Dòng sông nào được
nhắc tên trong bài
hát? Em biết gì về
dòng sông đó?

Đoạn sông Mê Kông chảy qua Việt
Sông Mê
Kông con sông
nhấtSông
trên
Nam gọi
là sông
Cửulớn
Long.
thế Mê
giới,Kông
bắt nguồn
từ cao
nguyên– Thanh
tạo nên
ĐBSCL
đồng
Tạng , thuộc tỉnh Thanh Hải, chảy

bằng lớn nhất nước ta, mang lại

qua Vân Nam Trung Quốc, qua các

nguồn lợi kinh tế nông nghiệp vô
nước Lào, Myanma, Thái Lan,

cùng lớn. Cửu Long là tài sản thiên

Campuchia và đổ ra Biển Đông ở Việt

nhiên đáng tựNam.
hào của người dân
Việt Nam.

Nội dung chính

1

2

Tìm hiểu chung Khám phá văn
bản

3
Tổng kết

4
Vận dụng

I
TÌM HIỂU CHUNG

- Tên khai sinh: Nguyễn Nguyên Hồng
(1918 – 1982)
- Quê quán: Nam Định
- Ông sống chủ yếu ở thành phố cảng Hải Phòng.
- Nguyên Hồng sáng tác ở nhiều thể loại: truyện ngắn,
tiểu thuyết, hồi kí, thơ, v.v…
- Các tác phẩm tiêu biểu: Những ngày thơ ấu (hồi kí),
Bỉ vỏ (tiểu thuyết), Trời xanh (thơ), Cửa biển (tiểu
thuyết), Bước đường viết văn (hồi kí), v.v…
- Trang viết của Xuân Hồng tràn đầy cảm xúc chân
thành, mãnh liệt với con người và cuộc sống.

Tên khai sinh: Nguyễn Nguyên Hồng (1918 – 1982)
Quê quán: Nam Định sống ở TP. Hải Phòng

Sáng tác nhiều thể loại như: truyện ngắn, tiểu
thuyết, hồi kí, thơ, v.v…

Tang viết của ông tràn đầy cảm xúc chân thành, mãnh
liệt với con người và cuộc sống.
Các tác phẩm tiêu biểu: Những ngày thơ ấu (hồi kí),
Trời xanh (thơ), Cửa biển (tiểu thuyết), Bước đường
viết văn (hồi kí), v.v…

PTBĐ chính:

Xuất xứ:

Biểu cảm
Trích trong tập
thơ “Trời xanh”

Thể loại:

(1960)

Thơ tự do

Tiếng gọi thân
thương,tha thiết
của với sông Cửu
Long

Vừa là tiếng gọi
thân thương
vừa thể hiện ý
thức sở hữu,
niềm tự hào
dân tộc.

Từ đầu… hai ngàn cây số
mênh mông

Phần 1

c

Phần 2

c

Tiếp… không bao giờ chia cắt

Phần 3

c

Còn lại

Chủ thể trữ tình
nhìn sự đổi thay
hiện tại và nhớ lại
kỷ niệm xưa.

Hình ảnh sông
Mê Kông trong
những ngày đi
học

Hình ảnh sông Mê
Kông gắn liền với
những sinh hoạt
lao động

V
II
KHÁM PHÁ VĂN BẢN

Tìm những hình
ảnh thể hiện chủ
thể trữ tình lúc
«ngày xưa ta đi
học».

Tìm những hình
ảnh thể hiện chủ
thể trữ tình lúc
lớn lên.

Tìm những
hình ảnh thể
hiện chủ thể
trữ tình lúc đã
lớn.

Bối cảnh: Trong tiết Địa lí mà
thầy giáo trẻ dạy
Tấm bản đồ: Hình hài đất nước, núi sông,
biển đảo, vùng miền, vị trí, ranh giới, cương
vực lãnh thổ  Tổ quốc thiêng liêng

“Tấm bản đồ rực rỡ”: Không gian mới,
thế giới mới với nhiều vùng đất gần xa,
trong đó có dòng sông Mê Kông

Người thầy kỳ diệu: Trở nên diệu kì
như có phép lạ, nâng cánh ước mơ
của học trò

1. Chủ thể trữ tình
a) “Ngày xưa ta đi học”
+ “Tấm bản đồ rực rỡ”
 Hình ảnh sông Mê Kông và
Tổ quốc thiêng liêng.
- Tấm bản đồ trong cảm nhận
của cậu học trò mười tuổi như
mở ra một không gian mới,
gợi niềm háo hức, mê say

+ Người thầy kỳ
diệu, như có phép lạ:
“gậy thần tiên và
cánh tay đạo sĩ”  to
lớn.

Niềm tự hào, hứng khởi, say mê, háo hức,
tò mò, khao khát khám phá núi sông của
Tổ Quốc

b) “Ta đi... bản đồ không nhìn nữa”
- “Ta đi… bản đồ không nhìn nữa
+ tự sự, ngầm bên trong là trữ tình.
+ Bắt tay vào lao động, gây dựng Tổ quốc, tiếp nối truyền
thống ông cha.
- “Những mặt đất
Cha ông ta nhắm mắt
Truyền cháu con không bao giờ chia cắt”
+ Ý thức được truyền thống, trân trọng những giá trị, sự tiếp
nối các thế hệ trên mảnh đất quê hương.

Câu thơ “ Thầy giáo
già đã khuất ” đã nói
lên điều gì ?

c) “Ta đã lớn”
+ “Thầy giáo già đã khuất” 
Ý nghĩa tả thực  Sự đổi
thay của thời gian  Hình
ảnh thầy giáo không còn là
hình ảnh to lớn như đạo sĩ
trước kia.
+ Hình ảnh thầy là một kỷ
niệm của cậu bé năm mười
tuổi. Câu thơ có sự suy niệm,
hồi tưởng.

+ Dòng Mê Kông gắn bó với
con người như thế nào?
+ Em có nhận xét gì về tình yêu
của tác giả đối với dòng Mê
Kông?

Dòng sông Mê Kông đối với con người Tình cảm của tác giả đối với dòng Mê Kông

Bồi đắp và tạo nên sản
vật trù phú cho người
dân, cùng người dân trải
qua những lao động vất
vả.

- Gần gũi, thân thiết, gắn bó sâu sắc
như tình cảm với những người thân
ruột thịt (nước mắt đều muốn ứa).
- Tình yêu, sự trân trọng, đồng cảm
của tác giả đối với dòng Mê Kông và
những người nông dân  Tình yêu đối
với quê hương, đất nước.

2.Vẻ đẹp của sông Mê Kông

Em hãy cho
biết vẻ đẹp của
sông Mê Kông khi chảy
vào Nam Bộ - Việt Nam được
thể hiện trong bài thơ như thế
nào?

2.Vẻ đẹp của sông Mê Kông
- Sông Mê Kông hiện lên với nhiều vẻ
đẹp khác nhau.
- Khi chảy vào vùng đất Nam Bộ - Việt
Nam:
+ Trúc đào tươi chim khuyên rỉa cánh
sương đọng long lanh.
+ Chín nhánh Mê Kông   số lượng của
những nhánh Mê Kông.
+Sầu riêng thơm dậy, suối mát dội
trong lòng dừa trĩu quả, v.v...
- Nhiều, màu mỡ, trù phú ~ người mẹ
(quặn đẻ).

2.Vẻ đẹp của sông Mê Kông

Tìm và nêu đặc sắc
nghệ thuật trong việc
thể hiện dòng sông Mê
Kông.

- Đặc sắc nghệ thuật:
+Mê Kông – chảy dài hơn hai nghìn cây số mông
mênh
+Mê Kông chảy, Mê Kông cũng hát
+Sáng tỏa chân trời buồm trắng
+Chín nhánh Mê Kông phù sa nổi váng
+Ruộng bãi Mê Kông trồng không hết lúa
+Bến nước Mê Kông tôm cá ngợp thuyền
kết thúc bằng thanh T, giúp để lại ấn tượng sâu sắc
trong lòng người đọc.
- Liệt kê kết hợp với điệp ngữ: Chín nhánh Mê
Kông; Ruộng bãi Mê Kông, Bến nước Mê
Kông  Nhấn mạnh, tạo cảm giác nhiều, và
khơi lên cảm xúc.
- Nghệ thuật: Liệt kê, Nhân hóa, Điệp ngữ

3.Hình ảnh người nông dân Nam Bộ
- Cuộc sống của người nông dân Nam Bộ gắn với ruộng
đồng vùng lưu vực sông Cửu Long: Nông dân Nam Bộ
gối đất nằm sương... Truyền cháu con không bao giờ
chia cắt.
- Thành những tên đọc lên nước mắt đều muốn ứa
Những Hà Tiên, Gia Định, Long Châu
Những Gò Công, Gò Vấp, Đồng Tháp, Cà Mau
Những mặt đất
Cha ông ta nhắm mắt
Truyền cháu con không bao giờ chia cắt
Nghệ thuật: Phóng đại, Liệt kê, Ẩn dụ
Hình ảnh con người cực nhọc, lam lũ cùng bùn đất, để xây dựng quê
hương, khai thiên lập địa, mà còn đoàn kết giữ gìn đất đai song núi

4. Tình yêu của tác giả đối với dòng sông Mê Kông
Thủa học trò thơ bé

Khi lớn khôn

Khi trưởng thành

4. Tình yêu của tác giả đối với dòng sông Mê Kông
Thủa học trò
thơ bé

Ngày xưa ta đi học…,
Mắt ngẩng lên trông
bản đồ rực rỡ

Háo hức, say mê, choáng
ngợp và khao khát được
khám phá

Khi lớn khôn

Ta đi … bản đồ không
nhìn nữa

Tự hào vẻ đẹp, sự trù phú, giàu có
của dòng song và cũng là sự trân
tọng và biết ơn dòng sông

Khi trưởng
thành

Ta đã lớn …

Nhận thấy Mê Kông không đơn thuần là
dòng sông địa lí mà đó còn là dòng sông
đại diện cho lịch sử và văn hóa của Việt
Nam

Tình yêu của tác giả đói với dòng sâu Mê
Kông lớn dần và sâu sắc hơn theo tháng năm

v

III
TỔNG KẾT

- Lối viết tự sự kết hợp biểu cảm, giọng điệu phong
phú gợi nhiều cảm xúc cho người đọc
- Sử dụng hình ảnh sinh động, giàu tính hình tượng
- Sử dụng thành công các biện pháp tu từ: ẩn dụ, so
sánh, nhân hoá, liệt kê.

v

- Bài thơ thể hiện tình yêu của tác giả đối với
dòng Mê Kông, rộng ra là tình yêu với quê
hương, đất nước.

v

IV
VẬN DỤNG

ĐỀ BÀI:
Bài thơ “ Cửu Long Giang
ta ơi ” như một bức tranh
sinh đọng rực rỡ màu sắc
với những hình ảnh giàu sức
gợi cảm. Hình ảnh nào đã in
đậm trong tâm trí em ? Hãy
trình bày cảm nhận của em
về hình ảnh đó bằng 1 đoạn
văn ( 8 – 10 câu ). Trong đó
ít nhất sử dụng 1 từ láy và 1
cụm danh từ ( hãy gạch
dưới từ và cụm từ đó )