TIẾT 67, 68, 69 LẶNG LẼ SAPA
( Nguyễn Thành Long)

SA PA
Nằm ở phía Tây bắc của Tổ
quốc, Sa Pa là một huyện vùng
cao của tỉnh Lào Cai, một
vùng đất khiêm nhường, lặng
lẽ nhưng ẩn chứa bao điều kỳ
diệu của cảnh sắc thiên nhiên

4

Cột cờ Fanxipang cao 3143m

Bình minh Sapa

Tượng Phật trên đỉnh Fanxipang

Nhà thờ đá Sapa

Cổng trời Sapa

VĂN BẢN: LẶNG LẼ SA PA

- Nguyễn Thành Long-

6.Tóm
tắt

Lặng lẽ Sa Pa nội dung chính kể về anh thanh niên làm
việc trên đỉnh núi Yên Sơn thời tiết khắc nghiệt. Công việc
chính của anh thực hiện công tác khí tượng để cung cấp
các số liệu thời tiết đã thu thập được. Trong một lần nọ,
anh được gặp gỡ với những người ở xuôi đó là ông họa sĩ
và cô kĩ sư đến thăm. Anh đã kể cho họ nghe về công việc
cũng như cuộc sống hàng ngày của mình. Tuy công việc
vất vả nhưng anh vẫn tự giác thực hiện mỗi ngày. Ông họa
sĩ là người đã phát hiện ra phẩm chất cao quý, tâm hồn
chân thực của anh nên muốn vẽ một bức chân dung về
anh. Nhưng anh đã từ chối và giới thiệu cho ông những
người mà anh cho là xứng đáng hơn. Khi ra về, anh tặng
cho họ một làn trứng. Qua chuyến đi đó, anh thanh niên
để lại những ấn tượng tốt đẹp cho ông họa sĩ và cô kĩ sư

1. Tác
giả:

A

Nguyễn Thành Long ( 1925- 1991)

B Quê: huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng
Nam.

C
D

Ông viết văn từ thời còn kháng
chiến chống Pháp

Là cây bút chuyên viết về truyện
ngắn

2/ Tác phẩm:
A

Hoàn cảnh sáng tác: truyện
ngắn “ Lặng lẽ Sa Pa” là kết
quả của chuyến đi lên Lào Cai
trong mùa hè 1970 của nhà văn
B

Xuất xứ: truyện được rút
ra từ tập “ Giữa trong
xanh” (1972)

Thể loại

Lặng lẽ Sa Pa

PTBĐ
Nhân vật

Ngôi kể

Truyện ngắn
Tự sự kết hợi với miêu tả,
biểu cảm, nghị luận.
Anh thanh niên, ông họa sĩ, cô kĩ
sư, bác lái xe và những người
chỉ xuất hiện qua lời kể của anh
TN.
Ngôi thứ 3, điểm nhìn trần
thuật từ NV ông họa sĩ.

Bố cục
Từ đầu→ anh ta kia: Sự xuất hiện của anh TN qua lời kể của
bác lái xe.

1
2
3

Tiếp theo→ có vật gì như thế: Cuộc gặp gỡ giữa anh TN
với ông họa sĩ, cô kĩ sư và bác lái xe.

Còn lại: Cuộc chia tay đầy xúc động giữa ba người.

7. nhan đề
“ Lặng lẽ Sa Pa” nói lên khung cảnh của thiên nhiên
đồi núi Sa Pa yên bình nhưng quan trọng hơn ở đây
là cái lặng lẽ của sự cống hiến

II. TÌM HIỂU VĂN BẢN

TÌNH HUỐNG TRUYỆN
Cuộc gặp gỡ tình cờ, ngắn ngủi giữa ông họa sĩ, cô kĩ sư, bác lái
xe với anh thanh niên làm công tác khí tượng trên đỉnh núi Yên
Sơn ở Sa Pa.

__=>Tình huống truyện
nhẹ nhàng, đơn giản
Ý nghĩa tình huống truyện:

- Tình huống gặp gỡ này là cơ hội thuận tiện để tác giả khắc
hoạ "bức chân dung" nhân vật chính một cách tự nhiên, khách
quan và tập trung, qua sự quan sát của các nhân vật khác và
qua chính lời lẽ, hành động của anh.
- Đồng thời, qua bức chân dung của người thanh niên, qua sự
cảm nhận của các nhân vật khác về anh và những người như
anh, tác giả đã làm nổi bật được chủ đề của tác phẩm

2. Nhân
vật anh

2. NHÂN VẬT ANH THANH NIÊN

Lời kể của
bác lái xe

Anh thanh niên 27
tuổi, sống và làm việc
một mình trên đỉnh núi
Yên Sơn cao 2600m,
quanh năm suốt tháng
làm bạn với mây mù và
cỏ cây.
Là người “cô độc nhất
thế gian”, anh “thèm
người” đến mức đã chặt
cây chắn ngang đường
xe chạy chỉ để được gặp
và nói chuyện với người
một lát.

Điểm nhìn
trần thuật
đầu tiên
Hấp dẫn,
kích thích
tò mò.

2. NHÂN VẬT ANH THANH NIÊN
a. Hoàn cảnh sống và công việc:
Hoàn
cảnh
sống

Sống một mình trên đỉnh núi Yên Sơn cao 2600m,
bốn bề chỉ có cây cỏ và mây mù lạnh lẽo.

Công
việc

Làm công tác khí tượng kiêm vật lí địa cầu (đo gió,
mưa, nắng, tính mây, đo chấn động mặt đất…để dự báo
thời tiết phục vụ sản xuất, chiến đấu).

 Hoàn cảnh sống vô cùng khắc nghiệt, công việc vô cùng gian
khó đòi hỏi sự chính xác, tỉ mỉ, tinh thần trách nhiệm cao.

Trạm khí tượng ở Yên Sơn ngày nay, nơi
nhà văn lấy cảm hứng viết “Lặng lẽ Sa
Pa”.

2. NHÂN VẬT ANH THANH NIÊN
b. Phẩm chất của anh thanh niên
* Thái độ đối với công việc
- Suy nghĩ: Công việc của
anh có vai trò quan trọng,
để góp phần: “Phục vụ sản
xuất, phục vụ chiến đấu”,
công việc của anh còn gắn
với “bao anh em đồng
chí”.

- Luôn hoàn thành công việc đo và báo số liệu về
trạm bất cứ lúc nào, trong hoàn cảnh gian khổ vào
lúc 1 giờ sáng. Nửa đêm, đúng giờ “ốp” thì dù
mưa tuyết, gió rét vẫn trở dậy làm việc...
- Anh coi công việc như người bạn: “Khi ta làm
việc, ta với công việc là đôi”, nếu cất công việc đi
anh cảm thấy: “buồn đến chết mất”.

Suy nghĩ đúng đắn, nhận thức được ý nghĩa của công việc, có lòng yêu nghề,
tinh thần trách nhiệm, hạnh phúc khi được làm việc và cống hiến.
Điều đó đã khiến anh thêm yêu cuộc sống và con người, giúp anh có thêm
nghị lực để vượt lên sống đẹp đầy ý nghĩa.

* Thái độ với bản thân
Sống có lí tưởng, hoài bão
Vì nhân dân, vì đất nước, anh
suy nghĩ :“mình sinh ra…. vì
ai mà làm việc?” mà anh đã
vượt lên nỗi “thèm người” để
gắn bó với công việc thầm
lặng này. Anh đã phát hiện
một đám mây khô giúp không
quân ta…

Sống giản dị - tâm hồn phong phú
+ Căn nhà với đồ đạc giản đơn.
+Tự tìm niềm vui, chủ động vượt
lên trên cô đơn: ngoài giờ làm việc
anh trồng hoa, nuôi gà, đọc sách, coi
sách là bạn.
+ Tổ chức sắp xếp cuộc sống một
mình ở trạm ngăn nắp gọn gàng.

* Biết tạo
ra một
cuộc
sống nề
nếp, tự
tìm niềm
vui cho

Chủ động sắp xếp cho
mình 1 cuộc sống ngăn
nắp: “ một căn nhà ba
gian sạch sẽ, với bàn
ghế, sổ sách, …máy bộ
đàm”
Ngoài công việc anh
còn trồng hoa, nuôi gà,
đọc sách.

* Thái độ với người xung
quanh

* Cởi
mở,
chân
thành và
luôn
quan
tâm đến

Anh rất quý trọng mọi
người, mừng rỡ khi có
khách đến thăm nhà.

Anh tặng cho cô kĩ sư
bó hoa, biếu vợ bác lái
xe củ tam thất để bồi
dưỡng sau khi ốm, tặng
mọi người làn trứng ăn
trưa.

* Con
người
khiêm
tốn.

Anh cảm thấy công
việc mình làm thật là
nhỏ bé.
Anh đã từ chối khi ông
họa sĩ có ý định vẽ
chân dung mình và giới
thiệu cho ông người mà
anh cho là đáng vẽ hơn
mình.

Phẩm chất, nét đẹp
Lòng yêu
nghề
và
tinh thần
trách
nhiệm cao
đối
với
công việc.

Biết tạo ra
một cuộc
sống nền
nếp, tự tìm
niềm
vui
cho mình.

Cởi
mở,
chân thành
và
luôn
quan tâm
đến người
khác.

Con người
khiêm tốn

 Anh thanh niên là chân dung con người

lao động trong thời kì mới: có lí tưởng sống
cao đẹp, hết lòng cống hiến cho công cuộc

Trong những nét đẹp ở anh
thanh niên, em ấn tượng
hoặc ngưỡng mộ nét đẹp
nào nhất ? Vì sao ? Hãy
trình bày duới dạng một
đoạn văn (khoảng 10 câu)

ANH
THANH NIÊN

YÊU NGHỀ, CÓ TRÁCH NHIỆM
VỚI CÔNG VIỆC

* Công việc
• Công tác khí tượng
kiêm vật lí địa cầu

Hoàn cảnh sống khắc
nghiệt. Công việc gian
khổ, đòi hỏi sự chính xác,
tinh thần trách nhiệm

CÓ LỐI SỐNG ĐẸP

• 27 tuổi
• Sống và làm việc 1 mình
trên đỉnh Yên Sơn

Cuộc sống bản thân ngăn nắp
có phần thơ mộng.

Với mọi người:
- Chân thành, cởi mở, hiếu
khách
- Khiêm tốn, thành thật

3. Các
nhân vật

3. NHÂN VẬT KHÁC

Nhân vật xuất
hiện trực tiếp

Nhân vật xuất
hiện gián tiếp

Ông họa sĩ
Nhân vật xuất
hiện trực tiếp

Cô kĩ sư
Bác lái xe
Ông kĩ sư vườn rau
Anh kĩ sư khoa học
nghiên cứu bản đồ sét

Nhân vật xuất
hiện gián tiếp

Anh bạn đồng nghiệp
trên đỉnh Phanxiphang
Bố của anh thanh niên

MANG ĐIỂM NHÌN TRẦN THUẬT
Anh thanh niên hiện ra rõ nét và đẹp hơn,
có thêm chiều sâu tư tưởng.

Ông họa sĩ

VẺ ĐẸP PHẨM CHẤT
- Say mê với công việc, khao khát sáng tạo.
- Trái tim yêu thương, rung động trước vẻ
đẹp của Sa Pa:
+ Thiên nhiên mơ mộng.
+ Con người say mê lao động.

CẢM XÚC KHI GẶP ANH THANH NIÊN
* Thấy nhọc
* Bối rối
* Yêu
- Nảy được cảm hứng
- Cuộc sống đẹp, - Làm sao cho nét phải
sáng tác trong khoảnh
tinh thần dung thể hiện được tinh thần
khắc
cảm của anh chân dung.
- Đạt được một phần ước
thanh niên => => Băn khoăn, trăn trở
nguyện trong chuyến đi
mẫu vẽ
thực tế ở Lào Cai.

=> Lí tưởng thanh niên VN
* Trong cuộc gặp gỡ:
thời chống Mỹ.
- Sự bừng tỉnh khi gặp được
ánh sáng từ công việc lao động
Sẵn sàng đi bất cứ đâu khi
có ích.
Tổ quốc cần
- Khao khát cống hiến
Sinh ra và lớn lên ở
- Thầm kín tế nhị
Hà Nội. Tốt nghiệp
ra trường xung
phong lên công tác
ở Tây Bắc

* Bàng hoàng
- Hiểu cuộc sống của anh thanh
niên và những người như anh.
- Đón nhận một tình yêu đích
thực về lẽ sống và cuộc sống.

=> Tin tưởng vào con đường đã chọn

* Hàm ơn
- Về bó hoa được tặng.
- Về bó hoa háo hức, mơ
mộng, bó hoa của tinh thần

Bác lái xe
-Yêu công việc, suốt 30 năm vẫn luôn
cởi mở, niềm nở, có trách nhiệm với
công việc, là cầu nối giữa anh thanh
niên và cuộc đời.

=>Làm câu chuyện sinh động, hấp dẫn, kích thích
sự tò mò của các nhân vật khác về anh thanh niên.

• Những nhân vật phụ khác:
Không xuất hiện trực tiếp mà chỉ xuất hiện gián tiếp qua lời kể của anh thanh niên
- Ông kĩ sư vườn rau: ngày ngày ngồi quan sát ong thụ phấn, rồi tự tay thụ
phấn cho su hào để củ su hào to hơn, ngọt hơn.
- Anh cán bộ nghiên cứu sét: suốt 11 năm không xa cơ quan, lúc nào cũng chờ
sét, quên cả hạnh phúc riêng để hoàn thành bản đồ sét giúp tăng tài nguyên cho
đất nước.
- Anh bạn đồng nghiệp: lặng lẽ cống hiến trên đỉnh Phan-xi-păng cao
3142m.
- Ông bố anh: xung phong đi bộ đội.

Nối các nhân vật trong cột A với các đặc điểm trong cột B cho phù hợp.
A
B
1.Ông họa sĩ
a.
+ Hồn nhiên, sống có lí tưởng, biết cảm nhận và trân
trọng vẻ đẹp.
+ Sẵn sàng đem sức trẻ của mình để cống hiến cho
Tổ quốc.
2.Cô kĩ sư
b.
+ Yêu nghề, có trách nhiệm đối với công việc.
+ Nhạy cảm trước vẻ đẹp thiên nhiên và con người.
3.Bác lái xe
c.
+ Đều tận tuỵ, có trách nhiệm với công việc; âm
thầm và say sưa cống hiến cho đất nước.
4. Ông kĩ sư vườn d.
rau và anh cán bộ + Là điểm nhìn trần thuật của truyện
nghiên cứu sét
+ Là người từng trải, suy tư, trăn trở trước cuộc đời,
khao khát được cống hiến cho nghệ thuật.

CỘT A
1.Ông họa sĩ

CỘT B
d. + Là điểm nhìn trần thuật của truyện
+ Là người từng trải, suy tư, trăn trở trước cuộc
đời, khao khát được cống hiến cho nghệ thuật.
2.Cô kĩ sư
a. + Hồn nhiên, sống có lí tưởng, biết cảm nhận và
trân trọng vẻ đẹp.
+ Sẵn sàng đem sức trẻ của mình để cống hiến
cho Tổ quốc.
3.Bác lái xe
b. + Yêu nghề, có trách nhiệm đối với công việc.
+ Nhạy cảm trước vẻ đẹp thiên nhiên và con
người
4. Ông kĩ sư c.
vườn rau và + Đều tận tuỵ, có trách nhiệm với công việc;
anh cán bộ + Âm thầm và say sưa cống hiến cho đất nước.
nghiên cứu sét

Không có tên riêng

ĐIỂM
CHUNG

Say mê công việc, vì công việc làm
giàu cho đất nước, họ sẵn sàng hi
sinh tuổi thanh xuân, hạnh phúc và
tình cảm gia đình.
Cuộc sống lặng lẽ và nhân ái
dưới bầu trời Sa Pa.

4. Bức tranh thiên nhiên Sa Pa:

Tìm những câu văn miêu tả bức
tranh thiên nhiên Sa Pa? Em có nhận
xét gì về nghệ thuật miêu tả của tác
giả? Tác dụng?

4 Bức tranh thiên nhiên Sapa

+ Nắng bây giờ đã bắt đầu len tới, đốt
cháy rừng cây.

"Những cây thông chỉ cao quá đầu, rung tít trong nắng những ngón tay
bằng bạc dưới cái nhìn bao che của những cây tử kinh thỉnh thoảng nhô
cái đầu màu hoa cà lên trên màu xanh của rừng.

+ Mây bị nắng xua, cuộn tròn lại từng cục, lăn trên các vòm lá ướt
sương, rơi xuống đường cái luồn cả vào gầm xe