TRƯỜNG THCS
NGUYỄN QUANG SÁNG

Gv: ĐẶNG THÁI QUÍ

TIẾT 90. NÓI QUÁ, NÓI GIẢM
NÓI TRÁNH VÀ THỰC HÀNH
TIẾNG VIỆT
I. NÓI QUÁ :
Khái niệm : Nói quá là biện pháp phóng đại mức
độ, quy mô, tính chất của sự vật, hiện tượng được
miêu tả nhằm nhấn mạnh, gây ấn tượng, tăng sức
biểu cảm cho sự diễn đạt ( Còn gọi là: khoa trương,
thậm xưng, phóng đại, cường điệu ).
Ví dụ : Tát cạn biển Đông
Một cây làm chẳng nên non
Ba cây chụm lại nên hòn núi cao .
Một giọt máu đào hơn ao nước lã .

TIẾT 90. NÓI QUÁ, NÓI GIẢM
NÓI TRÁNH VÀ THỰC HÀNH
TIẾNG VIỆT
II. NÓI GIẢM NÓI TRÁNH

Khái niệm : Nói giảm nói tránh là biện pháp dùng
cách diễn đạt tế nhị, tránh gây cảm giác quá đau buồn, ghê
sợ, nặng nề ; tránh thô tục, thiếu lịch sự ( Còn gọi là : uyển
ngữ, nhã ngữ ) .

Ví dụ : Bác Dương thôi đã thôi rồi .
Bác đã đi rồi , sao Bác ơi !
Con dạo này không được chăm chỉ lắm .
Em nấu ăn chưa được ngon lắm .
Áo chàm đưa buổi phân ly
Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay

TIẾT 90. NÓI QUÁ, NÓI GIẢM NÓI TRÁNH VÀ
THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
XEM tranh và đặt câu có
dùng biện pháp nói quá ,
nói giảm nói tránh .

Những em khác nhận xét ,
có ý kiến .

TIẾT 90. NÓI QUÁ, NÓI GIẢM NÓI TRÁNH VÀ
THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT

XEM tranh và đặt câu
có dùng biện pháp
Nói quá, nói giảm nói
tránh .

TIẾT 90. NÓI QUÁ, NÓI GIẢM NÓI TRÁNH VÀ
THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
III.THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
Bài tập 5 : Câu tục ngữ “
Đêm … tối” sử dụng biện
pháp tu từ nói quá ( Nói quá
sự thật ) . Tác dụng : nhằm
nhấn mạnh, gây ấn tượng,
tăng sức biểu cảm .

•Bài tập 6: Cách diễn đạt “về
với thượng đế chí nhân” là sử
dụng biện pháp tu từ nói giảm
nói tránh để thay thế cho cái
chết. Với cách diễn đạt này
khiến cho câu văn trở nên
nhẹ nhàng, bình thản hơn
qua đó bộc lộ được tình cảm
yêu quí của người cháu dành
cho người bà thân thương
của mình.

TIẾT 90. NÓI QUÁ, NÓI GIẢM NÓI TRÁNH VÀ
THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
Bài tập 7 :

Học sinh ghi ra
những câu văn
có sử dụng hình
ảnh so sánh .
Chỉ ra tác dụng
của chúng .

 -Hình ảnh so sánh:
+vươn cổ dài như tàu bay cổ ngỗng lướt qua trên
song
•+tiếng chim kêu náo động như tiếng xóc những
rổ tiền đồng
•+Cồng cộc đứng trong tổ vươn cánh như tượng
những người vũ nữ bằng đồng đen đang vươn
tay múa.
•+Chim già đãy, đầu hói như những ông thầy tu
mặc áo xám
•+Nhiều con chim rất lạ, to như con ngỗng đậu
đến quằn nhành cây.
•-Tác dụng: Với những hình ảnh so sánh làm cho
đối tượng được miêu tả trở nên cụ thể, chi tiết và
sinh động hơn, góp phần vẽ nên một khung cảnh
đất rừng phương Nam hoang dã, náo nhiệt bởi
sự phong phú của các loài sinh vật nơi đây.

TIẾT 90. NÓI QUÁ, NÓI GIẢM NÓI TRÁNH VÀ
THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
BÀI TẬP 7 :
 -Hình ảnh so sánh:
+vươn cổ dài như tàu bay cổ ngỗng lướt qua trên song
•+tiếng chim kêu náo động như tiếng xóc những rổ tiền đồng
•+Cồng cộc đứng trong tổ vươn cánh như tượng những người vũ
nữ bằng đồng đen đang vươn tay múa.
•+Chim già đãy, đầu hói như những ông thầy tu mặc áo xám
•+Nhiều con chim rất lạ, to như con ngỗng đậu đến quằn nhành
cây.
•-Tác dụng: Với những hình ảnh so sánh làm cho đối tượng được
miêu tả trở nên cụ thể, chi tiết và sinh động hơn, góp phần vẽ nên
một khung cảnh đất rừng phương Nam hoang dã, náo nhiệt bởi
sự phong phú của các loài sinh vật nơi đây.

TIẾT 90. NÓI QUÁ, NÓI GIẢM NÓI TRÁNH VÀ
THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
*Bài tập nhanh:
HỌC SINH THỰC
Chỉ ra các phép NÓI QUÁ , NÓI GIẢM
HIỆN BÀI TẬP
NÓI TRÁNH .
NHANH

1/ Đầu xanh có tội tình chi
Má hồng đến quá nửa thì chưa thôi.
( Truyện Kiều-Nguyễn Du )
Đầu xanh: tuổi trẻ.
Má hồng: người phụ nữ.

2. Khi ta ở chỉ là nơi đất ở
Khi ta đi đất đã hóa tâm hồn .
( Huy Cận )
Nói quá : Đất đã hóa tâm hồn :
chỉ tình cảm của người và đất .

TIẾT 90. NÓI QUÁ, NÓI GIẢM NÓI TRÁNH VÀ
THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
I. NÓI QUÁ
II/ NÓI GIẢM NÓI TRÁNH
III. THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT

Thảo luận nhóm:
Ghi tóm tắt :
NÓI QUÁ
Nói quá sự
thật
Gây ấn
tượng,
tăng sức
biểu cảm .

NÓI GIẢM
NÓI TRÁNH
Diễn đạt tế nhị
Tránh
gây cảm
giác đau
buồn

Tránh
thô
tục,ghê
sợ .

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
Bài vừa học: Xem lại các khái niệm
Chuẩn bị bài mới :
- Viết bài văn nghị luận về một vấn đề trong đời
sống .( Thực hành nói và nghe ) .

Chân thành cảm ơn quý thầy cô
giáo và các em học sinh !