Chủ đề: Nghị luận xã hội.
- Bàn về đọc sách.
- Nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời
sống.
- Cách làm bài văn nghị luận về một sự việc,
hiện tượng đời sống.
- Nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí.
- Cách làm bài văn nghị luận về vấn đề tư
tưởng, đạo lí.

BÀN VỀ ĐỌC SÁCH

- Chu Quang Tiềm -

T
.
1

ác

ả
i
g

Q
u
h
C

I. Tác giả, tác phẩm

Chu Quang Tiềm (1897 –
1986), quê ở tỉnh An Huy.
Là nhà mĩ học
và lí luận văn học
nổi tiếng của
m
ề
i
T
Trung
Quốc.
g
n
a
u

2. Tác phẩm
Xuất xứ: Trích
trong cuốn “Danh
nhân Trung Quốc
bàn về niềm vui, nỗi
buồn của việc đọc
sách” (Bắc
Kinh,1995; Trần
Đình Sử dịch)

Mỹ học: Môn học
nghiên cứu những
cái mình cho là đẹp
để thuyết minh cái
nguyên lý và tác
dụng của cái đẹp ấy
(Trong Từ điển Hán
Việt của Đào Duy
Anh, trang 556)

Những bài chính
luận
của
Chu
Quang Tiềm mang
phong cách nhẹ
nhàng nhưng vẫn
đầy đủ lí lẽ xác
đáng, lập luận chặt
chẽ, dẫn chứng sinh

động và có tính
thuyết phục sâu
sắc. Văn phong
chính luận của Chu
Quang Tiềm không
hề khô khan mà có
cả tâm tình và chút
hài hước.

II. Đọc – hiểu văn bản
- Kiểu văn bản: Nghị luận
- Nội dung: Sự cần thiết của việc đọc sách
và phương pháp đọc sách.
- Bố cục: 3 phần

Phần 1. Từ đầu ….
“thế giới mới”: Sự
cần thiết và ý nghĩa
của việc đọc sách.
Phần 3: Phần còn
lại: Bàn về phương
pháp chọn sách và
đọc sách.

Phần 2: Tiếp…đến
“tự tiêu hao lực
lượng”: Những khó
khăn, thiên hướng
sai lệch dễ mắc phải
của việc đọc sách
trong tình trạng hiện
nay.

III. Phân tích.
1. Tầm quan trọng và ý nghĩa của
việc đọc sách.

Trang 3. Học vấn không chỉ là chuyện đọc
sách, nhưng đọc sách vẫn là một con đường
quan trọng của học vấn. Bởi vì học vấn
không chỉ là việc cá nhân, mà là việc của
toàn nhân loại. Mỗi loại học vấn đến giai
đoạn hôm nay đều là thành quả của toàn
nhân loại nhờ biết phân công, cố gắng tích
lũy ngày đêm mà có. Các thành quả đó sở
dĩ không bị vùi lấp đi, đều là do sách vở ghi

chép, lưu truyền lại. Sách là kho tàng quý
báu cất giữ di sản tinh thần nhân loại, cũng
có thể nói đó là những cột mốc trên con
đường tiến hóa học thuật của nhân loại.
Nếu chúng ta mong tiến lên từ văn hóa, học
thuật của giai đoạn này, thì nhất định phải
lấy thành quả nhân looại đã đạt được trong
quá khứ làm điểm xuất phát. Nếu xóa bỏ
hết các thành quả nhân loại đã đạt được

trong quá khứ, thì chưa biết chừng chúng ta
đã lùi điểm xuất phát về đến mấy trăm
năm, thậm chí là mấy nghìn năm trước. Lúc
đó, dù có tiến lên cũng chỉ là đi giật lùi,
làm kẻ lạc hậu.
Trang 4. Đọc sách là muốn trả món nợ đối
với thành quả nhân loại trong quá khứ, là
ôn lại kinh nghiệm, tư tưởng của nhân loại

tích lũy mấy nghìn năm trong mấy chục
năm ngắn ngủi, là một mình hưởng thụ các
kiến thức, lời dạy mà biết bao người trong
quá khứ đã khổ công tìm kiếm mới thu
nhận được. Có được sự chuẩn bị như thế thì
một con người mới có thể làm được cuộc
trường chinh vạn dặm trên con đường học
vấn, nhằm phát hiện thế giới mới.

Tác giả đã lí giải tầm quan
trọng và việc cần thiết của việc
đọc sách đối với mỗi người như
thế nào?

Tầm quan trọng của sách
Ghi chép, lưu
truyền tri thức,
thành tựu nhân loại

Cột mốc
trên con đường
tiến hóa học thuật

Kho tàng
di sản tinh thần nhân loại.

Ý nghĩa của việc đọc sách
Con đường quan
trọng của học vấn

Chuẩn bị
hành trang
phát hiện thế giới

Đọc sách: Thừa hưởng giá
trị tinh hoa nhân loại

Em có nhận xét gì về cách
lập luận của tác giả khi chỉ
ra tầm quan trọng của sách
và ý nghĩa của việc đọc
sách?

1. Tầm quan trọng và ý nghĩa
của việc đọc sách.
- Đọc sách là con đường quan trọng
của học vấn.
+ Sách là kho tàng quý báu lưu giữ…
+ Là những cột mốc ghi dấu sự tiến
hoá học thuật của nhân loại.

- Sách giúp ta ôn lại kinh nghiệm,
tư tưởng của nhân loại tích luỹ
mấy ngàn năm.
 Cách lập luận chặt chẽ.
 Tầm quan trọng và ý nghĩa to lớn
của việc đọc sách: đọc sách là con
đường tích lũy, nâng cao vốn tri thức.

SỰ CẦN THIẾT CỦA VIỆC
ĐỌC SÁCH

Tầm quan trọng
của sách
Ghi chép,
lưu truyền
tri thức,
thành tựu
nhân loại

Cột mốc
trên con
đường tiến
hóa học
thuật

Kho tàng di sản tinh thần
nhân loại

Ý nghĩa của việc
đọc sách
Con đường
quan trọng
của học vấn

Chuẩn bị
hành trang
phát hiện thế
giới

Đọc sách: Thừa hưởng
giá trị tinh hoa nhân loại

2. Những khó khăn nguy hại trong
việc đọc sách.

Trong tình hình hiện nay
việc đọc sách đang gặp phải
những khó khăn gì?

Sách nhiều
Sách nhiều

Sách nhiều

Sách nhiều

Sách nhiều

Những khó khăn nguy hại
trong việc đọc sách.

Tác giả đưa ra mấy luận cứ
để thấy những khó khăn
nguy hại trong việc đọc
sách?

Một là, sách nhiều khiến… ta không chuyên sâu.
Người xưa: Sách tuy đọc Giờ đây,…học giả
được ít, nhưng đọc quyển trẻ…“Liếc qua” tuy rất
nào ra quyển ấy, miệng nhiều, những “đọng
đọc, tâm ghi, nghiền ngẫm lại” thì rất ít, giống như
đến thuộc lòng, thấm vào ăn uống, các thứ không
xương tủy, biến thành một tiêu hóa được tích càng
nguồn động lực tinh thần, nhiều, thì càng dễ sinh
cả đời dùng mãi không ra bệnh đau dạ dày, …
cạn.

“Liếc qua” tuy rất nhiều, những “đọng lại” thì rất ít,
giống như ăn uống, các thứ không tiêu hóa được
tích càng nhiều, thì càng dễ sinh ra bệnh đau dạ dày,
nhiều thói xấu hư danh nông cạn đều do lối ăn tươi
nuốt sống đó mà sinh ra cả”.
 Hình ảnh so sánh gợi hình, ấn tượng.
Lập luận chặt chẽ, giàu hình ảnh, thuyết
phục người đọc.
 Đọc không chuyên sâu
kiến thức đọng lại hời hợt

Hai là, sách nhiều khiến… dễ lạc hướng.
Nhiều người mới học tham nhiều mà không vụ thực
chất, đã lãng phí thời gian và sức lực trên những cuốn
sách vô thưởng vô phạt, nên không tránh khỏi bỏ lỡ
mất dịp đọc những cuốn sách quan trọng, cơ bản.
Chiếm lĩnh học vấn giống như đi đánh trận, cần phải
đánh vào thành trì kiên cố, đánh bại quân địch tinh
nhuệ, chiếm cứ mặt trận xung yếu. Mục tiêu quá
nhiều, che lấp mấy vị trí kiên cố, chỉ đá bên đông, đấm
bên tây, hóa ra thành lối đánh “tự tiêu hao lực lượng”.

Sách nhiều
Chọn nhầm sách (lạc hướng)
Lãng phí thời gian, sức lực
(Như việc đánh trận nhiều mục tiêu,
tự làm tiêu hao lực lượng)
 Lập luận so sánh đối chiếu, lí lẽ thuyết phục.
 Báo động về đọc sách thiếu mục đích, ham hư
danh.

Sách nhiều
Đọc không chuyên sâu

Người đọc dễ lạc hướng

Liếc qua nhiều mà
đọng lại ít  Ăn tươi
nuốt sống, không kịp
nghiền ngẫm

Chọn lầm sách, tham
nhiều  Trận đánh nhiều
mục tiêu, không chú
trọng thực chất

Hình ảnh so sánh cụ thể gần gũi, lập luận thuyết
phục: Lãng phí thời gian, công sức, tiền bạc

2. Những khó khăn nguy hại trong
việc đọc sách.
- Một là, sách nhiều khiến người ta không
chuyên sâu.
+ Học giả…thời cổ đại…đọc ít…cả đời
dùng mãi không cạn.
+ Giờ đây,…học giả trẻ…“Liếc qua” tuy
rất nhiều, những “đọng lại” thì rất ít

- Hai là, sách nhiều khiến người đọc
dễ lạc hướng.
 Cách lập luận chặt chẽ (so sánh, đối
chiếu)
 Nguy hại của việc đọc sách (không
chuyên sâu, lựa chọn sai): Lãng phí thời
gian, công sức, không mang lại hiệu quả.

3. Bàn về phương pháp đọc sách.

Từ những khó khăn hiện nay, tác
giả đã có những bàn luận nào
trong việc đọc sách?
- Bàn về: Cách chọn sách.
- Bàn về: Cách đọc sách.
- Bàn về: Đọc sách không
đúng phương pháp.

* Cách chọn sách: chọn cho tinh
Sách đọc nên chia làm mấy loại, một loại là
sách đọc để có kiến thức phổ thông mà mọi
công dân thế giới hiện nay đều phải biết, một
loại là sách đọc để trau dồi học vấn chuyên
môn… mỗi môn chọn lấy từ 3 đến 5 quyển
xem cho kỹ…
 Lập luận, trình bày vấn đề cụ thể, rõ
ràng…  Tính thuyết phục cao.

* Cách đọc sách: đọc cho kĩ.
Nếu đọc được mười quyển sách mà chỉ lướt qua,
không bằng chỉ lấy một quyển mà đọc mười lần.
“Sách cũ trăm lần xem chẳng chán – Thuộc lòng,
ngẫm kỹ một mình hay”, hai câu thơ đó đáng làm lời
răn cho mỗi người đọc sách. … Đọc ít mà đọc kỹ, thì
sẽ tập thành nếp suy nghĩ sâu xa, trầm ngâm tích luỹ,
tưởng tượng tự do đến mức làm đổi thay khí chất. …
Các học vấn khác đại khái cũng như vậy, không biết
rộng thì không thể chuyên, ….

* Cách đọc sách: đọc cho kĩ.
- Đọc cho kĩ, vừa đọc vừa suy
nghĩ.
- Không nên đọc tràn lan mà cần
đọc có kế hoạch, có hệ thống.
- Kết hợp giữa đọc rộng với đọc
sâu.

* Cách đọc sách: đọc cho kĩ.
Nếu đọc được mười quyển sách mà chỉ lướt qua,
không bằng chỉ lấy một quyển mà đọc mười lần.
“Sách cũ trăm lần xem chẳng chán – Thuộc lòng,
ngẫm kỹ một mình hay”, hai câu thơ đó đáng làm lời
răn cho mỗi người đọc sách. … Đọc ít mà đọc kỹ, thì
sẽ tập thành nếp suy nghĩ sâu xa, trầm ngâm tích luỹ,
tưởng tượng tự do đến mức làm đổi thay khí chất. …
Các học vấn khác đại khái cũng như vậy, không biết
rộng thì không thể chuyên, ….

* Đọc sách không đúng phương pháp.
Đọc nhiều mà không chịu nghĩ sâu, như cưỡi ngựa
qua chợ, tuy châu báu phơi đầy, chỉ tổ làm mắt
hoa, ý loạn, tay không mà về. Thế gian có biết
bao người đọc sách chỉ để trang trí bộ mặt, như kẻ
trọc phú khoe của chỉ biết lấy nhiều làm quý. Đối
với việc học tập, cách đó chỉ là lừa mình dối
người, đối với việc làm người thì cách đó thể hiện
phẩm chất tầm thường, thấp kém.

* Đọc sách không đúng phương pháp.
- Kết hợp phân tích lí lẽ, liên hệ so
sánh, trình bày toàn diện, tỉ mỉ
- Đưa ra lời khuyên bổ ích về đọc
sách: Đọc sách vừa là học tập tri
thức, vừa là rèn luyện tính cách, học
làm người.

3. Bàn về phương pháp đọc sách.
- … mỗi môn chọn lấy từ 3 đến 5 quyển
xem cho kỹ
- Đọc ít mà đọc kỹ,…tập thành nếp suy
nghĩ sâu xa, trầm ngâm tích luỹ,…
- Đọc sách mà chỉ lướt qua…không nghĩ
sâu… chỉ để trang trí bộ mặt…thì cách đó
thể hiện phẩm chất tầm thường, thấp kém.

 Cách lập luận chặt chẽ.
 Lời bàn của tác giả bài viết về
phương pháp đọc sách: biết
cách chọn sách, cách đọc sách,
đặc biệt đọc đúng phương
pháp… để có kiến thức hoàn
thiện bản thân.

IV. Tổng kết.

- Nghệ thuật: Bố cục hợp lí, chặt chẽ,
cách viết giàu hình ảnh, trình bày ý
kiến xác đáng, dẫn chứng sinh động.
- Nội dung:
+ Đọc sách là một con đường qua
trong để tích lũy, nâng cao học vấn.
+ Cần biết chọn sách, có phương
pháp đọc sách sao cho hiệu quả.

Có thể
em chưa biết?

V. Luyện tập.
Đọc ngữ liệu sau và thực hiện
những yêu cầu bên dưới

Đọc sách không cốt lấy nhiều, quan trọng nhất là phải chọn cho
tinh, đọc cho kĩ. Nếu đọc được 10 quyển sách không quan trọng,
không bằng đem thời gian, sức lực đọc 10 quyển ấy mà đọc một
quyển thật sự có giá trị. Nếu đọc được mười quyển sách mà chỉ
lướt qua, không bằng chỉ lấy một quyển mà đọc mười lần. “Sách
cũ trăm lần xem chẳng chán – Thuộc lòng, ngẫm kỹ một mình
hay”, hai câu thơ đó đáng làm lời răn cho mỗi người đọc sách. …
Đọc ít mà đọc kỹ, thì sẽ tập thành nếp suy nghĩ sâu xa, trầm ngâm
tích luỹ, tưởng tượng tự do đến mức làm đổi thay khí chất; đọc
nhiều mà không chịu nghĩ sâu, như cưỡi ngựa qua chợ, tuy châu
báu phơi đầy, chỉ tổ làm mắt hoa, ý loạn, tay không mà về.”
(Ngữ văn 9, tập 2, NXB Giáo dục Việt Nam, 2015)