Hình ảnh gợi cho em biết điều gì?

Văn bản :

CHIẾC LƯỢC NGÀ – Nguyễn Quang Sáng

* Hướng dẫn đọc
Giọng kể xen đối thoại, thể hiện thái độ ngờ vực, lảng tránh ban đầu,
tình cảm thắm thiết sau đó, tình cảm yêu thương con của ông Sáu).

Ông Sáu mong mỏi được gặp
con nhưng con không nhận cha

Ở chiến trường Ông dồn tình cảm
vào làm cây lược cho con

Bé Thu nhận ra cha , tình cảm cha con trỗi
dậy nhưng ông sáu phải về đơn vị làm
nhiệm vụ

Chưa kịp trao cho con cây lược
cho bé Thu trong một trận càn của
địch ông đã hy sinh

Tóm tắt
- Ông Sáu xa nhà đi kháng chiến, mãi đến khi con gái lên
tám tuổi ông mới có dịp về thăm nhà, thăm con.
- Bé Thu không nhận ra ba vì vết thẹo trên mặt không giống
với người ba trong bức ảnh và đã đối xử như người lạ.
- Khi đ­ược bà giải thích, Thu nhận ra ba, tình ba con thức
dậy mãnh liệt thì cũng là lúc ông Sáu phải ra đi.
- Ở nơi căn cứ, ông Sáu dồn hết tình cảm yêu quí, nhớ
thương bé Thu vào làm chiếc lược ngà để tặng con.
- Trong 1 trận càn, ông Sáu hi sinh. Tr­ước khi nhắm mắt
ông còn kịp đưa cây lược cho người bạn để trao lại cho cô
con gái.

 Tác giả

Các tác
Phẩm
chính

Chiếc lược ngà sáng tác năm 1966

*Tình huống truyện ngắn : Chiếc lược ngà

Bé Thu nhận ra
cha , tình cảm
cha con trỗi dậy
Nhưng ông sáu
Phải về đơn vị
Làm nhiệm vụ

Ông Sáu
mong mỏi
được gặp
con nhưng
con không
nhận cha
Ở chiến
trường
Ông dồn tình
cảm vào làm
cây lược
cho con

Chưa kịp trao
Cho con cây
lược cho bé
Thu trong một
trận càn của
địch ông
Đã hy sinh

Tiết 71. Chiếc lược ngà (Tiếp)

II. Tìm hiểu văn bản
2. Diễn biến tâm lí và tình cảm của nhân bé Thu

H: Nhân vật bé Thu được kể chủ yếu trong mối quan hệ nào ?
T/cảm của bé Thu với cha được bộc lộ vào những thời điểm nào ?
- Với ông Sáu - người cha.
- Những ngày ông Sáu về thăm nhà: diễn biến tâm lí của bé Thu
trước và sau khi nhận ra ông Sáu là cha.

a. Thái độ và hành động của bé Thu trước khi nhận ra ông Sáu là cha
HS HĐCN- 3' :
• - Tìm chi tiết thể hiện thái độ và hành động của bé Thu khi
mới gặp ông Sáu ; trong những ngày ô. Sáu ở nhà ( khi ô. Sáu vỗ
về ; khi mời ô.Sáu vào ăn cơm ; khi nhờ chắt nước cơm; trong
bữa ăn).
• - Qua đó bộc lộ cảm xúc và thái độ gì của bé Thu với ô. Sáu ?

- Khi mới gặp ông Sáu
+ Nghe ông Sáu gọi: giật mình, tròn
mắt nhìn, ngơ ngác, lạ lùng
- Mặt nó tái đi ,vụt chạy , kêu thét
lên…
- Những ngày ông Sáu ở nhà:
-Vô ăn cơm
-Con kêu rồi mà nkgười ta không nghe
-Cơm chín rồi
-Cơm sôi rồi chắt nước giùm cái
- Cơm sôi rồi nhão bây giờ
Trong bữa cơm
-Lấy đũa hất trứng cá đi
-Khi bị đánh -> lặng lẽ gắp
Lại cái trứng cá bỏ vào bát , bỏ
Sang bà ngoại

Bé Thu ngạc nhiên,
bất ngờ và sợ hãi

Tìm cách lảng tránh, tỏ
ra lạnh nhạt, xa cách,
không chấp nhận ông
Sáu là cha.

Bướng bỉnh, cự tuyệt
một cách quyết liệt trước
tình cảm mãnh liệt của
ông Sáu.

THẢO LUẬN
4 phút

Phản ứng cự tuyệt của bé Thu có phải
là em bé hư không ?
Vì sao bè lại có phản ứng như vậy?

=>Trong tâm trí bé Thu chỉ có duy nhất hình ảnh của một
người cha “trong bức ảnh với má”. Vết thẹo, dấu tích của
chiến tranh đã hằn sâu làm biến dạng khuôn mặt ông Sáu.
=>bé kiên định, thẳng thắn, có lập trường bền chặt, càng từ
chối tình cảm của ông Sáu càng chính tỏ bé yêu thương ba
sâu sắc.

Tác giả khắc họa nhân vật hết sức tinh tế
và nhạy bén
Nhà văn tỏ ra rất am hiểu tâm lý của trẻ thơ
và diễn tả rất sinh động với tấm lòng
yêu mến và trân trọng một cách đẹp đẽ,
thiêng liêng những tâm tư tình cảm vô giá ấy
Qua đó em cảm nhận được bé Thu là một
em bé có tính cách như nào

Thu là một cô bé có cá tính mạnh mẽ, tình
cảm chân thật, yêu ghét rạch ròi. Em chỉ yêu
ba khi tin chắc đó đúng là ba

Câu hỏi liên hệ
H: Nếu em là bé Thu trong hoàn cảnh đó, em có hành động như
bé Thu không?

b. Thái độ và hành động của bé Thu khi nhận ra người cha
H: Tìm chi tiết thể hiện thái độ và h/đ của bé Thu khi ở nhà ngoại
về (lúc ban đầu; khi ông Sáu chào Thu)?

b. Thái độ và hành động của bé Thu khi nhận ra người cha
•Ở bên bà ngoại
•Nằm im , lăn lộn , thỉnh
thoảng thở dài như người
lớn

-Miêu tả dáng vẻ
-Và nội tâm nhân
vật

*Khi chia tay:
-Nó nhìn với vẻ nghĩ ngợi sâu xa
-Kêu thét lên
-Ba..a..a..ba! – Tiếng kêu như tiếng
xé
-Chạy xô tới …dang tay ôm chặt cổ
ba nó
-Vừa ôm ba vừa nói trong tiếng khóc
-Nó hôn ba nó cùng khắp…Hôn cả
vết thẹo dài bên má

Nuối tiếc vì không nhận ba
Thương ba vì ba bị tây bắn
bị thương

Ngây thơ , bộc lộ tình
Cảm mãnh liệt , dứt khoát

Miêu tả dáng
vẻ , lời nói cử
chỉ ,
hành động bộc Tình cảm dồn nén bùng phát
lộ nội tâm
Mãnh mẽ , hối hả cuống quýt

Thái độ, hành động của Thu thay đổi đột ngột, hoàn toàn.
Tình yêu và nỗi nhớ mong cha bị dồn nén bấy lâu, giờ bùng
lên thật mạnh mẽ, sâu sắc.

HS HĐCĐ- 5': Nhận xét gì về nghệ thuật kể chuyện và miêu tả
tâm lí của tác giả? Qua đó, em nhận xét gì về tình cảm mà Bé
Thu dành cho ba mình trong giờ phút chia tay?
- Nghệ thuật: kể, tả xen bình luận, nội tâm n/v được thể hiện
qua cử chỉ, hành động, dáng vẻ, lời nói
-> Thể hiện tình yêu vô cùng mãnh liệt của bé Thu với người
cha mà bé hằng kính yêu, tôn thờ.

=>Với NT miêu tả tâm lí tâm lí tinh tế và chính xác, phù hợp với
trẻ thơ cho thấy Thu là cô bé hồn nhiên, sâu sắc, chân thật trong
tình cảm, mãnh liệt trong tình yêu thương.

Văn bản :

CHIẾC LƯỢC NGÀ – Nguyễn Quang Sáng

Lúc đứng ở góc nhà,lúc đứng tựa cửa và cứ nhìn mọi người vây quanh ba nó,
dường như nó thèm khát cái sự ấm áp của tình cảm gia đình ,nó cũng muốn
chạy lại và ôm hôn cha nó lắm chứ,nhưng lại có cái gì chặn ngang cổ họng
nó,làm nó cứ đứng nguyên ở đấy, ước mong cha nó sẽ nhận ra sự có mặt của nó.
Và rồi đến khi cha nó chào nó trước khi đi, cảm giác mọi tình cảm trong lòng
bé Thu bỗng trào dâng.Nó không nén nổi tình cảm như trước đây nữa,Nó bỗng
kêu thét lên “Ba…”,Tiếng “Ba” từ sâu thẳm trái tim bé Thu,tiếng gọi
mà ba nó đã dùng mọi cách để ép nó gọi trong mấy ngày qua,tiếng gọi
ba gần gũi lần đầu tiên trong đời mà nó dồn ép bao năm xa ba ,
tiếng gọi mà ba nó tha thiết được nghe một lần. Và có lẽ bé cũng khao khát
gọi Bao nhiêu mơ ước,khao khát như muốn vỡ òa ra
Tiếng gọi ấy không chỉ khiến ba nó bật khóc mà còn mang một giá trị
thiêng liêng với nó.Lần đầu tiên nó cảm nhận mơ hồ về niềm sung sướng
của một đứa con có cha..Ngòi bút nhà văn khẳng định một nhân vật giàu tình
cảm,có cá tính mạnh mẽ,kiên quyết nhưng vẫn hồn nhiên,ngây thơ

3. Nhân vật ông Sáu
a. Tình cảm với con trong chuyến
về thăm nhà
Ông Sáu là người nông dân Nam

Về thăm nhà, người
ông khao khát gặp
nhất là ai?

Bộ tham gia hai cuộc kháng chiến.
Lúc ông Sáu xa con, con chưa đầy
1 tuổi, chỉ thấycon qua tấm ảnh
nhỏ,thời gian xa con đã 8 năm

-Thu là con gái đầu lòng, cũng

Vì sao người thân
mà ông Sáu khao
khát gặp nhất
chính là đứa con

là đứa con duy nhất của ông
Tình người cha cứ
Nôn nao
nao trong người ông
? Nôn nao là cảm giác miêu tả điều gì?
Cảm giác như nào

- Khát khao ngày về với con.

-Là
người
nông
dân
yêu
nước.
-Nhớ
con
cồn
cào,
khát
khao
gặp
con.

HS HĐCN- 2': Tìm chi tiết thể hiện h/ả ô. Sáu khi vừa về đến nhà?
Lúc đó ông Sáu có tâm trạng như­ thế nào?( Khi xuồng cập bến; khi
bé Thu phản ứng...)
-Miêu tả dáng vẻ , khuôn mặt để
-Không đợi xuồng cập
Bộc lộ tâm trạng
bến nhún chân nhảy thót
lên bờ bước vội vàng với
những bước dài, kêu
to:”Thu! con”

-Cảm xúc vội vàng, mong chờ, nghẹn ngào
xúc động

-Vết thẹo trên má đỏ ửng
lên giần giật ,hai tay đưa
về phía trước giọng lặp
bặp run run: “Ba đây con!
Ba đây con”

=> Ông khao khát, háo hức mong được
gặp con, vui mừng khi nhìn thấy con và
tin là con sẽ đến với mình.

- Con bé giật mình, tròn mắt nhìn,
ngơ ngác lạ lùng.
- Mặt nó bỗng tái đi rồi vụt chạy
và kêu thét lên: “Má ! Má!”
-Anh, đứng sững lại đó nhìn
theo con, nỗi đau đớn khiến
mặt anh sầm lại trông thật đáng
thương và hai tay buông xuống
như bị gãy.
Tình cảm gia
đình
Thật thiêng
liêng
Đáng quý!

Choáng váng
Bất ngờ, đau
khổ, hụt hẫng,
tận cùng
khi con không
nhận ra .

* Những ngày ở nhà
- Chẳng đi đâu xa, lúc nào cũng vỗ về con .
- Giả vờ không nghe thấy con nói
- Dồn con vào thế bí
- Ông Sáu từ người chủ động đến gần bé
Thu rồi thành người bị động và vẫn là
người thua cuộc .
- Khi nghe con nói
“trổng” với mình : anh
quay lại nhìn con vừa khe
khẽ lắc đầu vừa cười.
- Lặng im chờ đợi
Tâm trạng buồn, đau
khổ nhưng sẵn lòng tha
thứ cho con-Người cha
hiền lành nhân hậu bao
dung

+ Thu hất trứng cá tung
toé ra mâm + Ông Sáu
đánh vào mông con và
hét lên : “Sao mày cứng
đầu quá vậy hả”
Bất lực trước tình
yêu thương bị con
khước từ quyết liệt .

Chắc anh cũng
muốn ôm con, hôn
con…
Thôi ba đi nghe con!
- Anh Sáu nói khe
khẽ

Từ đôi mắt, lời nói toát
lên tình yêu thương con
tha thiết, giàu lòng hy sinh

* Trong buổi chia tay

HS HĐCN- 1': Đến lúc chia tay, thái độ
và hành động của ông Sáu ntn?
+ Muốn ôm con, nhưng sợ con bỏ chạy, nhìn con với đôi mắt trìu mến
lẫn buồn rầu
+ Ôm con, anh khóc, lén lau nước mắt, hôn con.
=> Ngư­ời cha nhân từ - có tấm lòng độ lượng bao dung, giàu tình yêu
thương con.
HS HĐCĐ- 4': Theo em vì sao ông Sáu lại khóc khi đ­ược ôm con
vào lòng, đư­ợc nghe con gọi tiếng : Ba …! ? Qua đó em thấy tình
cảm gì của ông Sáu?
-> Sung s­ướng và cảm động nghẹn ngào khi con gái yêu đã
nhận ông là cha

b. Tình cảm với con lúc ở chiến khu
- Ân hận vì đánh con
- Hớn hở như một đứa trẻ được quà khi tìm
được khúc ngà voi .
- Cưa từng chiếc răng lược, thận trọng
tỉ mỉ như một người thợ bạc .
Gò lưng tẩn mẩn khắc từng nét chữ lên
sống lưng cây lược:”
Yêu nhớ tặng Thu con của ba”.
-Cây lược gỡ rối được phần nào
tâm trạng của ông sáu,nhớ con lấy
cây lược ra ngắm, chải cho thêm
bóng mượt ,mong ngày về gặp con.

-Dồn tình yêu thương sâu nặng
vào kỷ vật tặng con:

Trong giờ phút cuối cùng, không
còn đủ sức trăng trôí lại điều gì,
hình như chỉ có tình cha là không
thể chết được, anh đưa tay vào túi,
móc cây lược, đưa cho tôi và nhìn tôi hồi lâu
-Tình
phụ tử
mãnh
liệt, phi
thường,
thiêng
liêng,
bất diệt .

H: Em có nhận xét gì nghệ thuật xây dựng nhân vật? Qua đó em
có đánh giá gì về n.vật ông Sáu và t/cảm của ông đối với con?
• => Với NT miêu tả tâm lí nv tg cho thấy ông Sáu là một người cha
yêu thương con đến vô cùng. Tình cảm của ông dành cho con thật sâu
nặng, tha thiết. Tình cảm ấy bất diệt trước sự huỷ diệt khốc liệt của
chiến tranh.

Nhìn gương mặt có những nét quen, tôi ngờ ngợ và
hỏi thăm cô gái ..Thì ra, cô du kích giao liên đó chính
là Thu con gái của bạn tôi .Nhận lại cây lược ngà từ
tay người bạn chiến đấu của cha mình,gương mặt cô
du kích giao liên xúc động đến thẫn thờ,
và những giọt nước mắt cứ lăn dài trên má

3. Nghệ thuật:
- Ngôi kể thứ nhất (Lựa chọn bác Ba - người kể chuyện là bạn
của ông Sáu, chứng kiến toàn bộ câu chuyện, thấu hiểu cảnh ngộ
và tâm trạng của nhân vật trong truyện ) -> Tác dụng: tăng độ tin
cậy, tính trữ tình của chuyện.
- Xây dựng cốt truyện chặt chẽ.

- Tình huống truyện

* Tình huống 1:
Ông Sáu xa nhà đi
kháng chiến. Đến lúc
về thăm nhà thì con
không nhận ba. Đến
lúc nhận ba thì ba phải
ra đi.

* Tình huống 2:
Ở chiến khu ông
dồn hết tình thương,
mong nhớ làm cây lược
ngà để tặng con, nhưng
chưa kịp trao thì ông
đã hi sinh

 Tình huống trắc trở éo le

3. Nghệ thuật:
- Ngôi kể thứ nhất (Lựa chọn bác Ba - người kể chuyện là bạn của
ông Sáu, chứng kiến toàn bộ câu chuyện, thấu hiểu cảnh ngộ và
tâm trạng của nhân vật trong truyện ) -> Tác dụng: tăng độ tin cậy,
tính trữ tình của chuyện.
- Xây dựng cốt truyện chặt chẽ
- Tình huống truyện éo le.
- Xây dựng nhân vật qua hành động, lời nói, miêu tả tâm lý nhân
vật, xây dựng tính cách nhân vật, đặc biệt là nhân vật bé Thu.
- Ngôn ngữ đậm chất Nam Bộ

- Là kỉ vật cuối cùng của người
cha trước lúc hi sinh dành cho con
chứa đựng bao nhiêu tình cảm yêu
mến nhớ thương mong đợi của
người cha đối với đứa con xa cách.
- Chiếc lược ngà đã kết tinh trong
nó tình phụ tử mộc mạc mà đằm
thắm sâu xa, đơn sơ mà kì diệu
biết bao !
- Chứng tích của nỗi đau do chiến
tranh và kẻ thù xâm lược gây ra.

III. Ghi nhớ
Sử dụng
từ ngữ
SGK/ 202
Miêu tả địa phương Xây dựng
cốt truyện
tâm lý, xây
chặt chẽ
dựng tính
Tình
cách nhân
huống bất
vật.
ngờ, hợp Lựa chọn
ngôi kể
lý.
phù hợp
Nội
dun
g:

Tình cha
con sâu nặng
và cao đẹp
trong cảnh
ngộ éo le của
chiến tranh

Nghệ
thuật

Nội
dung:

Xin trân trọng cảm ơn quý thầy cô!
Chúc thầy cô mạnh khỏe công tác tốt
Chúc các em học sinh
học giỏi , chăm ngoan!