BÀI 19: CẤU TẠO VÀ CHỨC NĂNG
CÁC THÀNH PHẦN CỦA TẾ BÀO

1

Kiểm tra bài cũ

Em hãy cho biết:
Vì sao tế bào được coi là đơn vị cơ bản của sự sống
Vì sao mỗi loại tế bào có hình dạng khác nhau?
2

Tuy có kích thước nhỏ những tế bào có thể
thực hiện được các quá trình sống cơ bản.
Vậy tế bào được cấu tạo từ những thành phần
nào và chúng có chức năng gì để có thể giúp
tế bào thực hiện những quá trình sống đó?

3

NỘI DUNG BÀI HỌC
Cấu tạo tế bào

1

Tế bào nhân sơ và tế bào nhân thực

2

Tế bào động vật và tế bào thực vật

3

4

1. CẤU TẠO CỦA TẾ BÀO
Các loại tế bào khác nhau thường có hình
dạng, kích thước và chức năng khác nhau
nhưng chúng đều được cấu tạo từ các
thành phần cơ bản.

Quan sát Hình 19.1
Em hãy cho biết:
⊳ Tế bào được cấu tạo từ các thành phần cơ bản nào?
⊳ Chức năng của chúng là gì?

6

Các thành phần chính của tế bào
Cấu tạo

Chức năng

Màng tế bào: thành phần có ở Tham gia vào quá trình trao đổi
mọi tế bào, bao bọc tế bào chất chất giữa tế bào và môi trường
Tế bào chất: nằm giữa màng Phần lớn các hoạt động trao đổi
tế bào, nhân hoặc vùng nhân
chất: hấp thụ chất dinh dưỡng,
chuyển hóa năng lượng, tạo các
chất để tăng trưởng,…của tế bào
xảy ra ở tế bào chất.
Nhân tế bào hoặc vùng nhân: Là trung tâm điều khiển các hoạt
nơi chứa vật chất di truyển
động của tế bào.
7

Mở rộng
 Thông thường, mỗi tế bào có
một nhân lớn ở trung tâm.
 Cũng có những tế bào không
có nhân (tế bào hồng cầu ở
người trưởng thành), có tế bào
có hai nhân (tế bào gan ngườ),
nhiều nhân (tế bào cơ).
8

Thảo luận, trả lời câu hỏi
Trên màng tế bào có rất nhiều lỗ
nhỏ li ti. Em hãy dự đoán vai trò
của những lỗ nhỏ li ti này?
Là nơi thực hiện sự trao đổi chất
giữa tế bào và môi trường bên
ngoài
9

II. TẾ BÀO NHÂN SƠ VÀ TẾ BÀO NHÂN THỰC
 Mọi sinh vật đều được cấu tạo từ bào. Có hai loại tế bào:
tế bào nhân sơ và tế bào nhân thực.
 Quan sát Hình 19.2: Nêu cấu tạo của tế bào nhân sơ và
tế bào nhân thực.

10

Cấu tạo của tế bào nhân sơ và tế bào nhân thực
Tế bào nhân sơ

Nhân hoặc
vùng nhân

Màng tế
bào

Chứa chất di truyền, không
có màng bao bọc, nằm tự
do trong tế bào

Tế bào nhân thực

Nhân Nhân
hoặc vùng
nhân nhân

Tế bào
chất

Màng tế
bào

Tế bào
chất

Chứa chất di truyền, có màng
nhân bao bọc
11

Thảo luận và trả lời câu hỏi
⊳ Em hãy chỉ ra điểm giống và khác nhau về thành phần cấu tạo
giữa tế bào nhân sơ và tế bào nhân thực

12

Bảng so sánh tế bào nhân sơ và tế bào nhân thực
Tế bào nhân sơ
Có ở tế bào vi khuẩn

Tế bào nhân thực
Có ở tế bào động vật nguyên sinh,
nấm, thực vật, động vật.

Chưa có nhân hoàn chỉnh, không có Vật chất di truyền nằm trong nhân
màng nhân.
được bao bọc bởi màng nhân
Ko có hệ thống nội màng và các bào Có hệ thống nội màng chia các khoang
quan có màng bao bọc, chỉ có bào riêng biệt, các bào quan có màng bao
quan duy nhất là ribosome.
bọc.
Kích thước nhỏ bằng 1/10 tế bào nhân
Kích thước lớn hơn.
thực.
Không có khung xương định hình tế
Có khung xương định hình tế bào.
bào.
13

III. TẾ BÀO ĐỘNG VẬT VÀ TẾ BÀO THỰC VẬT
⊳ Tế bào động vật và tế bào thực vật đều là các tế bào nhân
thực.
⊳ Chúng giống nhau một số thành phần chính giúp tế bào thực
hiện các quá trình sống. Tuy nhiên, chúng cũng có những
thành phần khác nhau, liên quan đến chức năng của từng loại
tế bào.
14

Quan sát Hình 19.3


Em hãy so sánh sự giống và khác nhau về thành phần cấu
tạo giữa tế bào động vật và tế bào thực vật

Điểm giống và khác nhau về thành phần cấu tạo
giữa tế bào động vật và tế bào thực vật
 Đều là tế bào nhân thực và
có các bào quan chính:
Màng tế bào, tế bào chất.
 Là những cấu trúc thực hiện
chức năng nhất định của tế
bào.

 Lục lạp: là bào quan ở tế bào
thực vật mà không có ở tế bào
động vật. Lục lạp tạo màu xanh
cho Trái đất.
 Thành tế bào: là bào quan ở tế
bào thực vật mà không có ở tế
bào động vật, quy định hình dạng
và bảo vệ tế bào.

Giống nhau

Khác nhau
16

Thảo luận và trả lời câu hỏi
 Nhờ có yếu tố nào mà lục lạp
thực hiện được chức năng quang



Lục lạp chứa diệp lục hấp thụ
ánh sáng năng lượng mặt trời để
tổng hợp chất dinh dưỡng qua
quá trình quang hợp.



Thành tế bào được tạo nên từ
cellulose (chất rất bền), bảo vệ
và nâng đỡ cơ thể thực vật, vì
thực vật không có xương.

hợp?
 Cấu trúc nào của tế bào thực vật
giúp cây cũng cứng cáp dù
không có hệ xương nâng đỡ như
ở động vật?
17

Mở rộng
 Nếu em nhìn Trái đất từ vũ trụ, em sẽ thấy hầu hết các vùng
đất liền có màu xanh lá cây.
 Chính những lục lạp vô cùng nhỏ bé trong mỗi tế bào thực
vật đã tạo nên màu xanh của lá cây.

18

TỔNG KẾT KIẾN THỨC BÀI HỌC

19

Luyện tập – trả lời câu hỏi trắc nghiệm
Tế bào nhân sơ có ở đâu?
A. Tế bào động vật

C. Tế bào vi khuẩn

B. Tế bào nấm

D. A và B đều đúng

20

Bào quan nào có ở tế bào thực vật
mà không có ở tế bào động vật?

A. Màng tế
bào

B. Lục lạp

21

C. Nhân
tế bào

Luyện tập mở rộng
 Vì sao rau củ và thịt cùng được bảo quản
trong ngăn đá của tủ lạnh, khi rã đông rau
củ bị dập nát còn thịt vẫn bình thường?

 Khi bảo quản rau củ trong ngăn đá, nước trong tế
bào đông cứng, dãn nở phá vỡ cấu trúc thành tế
bào dẫn đến tế bào thực vật không còn nguyên
hình dạng. Còn thịt cấu tạo tế bào động vật không
có thành tế bào nên không xảy ra hiện tượng đó.
22

Hướng dẫn về nhà

Sưu tập tranh
ảnh, hình vẽ về
tế bào động vật
thực vật

0
3

Đọc trước Bài 20 –
Sự lớn lên và sinh
sản của tế bào
0
2

0
1

23

Làm các bài tập
của Bài 19
Sách bài tập

CẢM ƠN CÁC EM
ĐÃ LẮNG NGHE BÀI GIẢNG!
24