Câu đố 1.

Câu đố 2
Con gì bé tí

Con gì ăn gỗ cả ngày

Đi lại từng đàn

Chuyên môn đục phá giường này tủ kia?

Kiếm được mồi ngon

Là con gì?

Cùng tha về tổ

=> con mối

Là con gì?
=> con kiến

CON MỐI VÀ CON KIẾN
(Nam Hương)

Tìm hiểu những nét cơ bản về tác
giả Nam Hương

a. Tác giả
- Nam Hương (1899- 1960)
- Quê: Hà Nội
- Sáng tác nhiều thơ ngụ ngôn và thơ
thiếu nhi
- Các tác phẩm chính: Ngụ ngôn mới,
Gương thế sự, Tập thơ ngụ ngôn...
 

Tìm hiểu những nét cơ bản về tác phẩm

b. Tác phẩm
- Thể loại: Truyện ngụ ngôn
- Xuất xứ: trích trong Tuyển tập văn học dân gian Việt Nam, tập III do
Nguyễn Cừ - Phan Trọng Thương biên soạn và tuyển chọn. Xuất bản tại NXB
Giáo dục năm 1999, tr. 805.
- PTBĐ: tự sự kết hợp biểu cảm
- Bố cục: 2 phần
- Tóm tắt: Văn bản thông qua cuộc hội thoại giữa hai con vật là kiến và mối để
nói lên sự đối lập giữa lối sống của hai bộ phận con người trong xã hội hiện
nay. Trong khi mối không muốn lao động, chỉ biết hưởng thụ trước mắt, nghĩ
đến bản thân, thì kiến không ngại vất vả, chăm chỉ lao động, biết lo xa, sống
có trách nhiệm với cộng đồng. Qua đó, câu chuyện khẳng định rằng chỉ có
chăm chỉ cần cù làm lụng cuộc sống mới có thể ấm êm, bền vững.

1. Quan niệm sống của mối và kiến
a. Quan niệm sống của mối
- Không muốn lao động, sợ vất vả
+ Ngồi trong nhà nhìn ra ngoài
+ Ngồi tựa lưng trên chiếc ghế chéo, bên bàn tròn
+ Lười vận động nên cơ thể béo mập và chậm chạp
+ Nói với kiến: Kiến ơi các chú/ Tội tình gì lao khổ lắm thay!
-> NT nhân hóa
- Chỉ biết hưởng thụ trước mắt, chỉ biết nghĩ đến bản thân:
+ Ăn no béo trục, béo tròn
+ Chỉ biết an hưởng nhà cao cửa rộng,tủ hòm
+ Không nhận ra đó chỉ là cuộc sống đó là tạm bợ -: không được dài lâu
- Hậu quả: nhà đổ xuống -> “Đi đời các anh”
NT nhân hóa

b. Quan niệm sống của kiến
- Không ngại vất vả, chăm chỉ lao động
+ Sẵn sàng ra ngoài làm việc, dù vất vả, khiến cơ thể gầy gò
+ Ý thức: Hễ có làm thì mới có ăn
- Biết lo xa, sống có trách nhiệm vì cộng đồng
+ “Sinh tồn là cuộc khó khăn” -> chủ động, chuẩn bị kĩ cho tương
lai
+ Quan tâm đến mọi người “địa cầu muôn loại”
+ Ý thức: “Vì đàn vì tổ, vun thu xứ sở”
- Kết quả: Cuộc sống no đủ, hạnh phúc

Qua văn bản “Con mối và con kiến”, em rút ra cho mình những
bài học gì?

2. Bài học rút ra
- Sống ích kỉ, chỉ biết nghĩ cho bản thân, chỉ biết hưởng thụ mà
không lao động thì cuộc sống tốt đẹp trước mắt sẽ không được
bền lâu
- Trách nhiệm của mọi người đối với cộng đồng, dân tộc, đất
nước. Phải biết yêu thương, biết “vì đàn vì tổ, vun thu xứ sở”

Khái quát nội dung nghệ thuật của bài

1. Nghệ thuật
- Cách nói bằng ngụ ngôn, cách
giáo huấn tự nhiên, độc đáo, đặc
sắc.
- Sử dụng nhân hóa.
- Lời thơ ngắn gọn nhưng thâm
thúy.
- Mượn chuyện loài vật để nói
bóng gió, kín đáo chuyện loài
người.

2. Nội dung
Câu chuyện thông qua cuộc
hội thoại giữa hai con vật là
kiến và mối để nói lên sự đối
lập giữa lối sống của hai bộ
phận con người trong xã hội
hiện nay. Từ đó khẳng định
rằng chỉ có chăm chỉ cần cù
làm lụng cuộc sống mới có
thể ấm êm, bền vững.

trò chơi “BÍ MẬT TRONG HỘP QUÀ”
1. Văn bản Con mối và con kiến thuộc
thể loại truyện gì?
- Truyện ngụ ngôn
2. Tác giả đã sử dụng BPNT gì trong
hai câu thơ:
“Mối gọi bảo: Kiến ơi các chú”
“Nhà kia đổ xuống đi đời các anh”
- BPNT Nhân hóa
 

3. “Chúng ta đây chẳng hề khó
nhọc
Mà ồ ề béo trục béo tròn”
Là câu thơ miêu tả con mối hay
con kiến?
- Con mối
4. Quan niệm sống của kiến trong
bài thơ là gì?
- Có làm thì mới có ăn, vì cộng
đồng
5. Đọc thuộc lòng bài thơ.

Viết một đoạn văn ngắn từ 5-7 câu nêu suy nghĩ của em
về bài học rút ra từ văn bản “Con mối và con kiến”.