https://www.youtube.com/watch?v=4Zq039RFNW8&list=UULFJkIXZOiyepvNq32JrfyrQ&index=5

CHỦ ĐỀ V: ĐIỆN
Copy đường link này và dán vào Youtube
– kênh của thầy Nguyễn Hoàng Sơn để
thầy cô xem toàn bộ bài giảng, video môn
KHTN 6,7,8 và 9 . Các video thí nghiệm
minh họa cho bài học

Vào những ngày hanh khô,
khi cởi áo bằng len hoặc dạ
em thấy có hiện tượng gì ?

Bài 20:
SỰ NHIỄM ĐIỆN

BÀI 20: SỰ NHIỄM ĐIỆN

I. SỰ NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT.
1. Làm vật nhiễm điện bằng cách cọ xát.
- Dụng cụ thí nghiệm:
+ Thước nhựa, thanh thủy tinh hữu cơ
+ Mảnh vải khô, vụn giấy, vụn ni lông
+ Qủa cầu nhựa xốp có dây treo
+ Mảnh phim nhựa….v.v
- Cách tiến hành:

Hãy dự đoán xem khi đưa một đầu thước nhựa lại gần các vụn giấy viết, hoặc
quả cầu bằng nhựa xốp thì có hiện tượng gì xảy ra không?
I. SỰ NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT.
1. Làm vật nhiễm điện bằng cách cọ xát.
Thí nghiệm 1

BÀI 20: SỰ NHIỄM ĐIỆN
I. SỰ NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT.
1. Làm vật nhiễm điện bằng cách cọ xát.
Thí nghiệm 1

Nếu dùng vải khô cọ xát vào
thước nhựa rồi lần lượt làm như
trên. Hãy quan sát TN rồi mô tả
lại hiện tượng xảy ra.

Vải khô

BÀI 20: SỰ NHIỄM ĐIỆN

I. SỰ NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT.
1. Làm vật nhiễm điện bằng cách cọ xát.
Thí nghiệm 1

BÀI 20: SỰ NHIỄM ĐIỆN
I. SỰ NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT.
1. Làm vật nhiễm điện bằng cách cọ xát.
Thí nghiệm 1

Thanh thủy tinh

Nếu thay :
- Th­ước nhựa bằng 1
thanh thủy tinh được
cọ sát bằng mảnh lụa.
Mảnh lụa

BÀI 20: SỰ NHIỄM ĐIỆN
I. SỰ NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT.
1. Làm vật nhiễm điện bằng cách cọ xát.
Thí nghiệm 1

Mảnh phim nhựa

- Sau đó thay bằng mảnh
phim được cọ xát bằng mảnh
len

Mảnh len

BÀI 20: SỰ NHIỄM ĐIỆN
I. SỰ NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT.
1. Làm vật nhiễm điện bằng cách cọ xát.
Thí nghiệm 1

BÀI 20: SỰ NHIỄM ĐIỆN
I. SỰ NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT.
1. Làm vật nhiễm điện bằng cách cọ xát.
Các vật
Vật bị cọ xát

Kết quả thí nghiệm:

Vụn giấy

Quả cầu
viếtVụn giấy nilông nhựa xốp

Thước nhựa

Hút

Hút

Hút

Thanh thủy tinh

Hút

Hút

Hút

Mảnh nilông

Hút

Hút

Hút

Hút

Hút

Hút

Mảnh phim nhựa

BÀI 20: SỰ NHIỄM ĐIỆN
I. SỰ NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT.
1. Làm vật nhiễm điện bằng cách cọ sát.

Thí nghiệm 2:
- Bước 1:
+ Khi mảnh phim nhựa chưa bị cọ xát,
chạm bút thử điện vào mảnh tôn phẳng
đã được áp sát vào mảnh phim nhựa.
+ Bóng đèn bút thử điện không sáng.
- Bước 2:
+ Dùng mảnh len cọ xát mảnh phim nhựa nhiều
lần.
+ Quan sát đèn của bút thử điện khi chạm bút vào

Mảnh phim nhựa

Tấm tôn phẳng

BÀI 20: SỰ NHIỄM ĐIỆN
I. SỰ NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT.
1. Làm vật nhiễm điện bằng cách cọ xát.

Thí nghiệm 2:

Mảnh phim nhựa

Tấm tôn phẳng
Hình 17.2

BÀI 20: SỰ NHIỄM ĐIỆN
I. SỰ NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT.
1. Làm vật nhiễm điện bằng cách cọ xát.
Thí nghiệm 2

BÀI 20: SỰ NHIỄM ĐIỆN

I. SỰ NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT.

2. Nguyên nhân các vật có thể bị nhiễm điện khi cọ xát.
Cọ xát miếng vải khô vào thanh
nhựa, các electron chuyển từ vải
lên thanh nhựa.
Ở trạng thái bình thường, các nguyên tử trung hòa về điện.
Khi hai vật trung hòa về điện cọ xát với nhau, nguyên tử một vật sẽ
bị mất một số electron và tích điện dương. Vật còn lại sẽ nhận được
electron của vật kia và sẽ tích điện âm. Theo định luật bảo toàn điện
tích thì tổng điện tích của hai vật sau khi tiếp xúc bằng không.
Điện tích âm ( - )
Điện tích dương ( + )

BÀI 20: SỰ NHIỄM ĐIỆN

I. SỰ NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT.

2. Nguyên nhân các vật có thể bị nhiễm điện khi cọ xát.

Tại sao miếng vải nhiễm
điện dương, còn thanh nhựa
nhiễm điện âm?
Mô hình đơn giản của
nguyên tử

BÀI 20: SỰ NHIỄM ĐIỆN

I. SỰ NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT.

3. Một số hiện tượng thực tế liên quan đến sự nhiễm điện do cọ xát.

BÀI 20: SỰ NHIỄM ĐIỆN

I. SỰ NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT.

3. Một số hiện tượng thực tế liên quan đến sự nhiễm điện do cọ xát.
Phiếu học tập 1
Câu 1: Hãy vẽ vào vở 2 vật có hình dạng bất kì để mô tả sau khi cọ xát,
một vật trở nên nhiễm điện dương, vật kia trở nên nhiễm điện âm
Câu 2: Giải thích hiện tượng nhiễm điện ở quả bóng bay khi cọ xát với
áo len và nhiễm điện ở áo len khi cởi áo len

Câu 3: Nêu và giải thích một số ví dụ về hiện tượng nhiễm điện do cọ xát
trong thực tiễn

BÀI 20: SỰ NHIỄM ĐIỆN

I. SỰ NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT.

3. Một số hiện tượng thực tế liên quan đến sự nhiễm điện do cọ xát.
Câu 2: Giải thích hiện tượng nhiễm điện ở quả bóng bay khi cọ xát
với áo len và nhiễm điện ở áo len khi cởi áo len
- Khi cọ xát quả bóng bay vào áo len thì quả bóng bay và áo len bị
nhiễm diện do cọ xát do bị mất hoặc thừa electron, làm nhiễm điện
trái dấu. Do vậy chúng có thể hút nhau.
- Khi cởi áo len, chiếc áo len cọ xát với lớp áo khác làm nó bị nhiễm
điện do cọ xát do bị mất hoặc thừa electron, gây ra hiện tượng phóng
điện làm ta có thể thấy tia lửa điện nhỏ kèm theo tiếng nỏ lách tách
phát ra ở khu vực tiếp xúc.

BÀI 20: SỰ NHIỄM ĐIỆN

I. SỰ NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT.

3. Một số hiện tượng thực tế liên quan đến sự nhiễm điện do cọ xát.
Câu 3: Nêu và giải thích một số ví dụ về hiện tượng nhiễm điện do
cọ xát trong thực tiễn
- Sử dụng quạt điện một thời gian thì thấy cánh quạt điện, đặc biệt
là mép cánh quạt bị bám bụi nhiều là do khi cánh quạt quay ma sát
với không khí làm cánh quạt bị nhiễm điện và có khả năng hút bụi
bẩn trong không khí.

BÀI 20: SỰ NHIỄM ĐIỆN
Câu 3: Nêu và giải thích một số ví dụ về hiện tượng nhiễm điện do
cọ xát trong thực tiễn

- Một trong những nguyên nhân tạo thành các đám
mây dông bị nhiễm điện là do sự cọ xát mạnh giữa
những giọt nước trong luồng không khí bốc lên
cao. Khi đó, giữa các đám mây bị nhiễm điện hoặc
giữa đám mây nhiễm điện với mặt đất xuất hiện tia
lửa điện phát ra ánh chớp chói lóa. Do nhiệt độ cao
của tia lửa điện, không khí bị giãn nở đột ngột,
phát ra tiếng nổ gọi là tiếng sấm (khi có tia lửa
điện giữa hai đám mây) hoặc tiếng sét (khi có tia
lửa điện giữa đám mây và mặt đất).

BÀI 20: SỰ NHIỄM ĐIỆN

I. SỰ NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT.

Khi các vật cách điện cọ xát với nhau, các electron có
thể di chuyển từ vật này sang vật khác làm cho các vật này
nhiễm điện.
Các vật nhiễm điện cùng dấu đẩy nhau, trái dấu hút
nhau.
* Quy ước: Điện tích dương: (+); điện tích âm (-).

II. DÒNG ĐIỆN.

BÀI 20: SỰ NHIỄM ĐIỆN

Các thiết bị điện chỉ hoạt động khi có dòng điện chạy qua .
Ví dụ: Dòng điện chạy qua làm bóng đèn sáng.
Trong điều kiện xác định, các hạt mang điện có thể tạo nên dòng
điện.
Dòng điện là dòng chuyển dời có hướng của các hạt mang điện.

II. DÒNG ĐIỆN.

BÀI 20: SỰ NHIỄM ĐIỆN

Nêu ví dụ về các thiết bị hoạt động khi có dòng điện chạy qua.
Quạt điện, bếp điện, đèn điện, … khi được nối với nguồn
điện và có dòng điện chạy qua thì đều có khả năng hoạt
động.

II. DÒNG ĐIỆN.

BÀI 20: SỰ NHIỄM ĐIỆN

Dòng điện là dòng chuyển dời có hướng của các
hạt mang điện

BÀI 20: SỰ NHIỄM ĐIỆN

III. VẬT DẪN ĐIỆN VÀ VẬT CÁCH ĐIỆN.

Hiện tượng nhiễm điện do cọ xát chỉ xảy ra ở các vật như nhựa,
len, dạ, thủy tinh.. không xảy ra với kim loại.
Do trong kim loại các electron có thể di chuyển dễ dàng nên
không có điện tích tập trung ở chỗ cọ xát.
Các vật không cho điện tích di chuyển là vật không dẫn điện
( vật cách điện )
Các vật bằng kim loại, gỗ tươi,…là vật dẫn điện. Cơ thể con
người cũng là vật dẫn điện.
Giấy bóng kính, thanh nhựa,...là vật cách điện.

BÀI 20: SỰ NHIỄM ĐIỆN

III. VẬT DẪN ĐIỆN VÀ VẬT CÁCH ĐIỆN.

Phiếu học tập 2
Câu 1: Nêu ví dụ các thiết bị hoạt động khi có dòng điện chạy qua
Câu 2: Nêu ví dụ về vật cách điện và vật dẫn điện trong cuộc
sCâu
ống 3: Chỉ ra bộ phận dẫn điện và bộ phận cách điện ở công
tắc điện, cầu chì, đèn điện

BÀI 20: SỰ NHIỄM ĐIỆN

III. VẬT DẪN ĐIỆN VÀ VẬT CÁCH ĐIỆN.

Câu 1: Nêu ví dụ các thiết bị hoạt động khi có dòng điện chạy qua
- Nồi cơm điện hoạt động khi cắm hai đầu dây vào mạng điện
- Quạt điện quay khi có dòng điện 
Câu 2: Nêu ví dụ về vật cách điện và vật dẫn điện trong cuộc
s-ốV
ng
ật cách điện: túi nilon, thước nhựa, gậy gỗ, cốc thủy tinh...
- Vật dẫn điện: dây điện, thìa sắt, ruột bút chì,....

BÀI 20: SỰ NHIỄM ĐIỆN

III. VẬT DẪN ĐIỆN VÀ VẬT CÁCH ĐIỆN.

Câu 3: Chỉ ra những bộ phận dẫn điện và bộ phận cách
điện ở : công tác điện, cầu chì, đèn điện.

Công tắc điện
- Dẫn điện: các tiếp điểm,
cực bằng đồng
- Cách điện: vỏ công tắc
bằng nhựa

Cầu chì
- Dẫn điện: các tiếp điểm
bằng đồng, dây chì
- Cách điện: hộp cầu chì
bằng nhựa

Bóng đèn
- Dẫn điện: đuôi đèn, sợi đốt
- Cách điện: bóng thủy tinh

BÀI 20: SỰ NHIỄM ĐIỆN

III. VẬT DẪN ĐIỆN VÀ VẬT CÁCH ĐIỆN.

- Vật dẫn điện là vật làm bằng chất mà trong đó
các hạt mang điện có thể di chuyển tự do.
- Vật dẫn điện là vật cho dòng điện đi qua.
Ví dụ: kim loại, nước, không khí ẩm ….
- Vật không dẫn điện là vật làm bằng chất mà trong đó các
hạt mang điện không di chuyển tự do được.
- Vật cách điện là vật không cho dòng điện đi qua.
Ví dụ: Thanh nhựa, miếng sứ, miếng thủy tinh, giấy….

BÀI 20: SỰ NHIỄM ĐIỆN

III. VẬT DẪN ĐIỆN VÀ VẬT CÁCH ĐIỆN.

Vận dụng

Câu hỏi: Xe chở xăng khi di chuyển thường
kéo theo một đoạn dây xích (hình 20.6). Cách
làm này để tránh sự phóng tia lửa điện từ các
chi tiết trên thùng chở xăng. Hãy cho biết :
a) Vì sao trên bề mặt xe có thể nhiễm điện?
b) Vì sao phải sử dụng dây xích kim loại ?
a) Khi chạy, thùng xe cọ xát với không khí
và với xăng trong thùng, làm vỏ thùng bị
nhiễm điện.
b) Dây xích kim loại đưa dòng điện tích
xuống đất, tránh gây cháy nổ.

Vật bị nhiễm điện
(vật mang điện tích)
có khả năng hút các
vật khác.
Qua bài học hôm nay ta cần ghi
nhớ điều gì ?

Có thể làm nhiễm
điện nhiều vật bằng
cách cọ xát.

Ứng dụng sự nhiễm điện do cọ xát

Trong các phân xưởng dệt vải, người ta
thường treo những tấm kim loại đã bị nhiễm
điện ở trên cao. Việc làm đó có tác dụng gì?
Biết rằng trong xưởng dệt có nhiều bụi vải
bay lơ lửng.

Trong các phân xưởng dệt vải thường có nhiều bụi vải bay lơ lửng trong
không khí, những bụi vải này có hại cho sức khỏe của công nhân. Những
tấm kim loại nhiễm điện có tác dụng hút các bụi vải làm cho không khí
trong xưởng dệt ít bụi hơn.

Ứng dụng trong thực tế
Dùng một tờ giấy để gần màn hình của tivi hoặc máy vi
tính, tờ giấy bị hút vào. Do màn hình khi sử dụng đã bị
nhiễm điện. Vì vậy khi làm việc lâu dài ở gần màn hình thì
có hại cho sức khỏe. Ta cần lưu ý:
+ Khi sử dụng máy tính phải để mắt cách màn hình ít nhất
50cm.
+ Không làm việc liên tục quá lâu trên máy tính
+ Dùng kính chắn màn hình.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

- Học thuộc bài 20
- Làm bài tập:
- Đọc bài 21: Mạch điện