NGUYỄN VĂN HÒA

LUYỆN TẬP
KỸ NĂNG BIỂU ĐỒ ĐỊA LÍ

Các loại biểu đồ thường gặp:
1. Biểu đồ tròn
2. Biểu đồ miền
3. Biểu đồ đường
4. Biểu đồ cột (Đơn, đôi, nhóm, chồng)
5. Biểu đồ kết hợp
Ngoài ra còn có các dạng biểu đồ khác như:
- Biểu đồ nan quạt
- Biểu đồ thước ngang

1. Biểu đồ tròn

* Dấu hiệu nhận biết

- Là loại biểu đồ thường thể hiện cơ cấu, quy mô cơ cấu, tỉ
lệ, tỉ trọng, chuyển dịch cơ cấu (Nhỏ hơn hoặc bằng 3 năm).
Chỉ được thực hiện khi các giá trị của các đại lượng được tính
bằng % và có tổng bằng 100%.
- Khi bảng số liệu biểu đồ cho giá trị tuyệt đối, thì phải
chuyển số liệu tuyệt đối sang số liệu tương đối (chuyển sang
số liệu phần %). Sau đó dùng bảng số liệu đã được xử lý để vẽ
VD: Vẽ biểu đồ thể hiện cơ cấu diện tích lúa của nước ta năm
2016 (Đơn vị: Nghìn ha)
Năm
 
2016

Tổng sản lượng

Lúa Đông xuân

Hè thu - Thu đông

Lúa mùa

7790,4

3082,2

2806,9

1901,3

* Cách nhận xét
Khi chỉ có một vòng tròn:
Ta nhận định cơ cấu tổng quát lớn nhất là cái nào, nhì là cái nào, ba là
cái nào ... và cho biết tương quan giữa các yếu tố (gấp mấy lần hoặc
kém nhau bao nhiêu %).
Khi có từ hai vòng tròn trở lên (giới hạn tối đa là ba hình tròn cho
một bài).
- Nhận xét cái chung nhất (nhìn tổng thể): Tăng/ giảm như thế nào?
- Nhận xét tăng hay giảm trước, nếu có ba vòng trở lên thì thêm liên
tục hay không liên tục, tăng (giảm) bao nhiêu.
- Cuối cùng, cho kết luận về mối tương quan giữa các yếu tố và giải
thích về vấn đề (nếu có thể hoặc còn thời gian).

2. BIỂU ĐỒ MIỀN

* Dấu hiệu nhận biết
- Khá tương tự với biểu đồ tròn, nhưng khác nhau về số năm.
- Số năm của biểu đồ miền thể hiện thường lớn hơn 3 năm.
Ví dụ:

* Cách nhận xét: Khá tương tự biểu đồ tròn
- Nhận xét chung toàn bộ bảng số liệu: Nhìn nhận, đánh giá
khát quát chung về sự chuyển dịch.
- Nhận xét từng đối tượng:
- Sự chuyển dịch đó có phù hợp với xu thế hay không,
nhận định và giải thích (nếu có thể).

3. Biểu đồ
đường

* Dấu hiệu nhận biết
- Khi đề bài yêu cầu vẽ biểu đồ thể hiện sự phát triển, tốc độ tăng
trưởng qua các mốc thời gian, sự tăng trưởng (câu nói mang hàm
ý chỉ sự biến thiên, tăng giảm, thay đổi).
- Nếu là số liệu đã cho % thì không xử lí, nêú chưa phải xử lí số liệu
theo công thức: (Hướng dẫn công thức)
Ví dụ:

* Cách nhận xét

- Cùng nhau diễn giải.
.

4. BIỂU ĐỒ CỘT

* Một số dạng biểu đồ hình cột thường gặp
+Biểu đồ cột đơn.
+Biểu đồ cột chồng.
+Biểu đồ cột đơn gộp nhóm (loại này gồm 2 loại cột ghép cùng đại
lượng và cột ghép khác đại lượng).
+Biểu đồ thanh ngang.

* Dấu hiệu nhận biết
Khi đề bài yêu cầu vẽ biểu đồ thể hiện số lượng, sản lượng, so sánh
tương quan về độ lớn các đại lượng về tình hình phát triễn, độ lớn
hoặc quy mô. (Nếu có số liệu cụ thể thì không cần xử lí)
Ví dụ:

* Cách nhận xét
- Nhận xét khái quát, đưa ra nhận định chung.
- Xem xét năm đầu và năm cuối của bảng số liệu để trả lời câu hỏi
tăng hay giảm? Và tăng giảm bao nhiêu? (lấy số liệu năm cuối trừ
cho số liệu năm đầu hay chia cho cũng được).
- Kết luận.
VD:

Biểu đồ thể hiện tình hình phát triễn GDP của Ma-lai-xi-a và Xin-ga-po
giai đoạn 2010 - 2016

5. Biểu đồ kết hợp
(Thường kết hợp đường với cột)

* Dấu hiệu nhận biết
- Thể hiện mối tương quan giữa độ lớn và động thái phát triển (quy mô,
cơ cấu và sự biến đổi; quy mô và sự phát triển; quy mô, cơ cấu và trình
tự phát triển).
-

Có ít nhất 2 đối tượng có đơn vị khác nhau.

Ví dụ:

* Cách nhận xét
- Nhận xét chung, đánh giá sơ bộ giai đoạn.
- Nhận xét từng đối tượng: Xem xét năm đầu và năm cuối của bảng
số liệu để trả lời câu hỏi tăng hay giảm và tăng giảm bao nhiêu?
(Tăng liên tục hay không liên tục,...)
- Kết luận và giải thích qua về xu hướng của đối tượng. (Nếu có thể)

LUYỆN TẬP

a) Vẽ biểu đồ thích hợp thể hiện cơ cấu tổng sản phẩm trong nước phân theo khu
vực kinh tế của Phi-lip-pin giai đoạn 1990 – 2010.
b) Nhận xét về cơ cấu và sự chuyển dịch cơ cấu tổng sản phẩm trong nước phân
theo khu vực kinh tế của Phi-lip-pin trong giai đoạn trên.