióng: là các đường có màu xanh lá cây
- Đường kích thước: là các đường có màu đỏ
- Giá trị kích thước: là các chữ số ghi trên đường
kích thước
2. Mô tả vị trí và hướng của các giá trị kích thước
- Với đường kích thước nằm ngang: giá trị kích
thước có vị trí nằm trên đường kích thước, hướng
từ trái sang phải.
- Với đường kích thước thẳng đứng: giá trị kích
thước nằm bên trái đường kích thước, hướng từ
dưới lên.

BÀI 1. MỘT SỐ TIÊU CHUẨN TRÌNH BÀY BẢN VẼ KỸ THUẬT
IV.Kích thước
- Các quy định về kích thước được trình bày trong TCVN 7583-1:2006
- Các thành phần của kích thước: đường gióng, đường kích thước và chữ
số kích thước
- Đường kích thước xác định đối tượng được ghi kích thước, được vẽ bằng
nét liền mảnh và thường có vẽ mũi tên ở 2 đầu.
- Đường gióng giới hạn phần được khi kích thước, được vẽ bằng nét liền
mảnh và vượt quá đường kích thước từ 2-4 mm.
- Giá trị kích thước chỉ trị số kích thước thực, không phụ thuộc vào tỉ lệ
bản vẽ.
- Dùng mm làm đơn vị đo kích thước dài. Dùng độ, phút, giây làm đơn vị
góc.

LUYỆN TẬP
Bài 1. Người ta đã sử dụng các tiêu chuẩn nào để vẽ Hình 1.6?

LUYỆN TẬP
Bài 1. Người ta đã sử dụng các tiêu chuẩn nào để vẽ Hình 1.6?

Trên Hình 1.6, người ta sử dụng các tiêu
chuẩn về: tỉ lệ, nét vẽ, ghi kích thước.

LUYỆN TẬP
Bài 2. Hãy vẽ lại Hình 1.6 với tỉ lệ 1:1 trên giấy A4.

LUYỆN TẬP
BÀI 2. HÃY VẼ LẠI HÌNH 1.6 VỚI TỈ LỆ 1:1 TRÊN GIẤY A4.

VẬN DỤNG
1.Các bài thực hành yêu cầu vẽ trên giấy khổ A4, nhưng em chỉ có tờ giấy vẽ
khổ A0. Em hãy chia tờ giấy khổ A0 thành các tờ giấy khổ A4 để vẽ các bài
thực hành.
2. Hãy sưu tầm một bản vẽ kĩ thuật, nêu các thông tin và các tiêu chuẩn mà
người thiết kế áp dụng để vẽ bản vẽ đó.
3. Hãy chia khổ giấy A0 thành các khổ A1, A2, A3, A4 và trình bày khung
bảng vẽ, khung tên trên một khổ giấy A4.

VẬN DỤNG
1.Kích thước khổ A0 là 1 189 x 841, khổ A4 là 297 x 210. Dễ thấy kích thước
khổ A0 gấp 4 lần khổ A4, vậy để chia khổ A0 thành các khổ A4 thì làm chỉ
cần lần lượt gập đôi tờ giấy 4 lần (gấp đôi lần 1 A0>A1, lần 2 A1>A2, lần 3
A2>A3, lần 4 A3>A4) và cắt, em sẽ được 16 tờ A4 từ 1 tờ A0.
2.HS tự sưu tầm: Bản vẽ nhà, bản vẽ vòng đai….
3. - Em có thể làm theo cách sau để chia khổ giấy A0 thành các khổ A1, A2,
A3, A4:
Từ khổ giấy A0 em gập đôi lại và cắt theo đường gập ta được 2 khổ giấy A1.
Từ mỗi khổ giấy A1 em gập đôi lại và cắt theo đường gập ta được 2 khổ giấy
A2.
Từ mỗi khổ giấy A2 em gập đôi lại và cắt theo đường gập ta được 2 khổ giấy
A3.
Từ mỗi khổ giấy A3 em gập đôi lại và cắt theo đường gập ta được 2 khổ giấy
A4.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
1.Các bài thực hành yêu cầu vẽ trên giấy khổ A4, nhưng em chỉ có tờ giấy vẽ
khổ A0. Em hãy chia tờ giấy khổ A0 thành các tờ giấy khổ A4 để vẽ các bài
thực hành.
2. Hãy sưu tầm một bản vẽ kĩ thuật, nêu các thông tin và các tiêu chuẩn mà
người thiết kế áp dụng để vẽ bản vẽ đó.
3. Hãy chia khổ giấy A0 thành các khổ A1, A2, A3, A4 và trình bày khung
bảng vẽ, khung tên trên một khổ giấy A4.