Văn bản:

CỐ HƯƠNG

(Lỗ Tấn)

LỖ TẤN (1881- 1936)
- Quê ở phủ Thiệu Hưng, tỉnh Chiết
Giang, Trung Quốc.
- Bản thân: sinh ra trong một gia đình
quan lại sa sút, ông là nhà văn của nhân
dân lao động.
- Phong cách sáng tác: đậm chất chữ
tình và sử dụng yếu tố hồi kí.

Xem văn chương là
phương thuốc chữa
bệnh tinh thần cho
quốc dân

…Lỗ Tấn là một người rung động trước hiện thực của
cuộc sống, một người biết yêu thương và căm giận. Ông
yêu thương con người hết mức, ông căm ghét bọn bóc lột
không cùng. Bởi vì nếu không yêu thương hết lòng, làm
sao thấu hiểu được nỗi đau khổ đến trở thành "ngu dại"
của một người đàn bà mất con …; làm sao thấy rõ những
tình cảm chất phác, chân thật đến cảm động của những
người bạn thuở thiếu thời nghèo xơ xác nơi quê cũ…

(Hoàng Trung Thông)

Tác phẩm của Lỗ Tấn

In trong tập “Gào thét” (1923)
PTBĐ chính: Tự sự
Nhân vật trung tâm “tôi”,
nhân vật chính Nhuận Thổ

BỐ CỤC: BA PHẦN
Đoạn 1: Từ đầu đến… “sinh sống”: Tâm
trạng của “tôi” trên đường về “cố hương”
Đoạn 2: Từ “Tinh mơ sáng hôm sau…” đến “Sạch trơn
như quét”: Những ngày sống ở “cố hương”
Đoạn 3: Còn lại: Tâm trạng của “tôi” trên đường rời xa
“cố hương”

1. Tâm trạng của tôi lúc trên đường trở về cố hương

Hoàn cảnh: “Không quản trời
lạnh giá” xa những hai ngàn
dặm”, lại cách những “hơn
hai mươi năm”. Ý định từ giã
lần cuối cùng ngôi nhà cũ nơi cả đại gia đình chúng tôi
đời đời ở chung với nhau
=> Nhiều mong chờ, hi vọng,
lưu luyến

Cảm nhận của tôi về cảnh vật cố hương
Cảnh vật trước mắt

Cảnh vật trong hồi ức

Trên mái ngói, mấy cọng tranh Làng cũ tôi đẹp hơn kia...không
khô phất phơ trước gió, những gia có ngôn ngữ hình ảnh nào diễn tả
đình khác đã dọn đi rồi.
ra cho được.
=> Cảnh tiêu điều, hoang vắng,
hiu quạnh.

=> Đẹp hơn nhưng mờ nhạt,
khó hình dung rõ nét.

- Sử dụng nghệ thuật kể kết hợp miêu tả, so sánh
=> Tâm trạng: Buồn, se sắt, thất vọng trước cảnh tiêu điều, hoang vắng:
Một nỗi xót xa, đau đớn đến cháy lòng trước sự sa sút đến mức tiêu điều của
quê hương.

2. TÂM TRẠNG CỦA TÔI TRONG
NHỮNG NGÀY Ở QUÊ

Nhận thấy quê cũ nghèo nàn
Người mẹ có nỗi buồn thầm
kín
Kí ức tươi đẹp về Nhuận Thổ

NHUẬN THỔ

 

TRONG QUÁ KHỨ

TRONG HIỆN TẠI
- Da vàng sạm, nếp răn sâu hoắm,

- Mặt tròn trĩnh
- Da bánh mật
Diện mạo

 

mắt húp mọng
- Tay thô kệch, nứt nẻ
- Như một pho tượng
- Mũ lông chiên rách tươm; áo

- Tay hồng hào, mập mạp
- Mũ lông chiên
- Đeo vòng bạc

Nhận thức 
Thái độ đối với
"tôi"

 
 
 

bông mỏng dính

- Hiểu biết nhiều

 

- Đần độn

- Thân thiết, bình đẳng

 

- Cách bức

Ấn tượng của “tôi ”  Một cậu bé khỏe mạnh, nhanh
về Nhuận Thổ
nhẹn, tháo vát, hiểu biết nhiều.

 

 Một người nông dân già nua,
nghèo khổ, đần độn, cam chịu.

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng nghèo đói của
Nhuận Thổ:
• Con đông, mất mùa, thiên tai, lao dịch, trộm cướp…
• => Thực trạng nông thôn Trung Quốc đầu thế kỉ XX:
Nghèo đói, lạc hậu, buồn tẻ, bế tắc.

Hai Dương trong quá khứ
- Là cô gái trẻ

• t Tây Thi đậu phụ”
- “Nàng
- Mặt xoa phấn
- Bán đậu phụ chạy

=> Là cô gái xinh xắn , có duyên
bán hàng

Hai Dương trong hiện tại
- Trên dưới 50 tuổi
- Hình dáng như chiếc com- pa
- Chân bé tí tẹo,lưỡng quyền cao, môi
mỏng
- Giọng nói the thé
- Cử chỉ : Giật chiếc bí tất giắt vào lưng
=> Xấu xí, kệch cỡm, chua ngoa,
quần

tham lam, trơ tráo

Giống nhau:
- Đều là những người nghèo khổ, cùng cực.
Khác nhau:
Nhuận Thổ
Tình nghĩa, tự trọng

Hai Dương
Đanh đá, chua ngoa

Đần độn, cam chịu

Thay đổi về nhân cách.

Nhận thấy sự đổi thay của thím Hai
Dương: tôi đành ngậm miệng, đứng

trầm ngâm

Nhận thấy sự đổi thay của Nhuận Thổ:

Tôi như điếng người đi. Thôi đúng
rồi! Giữa chúng tôi đã có một bức
tường khá dày ngăn cách. Thật là
bi đát.
Ngậm ngùi, chua xót, thất vọng

Qua việc phản ánh tình trạng thay đổi của cảnh vật và con người nơi quê cũ
Lỗ Tấn đã:
1
Phản ánh tình
cảnh sa sút về mọi
mặt của xã hội
Trung Quốc đầu
thế kỉ XX.

2
Chỉ ra những mặt
tiêu cực nằm ngay
trong tâm hồn, tính
cách của bản thân
người lao động.

3
Phân tích nguyên
nhân và lên án các
thế lực đã gây ra
thực trạng đáng
buồn ấy.

CỐ HƯƠNG

Trên đường về quê

Những ngày ở quê

Cảnh vật
tàn tạ

Mong mỏi,
phảng phất buồn

Trên đường rời quê

Con người
sa sút

Buồn bã, đau xót

Tin tưởng,
hy vọng

Xã hội Trung Hoa đầu thế kỉ XX

3. TÂM TRẠNG
TRÊN ĐƯỜNG RỜI QUÊ

Thuyền chúng tôi thẳng tiến.
Trong hoàng hôn, những dãy núi
xanh hai bên bờ sông đen sẫm
lại, nối tiếp nhau chạy lùi về
phía sau lái.

Ngôi nhà cũ xa dần, phong
cảnh làng cũ cũng mờ dần…
Tôi cảm thấy chung quanh tôi
là bốn bức tường vô hình
nhưng rất cao…
Hình ảnh đứa trẻ oai hùng…tôi
vốn nhớ rõ lắm, nhưng bây giờ
bỗng nhiên mờ nhạt đi…

…nhưng lòng tôi không
chút lưu luyến.
…làm cho tôi vô cùng
lẻ loi, ngột ngạt.
…khiến tôi lại càng
thêm ảo não.

Mong muốn cho thế hệ tương lai:
Không cách bức
Không chạy vạy
Không đần độn
Không tàn nhẫn

- Tôi đang mơ màng thì trước mắt tôi
hiện ra cảnh tượng một cánh đồng
cát, màu xanh biếc, cạnh bờ biển,
trên vòm trời xanh đậm, treo lơ lửng
một vừng trăng tròn vàng thắm.
- …Đã gọi là hi vọng thì không thể
nói đâu là thực đâu là hư. Cũng
giống như những con đường trên mặt
đất; kì thực trên mặt đất vốn làm gì
có đường. Người ta đi mãi thì thành
đường thôi.

HÌNH ẢNH
CON ĐƯỜNG

•- Xuất hiện 80 lần trong hai tập truyện Gào thét và
Bàng hoàng
•- Xuất hiện chín lần trong Cố hương

Ý NGHĨA CỦA HÌNH ẢNH CON ĐƯỜNG:
• – Con đường mà tác giả nói tới trong câu chuyện về quê hương của mình thực ra
chỉ mang ý nghĩa tượng trưng, nó như là một suy nghĩ mới, cách sống mới, như
ngọn đuốc của nền văn minh nhằm khai sáng văn hóa, xóa đi thói ấu trĩ, mụ mị
của những con người ở vùng quê lạc hậu.
• – Khát khao có một con đường như thế, con đường tư tưởng. Nó xuất hiện trong
suy nghĩ, hy vọng của tác về tương lai mới, mang đến cuộc sống mới cho những
đứa trẻ như bé Thủy Sinh những đứa trẻ ngây thơ, vô tội
• – Con đường của sự văn minh, hạnh phúc, muốn có con đường này thì chính
những con người nơi đây phải tự xây dựng cho mình, phải thay đổi suy nghĩ của
mình, tạo thành lối suy nghĩ mới rồi dần dần thành suy nghĩ chính thống ăn sâu
bám rễ, giống như việc hình thành một con đường.
• – Khẳng định một chân lý: điều gì cũng có thể làm được, có thể hình thành, thay
đổi, chỉ cần con người ta có ý chí muốn thay đổi, muốn phát triển, thì nhất định
sẽ thành công.
• – Lòng tin của tác giả vào một sự đổi mới rằng con đường văn hóa, văn minh
con đường tri thức hạnh phúc đó sẽ xuất hiện, để những người dân nơi quê
hương của ông thoát khỏi lạc hậu, nghèo nàn, u mê.
=> Ý nghĩa triết lí sâu sắc, thể hiện ước mơ, trăn trở về con đường cho người nông dân Trung Quốc, xã hội

Trung quốc thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu để đến với tương lai tốt đẹp hơn.

…Lỗ Tấn từng nói: Trên mặt đất vốn không
có đường, đường là do con người giẫm nát
chỗ không có đường mà tạo ra, là khai phá
chỗ gai góc mà có. Bất kể gặp bao gian
nan trắc trở, chúng ta cần bước tiếp, kiên
định không nao núng…hãy đứng vững trên
mặt đất, gạt bỏ hết chông gai, tinh thần
phấn chấn, đoàn kết phấn đấu, không
ngừng tìm tòi và sáng tạo. Đó chính là
cách kỉ niệm Lỗ Tấn hay nhất.
(Giang Trạch Dân, phát biểu trong Lễ
kỉ niệm 110 năm Ngày sinh Lỗ Tấn)

1 Ngôi kể thứ nhất
2 Tạo tình huống ấn tượng
3 Xen kẽ quá khứ - hiện tại
4 Thủ pháp so sánh đối chiếu, lặp lại

ĐẦU

CUỐI

Về thăm quê trên con thuyền
lúc chiều tối
Một vầng trăng tròn, màu vàng
thắm…

Rời quê trên con thuyền lúc
hoàng hôn
treo lơ lửng một vừng trăng
tròn vàng thắm.

…nói rõ đẹp ở chỗ nào thì thật
không có hình ảnh ngôn ngữ nào
diễn tả cho được”.

Tôi cảm thấy tựa hồ tôi đã tìm ra
quê hương tôi đẹp ở chỗ nào rồi”

Thủ pháp chiếu ứng

Qua truyện ngắn, thông qua
việc thuật lại chuyến về quê
của nhân vật “tôi”, những
rung cảm của “tôi” trước sự
thay đổi của làng quê, đặc biệt
là của Nhuận Thổ, Lỗ Tấn đã
phê phán xã hội phong kiến, lễ
giáo phong kiến và đặt ra con
đường đi của nông dân và của
toàn xã hội.

Câu 1: Bài cố hương của tác giả nào?
A. Nguyễn Đình Chiểu
B. Nguyễn Du
C. Nguyễn Dữ
D. Lỗ Tấn

Câu 2: Lỗ Tấn đã học qua những ngành nào?
A.  Hàng hải, địa chất, y học, văn học
B. Hàng hải, địa chất, y học
C. Văn học, y học, địa chất
D. Địa chất, văn học, hàng hải

Câu 3: Cốt truyện của văn bản Cố hương là gì?
A. Nói về cuộc gặp gỡ bất ngờ nhưng đầy thú vị của nhân vật “tôi” với
những người nông dân nơi quê cũ
B.  Xoay quanh những suy tưởng của nhân vật “tôi” về thân phận của
những người nông dân nơi quê cũ và tương lai của mình
C. Những hồi ức của nhân vật “tôi” về những kỉ niệm tuổi thơ khi ở xa quê
D. Kể về chuyến thăm quê lần cuối và những rung cảm của nhân vật “tôi”
trước sự thay đổi của cảnh cũ, người xưa

Câu 4: Nhân vật trung tâm của văn bản Cố hương là ai ?
A. Nhuận Thổ
B. Mẹ của nhân vật “tôi”
C. Nhân vật “tôi”
D. Thím Hai Dương

Câu 5:  Nhân vật tôi là nhân vật trung tâm của truyện vì ?
A. Vì nhân vật nhận thấy làng quê có sự thay đổi
B. Vì là bạn thân của nhân vật Nhuận Thổ
C. Vì nhân vật có những thay đổi trong suy nghĩ và hành động khi trở
về cố hương
D. Vì qua nhân vật này đã miêu tả mọi thay đổi của làng quê và nhân
vật Nhuận Thổ.