TIẾT 57
BÀI 15 :KHÓA
LƯỠNG PHÂN
II. Thực hành xây dựng
khóa lưỡng phân

- Nguyên tắc của khóa lưỡng phân:
+ Từ một tập hợp các đối tượng ban đầu được tách
thành hai nhóm có những đặc điểm đối lập nhau.
+ Sau mỗi lần tách, ta được hai nhóm nhỏ hơn và
khác nhau bởi các đặc điểm dùng để tách.
Dựa vào ví dụ đã học ở phần I, em hãy thảo luận
theo cặp nêu các bước xây dựng khóa lưỡng phân?
- Các bước xây dựng khóa lưỡng phân:
+ Bước 1: Lựa chọn đặc điểm để phân chia được các
loài thành hai nhóm. Tiếp tục cách làm như vậy ở
từng nhóm nhỏ tiếp theo cho đến khi xác định được
từng loài.
+ Bước 2: Lập sơ đồ phân loại khóa lưỡng phân.

Học xong tiết này chúng ta:
Thực hành xây dựng được
khóa lưỡng phân với đối tượng
sinh vật.

Xây dựng cây phân loại và khóa lưỡng phân một số
cây có trong vườn trường
- Chuẩn bị
Giấy, bút và kính lúp cầm tay.
- Tiến hành
Nhận biết các cây trong vườn
Lập danh sách các cây trong vườn (nên chọn ít nhất
4 cây).
Phân chia các cây có đặc điểm giống nhau thành
từng nhóm.
Xây dựng cây phân loại
Dựa vào đặc điểm giống nhau, phân chia các cây

Sơ đồ phân loại các loại cây trong vườn

Xây dựng khóa lưỡng phân
Dựa trên cây phân loại, xây dựng khóa lưỡng phân
theo bảng gợi ý.
Các bước
1a
1b
2a
2b
3a
3b

Đặc điểm
Đặc điểm của
nhóm 1
Đặc điểm của
nhóm 2
?

Tên động vật
?
(Đi tới bước 2)
?

?

(Đi tới bước 3)

?

?

?

?

Báo cáo
Trình bày khóa lưỡng phân của em với các bạn
trong lớp.
Các cây trong vườn trường
Thân gỗ: xà cừ, xoài, sấu, hoa sữa.
Thân cột: dừa.
Thân bò: cỏ mần trầu, rau  má.
Xây dựng cây phân loại

Các bước
1a
1b

2a
2b
3a
3b

Đặc điểm

Tên cây

Cây thân gỗ

(Đi tới bước 2)

Cây thân bò

(Đi tới bước 3)

Lá mọc vòng

Hoa sữa

Lá mọc cách
Gân lá song song
Gân lá hình mạng
Xây dựng khóa lưỡng phân

Sấu
Cỏ mần trầu
Rau má

Bài tập 1: Cho các loài sinh vật như hình bên. Tiến
hành xây dựng khóa lưỡng phân để phân loại chúng
dựa vào các đặc điểm gợi ý bên dưới.

Gợi ý
Có cánh hay không có cánh? Có lông vũ hay không có lông vũ?
Có vây hay không có vây? Có lông mao hay không có lông

Bài tập 2: Phân loại cây hoa hồng, cây vạn tuế, cây bí ngô, cây
dương xỉ dựa vào khóa phân loại

Một số loài thực
vật
(Có hoa hay không có
hoa?)

Cây có hoa

(Hoa màu
gì?)

Cây có hoa
màu hồng
Cây hoa
hồng

Cây có hoa
màu vàng
Cây bí
ngô

Cây không có hoa

(Thân cây lớn hay
nhỏ?)

Thân cây
lớn
Cây vạn
tuế

Thân cây
nhỏ
Cây dương
xỉ

i tập 3: Phân loại mèo, thỏ, lươn, cá dựa vào khóa lưỡng phân

Một số loài động
vật(Ở cạn hay ở
nước?)

Động vật ở cạn

Động vật ở nước

(Tai nhỏ hay
lớn?)

Cơ thể tai nhỏ
Con mèo

Cơ thể tai lớn Cơ thể không có
vây
Con thỏ
Con lươn

(Có vây hay không có
vây?)

Cơ thể có vây
Con cá rô

Ví dụ: Xây dựng khóa lưỡng phân để phân loại
một số loài động vật sau:

Một số loài động
vật
(Có chân hay không có
chân?)

Cơ thể không có
chân

Cơ thể có
chân (Có cánh hay

(Có vảy hay không có
vảy?)

Cơ thể có
vảy

Cơ thể
không có
vảy

Con cá
rô

Con
lươn

không có cánh?)

Cơ thể có
(Có mấy
cánh
cánh?)

Cơ thể
có 4
cánh
Con
chuồn
chuồn

Cơ thể
có 2
cánh
Con
nhặng
xanh

Cơ thể không có
cánh
(Có mấy
chân?)

Cơ thể
có 8
chân
Con
nhện
nhà

Cơ thể
có 10
chân
Con
cua
đồng

LUYỆN TẬP
Câu 10: Đặc điểm nào sau đây không dùng để phân
loại đại bàng và gấu trúc?
a. Số tế bào
b. Môi
c. Khả d. Màu
trong mỗi cá
trường
năng
lông.
thể.phân loạisống.
Câu 11: Khóa
được xây bay.
dựng nhằm mục đích
gì?

a. Xác định đặc điểm giống và khác nhau của mỗi
loài.
b. Xác định vị trí phân loại của loài một cách thuận
lợi.

Câu 12: Việc phân loại thế giới sống không có ý
nghĩa nào sau đây?

a. Gọi đúng tên sinh vật.
b. Nhận ra sự đa dạng của sinh giới.
c. Đưa sinh vật vào đúng nhóm phân
loại.
d. Sinh vật thích nghi với môi trường
hơn.

Câu 13: Sử dụng những tiêu chí sau để phân loại
sinh vật đúng hay sai?
ST
T

1
2
3
4
5

Câu dẫn

Đ S

X
Mức độ tổ chức cơ thể.
 
Kiểu dinh dưỡng
X
Môi trường sống.
X
Đặc điểm tế bào.
X
Số lượng tế bào trong cá

 
X

 
 
X
 

Câu 14: Phân loại các sinh vật sau đây: (Tảo lục, Vi
khuẩn, Trùng giày, Trùng biến hình. Tảo silic, Vi
khuẩn, Tảo lục, Tảo silic,Trùng giày, Trùng biến
hình) dựa vào đặc điểm tế bào của chúng.

Phân
loạivật nhân sơ gồm:
Sinh

Tảo lục, Tảo silic, Vi khuẩn, Trùng giày,
Trùng biến hình.

Sinh vật nhân thực:
Nhện, Cây ngô, Con gà, con mèo.

Câu 15: Phân loại các sinh vật sau đây: Hoa sen,
Rùa biển. Hoa sen, Cá chép, Sứa, Cá chép, Sứa, Rùa
biển. dựa vào môi trường sống của chúng
Phân loại

Môi trường cạn:
Khỉ, Voi, Bọ rùa,
Cò.
Môi trường
nước:
Hoa sen, Cá chép, Sứa, Rùa biển.

Câu 16: Sinh vật nào dưới đây thuộc nhóm sinh vật tự
dưỡng?

a.Bươm
bướm.

b.Cây
thông.

c.Con
lợn.

d.Cá
voi.

Câu 17: Điền số thích hợp vào chỗ trống.
Bộ côn trùng qua khóa phân loại lưỡng phân gồm … bộ.

a. 3.

b. 5.

c. 7.

d. 9.

Câu 18: Sinh vật thuộc giới Khởi sinh có đặc điểm
đặc trưng nào sau đây?

a. Cơ thể cấu tạo từ tế bào nhân sơ.
b. Cơ thể cấu tạo đa bào.
c. Đời sống hoàn toàn tự dưỡng.
Câu 19:
vật nào
dưới
đâydịlàdưỡng.
động vật Chân
d. Động
Đời sống
hoàn
toàn
khớp?

a. Con
bướm.

b. Trai
sông.

c.
d. Hến.
Nghêu.

Câu 1: Để phân loại các sinh vật thành hai nhóm
dựa trên những đặc điểm giống và khác nhau của
sinh vật, người ta sử dụng:
a. Kính lúp
b. Kính hiển vi
c. Trực quan
d. Khóa lưỡng phân

Câu hỏi 2: Khi tiến hành xây dựng khóa lưỡng phân
để phân loại một nhóm sinh vật cần tuân theo
nguyên tắc nào?
a. Từ một tập hợp sinh vật ban đầu tách ra thành
hai nhóm có những đặc điểm đối lập nhau.
b. Từ một tập hợp sinh vật ban đầu tách thành hai
nhóm có cơ quan di truyền khác nhau.
c. Từ một tập hợp sinh vật ban đầu tách thành hai
nhóm có môi trường sống khác nhau.
d. Từ một tập hợp sinh vật ban đầu tách thành hai
nhóm có kiểu dinh dưỡng khác nhau.

BÀI TẬP VỀ
NHÀ
Bài tập 1:
Cho các loài sinh vật như hình bên. Tiến
hành xây dựng khóa lưỡng phân để phân loại
chúng

Bài tập 4. Em hãy cùng bạn ra ngoài sân hoặc vườn
trường và thực hiện các hoạt động sau:
- Quan sát các cây có trong sân trường hoặc vườn trường
- Xây dựng khóa lưỡng phân để phân loại các cây đó.