Luyện từ và câu lớp 5

TỔNG KẾT VỐN TỪ
(trang 159)

Khởi động

Khởi động
M: Lá cờ đỏ

Phấn trắng

Gọi tên cùng với màu sắc của
các sự vật trong tranh sau đây:
Ngựa trắng
Hoa sen hồng

Dòng sông
xanh

Yêu cầu cần
đạt:
1. Tự kiểm tra
vốn từ của
mình theo các
nhóm từ đồng
nghĩa đã cho.

2. Tự kiểm tra
khả năng dùng
từ đặt câu của
mình.

Bài 1: Tự kiểm tra vốn từ của mình
a. Xếp các tiếng sau đây thành
những nhóm đồng nghĩa: đỏ, trắng,
xanh, hồng, điều, bạch, biếc, đào,
lục,
son
Các tiếng được cho trên đều
chỉ chỉ màu sắc.
gì?đồng nghĩa là gì? Là những từ có nghĩa giống
Từ

nhau hoặc gần giống nhau.

Vậy muốn
những
tiếng
trênthành
thành những
những nhóm
tathì
làmta
Muốn
xếpxếp
những
tiếng
trên
nhóm đồng
đồngnghĩa
nghĩa
thếxếp
nào?những tiếng có sắc màu, sắc độ giống nhau hoặc gần
sẽ
giống nhau vào một nhóm.

Bài 1: Tự kiểm tra vốn từ của mình
b. Điền mỗi tiếng sau vào chỗ
trống sao cho phù hợp: đen,
thâm, mun, huyền, ô, mực
- Bảng màu đen gọi là bảng .................
- Mắt màu đen gọi là mắt ......................
- Ngựa màu đen gọi là ngựa ..................
- Mèo màu đen gọi là mèo .....................
- Chó màu đen gọi là chó .......................
- Quần màu đen gọi là quần ....................

Bài 1:

Đỏ
đỏ
điều
son

a. Xếp các tiếng sau đây thành
những nhóm đồng nghĩa: đỏ, trắng,
xanh, hồng, điều, bạch, biếc, đào,
lục, son
Xanh

Trắng

Hồng

xanh

trắng

hồng

biếc
lục

bạch

đào

Màu điều là sản phẩm của việc chế biến hạt điều
đỏ (một số nơi gọi là hạt cà ri), nó có màu đỏ tươi
và pha chút ánh cam.

 Đỏ son là màu rất giống như màu đỏ. Nó có màu đỏ
tươi nhưng có ánh màu da cam rất nhẹ. Gọi là màu
đỏ son do màu của một số loại son đỏ rất giống như
vậy.

Là màu xanh đậm và tươi
ánh lên.

Màu  xanh lục (green) là màu sắc trong tự
nhiên.
Hầu hết các lá cây có màu xanh lục

Là màu trắng sáng và chói.

Màu đào là màu hồng thiên
ánh cam nhẹ nhàng, gợi cảm
giác ngọt ngào.

Bài 1:

b. Điền mỗi tiếng sau vào chỗ
trống sao cho phù hợp: đen,
thâm, mun, huyền, ô, mực

đen
- Bảng màu đen gọi là bảng .................
huyền
- Mắt màu đen gọi là mắt ......................
ô
- Ngựa màu đen gọi là ngựa ..................
mun
- Mèo màu đen gọi là mèo .....................
mực
- Chó màu đen gọi là chó .......................
thâm
- Quần màu đen gọi là quần ....................

Bài 2:

Đọc bài văn sau và trả lời câu
hỏi:
Chữ nghĩa trong văn miêu tả
Theo Phạm Hổ
(SGK TV5 Tập một- Trang 160)

Bài 2:

Đọc bài văn sau và trả lời câu hỏi:

1. Trong miêu tả, người ta hay dùng biện pháp gì?
so sánh

2. So sánh thường kèm theo biện pháp gì?
nhân
hóa

3. Trong quan sát để miêu tả, điều quan trọng là phải
tìm ra cái gì?
cái mới

cái riêng

Hoạt động nhóm
4 trong 5 phút

1) Em hãy tìm hình ảnh so sánh trong đoạn 1? - TỔ 1
2)Em hãy tìm hình ảnh so sánh, nhân hoá trong đoạn 2? - TỔ 2
3) Em hãy nêu ví dụ về một câu văn có cái mới, cái riêng
trong đoạn 3. - TỔ 3

 1) Hình ảnh so sánh trong đoạn 1:
+ Cậu ta mới chừng ấy tuổi mà trông như một cụ già.
+ Trông anh ta như một con gấu.
+ Cô gái vẻ mảnh mai, yểu điệu như một cây liễu.
+ Con rệp to kềnh như một chiếc xe tăng.
+ Con lợn béo như một quả sim chín.
+ Trái đất đi như một giọt nước mắt giữa không trung.

 2) Hình ảnh so sánh, nhân hoá trong đoạn 2?
+ Con

gà trống bước đi như một ông tướng.

+ Nắm lá đầu cành xoè ra như một bàn tay.
+ Dòng sông chảy lặng lờ như đang mải nhớ về một con đò
năm xưa.

3) Ví dụ về câu văn có cái mới, cái riêng trong đoạn 3 là:
Nhìn một bầu trời đầy sao
+ Huy-gô thấy nó giống như một cánh đồng lúa chín.
+ Mai-a-cốp-xki thì lại thấy những ngôi sao kia như những giọt nước mắt của
người da đen.
+ Ga-ga-rin thì những vì sao là những hạt giống mới mà loài người vừa gieo vào
vũ trụ.
Miêu tả cây cối
+ Cây cối như những con người đang đứng tư lự (vì trời lặng gió).
+ Cây cối tựa những con ngựa đang phi nhanh, bờm tung ngược (vì đang có gió
thổi rất mạnh).
+ Cây cối là những cái lồng chim của thiên nhiên, trong mỗi cái lồng có những
con chim đang nhảy, đang chuyền…

Bài 3:

Từ gợi ý miêu tả của đoạn văn trên, em
hãy viết một câu miêu tả một trong ba
đối tượng dưới đây:

a) Một dòng sông, dòng suối hoặc con kênh đang chảy
b) Đôi mắt của một em bé
c) Dáng đi của một người

Bài 3:

Từ gợi ý miêu tả của đoạn văn trên, em
hãy viết một câu miêu tả một trong ba
đối tượng dưới đây:

a) Một dòng sông, dòng suối
hoặc con kênh đang chảy

- Dòng sông mềm mại, uốn lượn như
dải lụa ôm gọn mảnh đất Sài Thành
vào lòng.

Bài 3:

Từ gợi ý miêu tả của đoạn văn trên, em
hãy viết một câu miêu tả một trong ba
đối tượng dưới đây:

b) Miêu tả đôi mắt của một
em bé
- Đôi mắt em bé to tròn như hai
hòn bi ve.

Bài 3:

Từ gợi ý miêu tả của đoạn văn trên, em
hãy viết một câu miêu tả một trong ba
đối tượng dưới đây:

c) Miêu tả dáng đi của một người
- Bác ấy đi liêu xiêu như một cái cây
sắp ngã.

Kết luận: Trong văn miêu tả, muốn có cái riêng , cái mới chúng ta hãy bắt đầu từ sự quan
sát, quan sát bằng tất cả cảm nhận của riêng mình để thấy sự vật có một cái gì đó rất
riêng. Cũng quan sát dòng sông đang chảy nhưng có những người thấy nó như dải lụa đào,
áng tóc trữ tình, vòng tay mẹ âu yếm ôm con... Chúng ta hãy bắt đầu từ sự quan sát để tìm
thấy những cái mới, cái riêng trong câu văn của mình.

Hôm
chúng ta học bài gì?
Vậnnay
dụng:

Hãy đặt một câu có sử dụng biện
pháp hoặc so sánh để miêu tả
mẹ của em.

Chào tạm biệt
và hẹn gặp lại