TRƯỜNG TH&THCS VĂN NHUỆ

KHOA HỌC
TỰ NHIÊN
7
Sách Kết nối tri thức và cuộc sống
GIÁO VIÊN: NGUYỄN THỊ HÀ

Ngày nay, người ta đã xác định được hàng chục
triệu chất hóa học với các tính chất khác nhau
được tạo thành từ hơn một trăm nguyên tố hóa
học. Liệu có nguyên tắc nào sắp xếp các nguyên tố
để dễ dàng nhận ra tính chất của chúng không?

SƠ LƯỢC VỀ BẢNG TUẦN
HOÀN CÁC
NGUYÊN
TỐ
Tiết 15: BÀI 4
HÓA HỌC

NỘI DUNG BÀI HỌC

I.

? Cho biết số đơn vị điện tích hạt nhân của mỗi nguyên

tử C, Si, O, P, N, S lần lượt là 6, 14, 8, 15, 7, 16. Hãy sắp
xếp các nguyên tố trên theo chiều điện tích hạt nhân tăng
dần từ trái sang phải và từ trên xuống dưới.
C

N
?

O

Si

P
?

S
?

Gắn các thẻ vào bảng mẫu ở trên từ trái qua phải, từ trên xuống
dưới, mỗi thẻ vào 1 ô theo chiều tăng dần số đơn vị điện tích hạt

Thảo luận NHÓM nhận xét về các đặc điểm của bảng sau khi đã sắp xếp:
(3 phút)

1. Sự thay đổi số electron ở lớp ngoài cùng của nguyên tử các
nguyên tố trong một hàng khi đi từ trái sang phải?
2. Số electron lớp ngoài cùng của các nguyên tố trong cùng một
cột?

Đáp án
1. Sự thay đổi số electron ở lớp ngoài cùng của nguyên tử các
nguyên tố trong một hàng khi đi từ trái sang phải?
Số electron ở lớp ngoài cùng của nguyên tử các nguyên tố
trong một hàng khi đi từ trái sang phải tăng dần từ 1 – 8.
2. Số electron ở lớp ngoài cùng của các nguyên tố trong cùng
một cột.
Số electron ở lớp ngoài cùng của nguyên tử các nguyên tố
trong cùng một cột giống nhau.

Hoạt động nhóm bàn( 3 phút)
1. Dựa vào đặc điểm nào về cấu tạo nguyên tử để
sắp xếp các nguyên tố vào hàng, vào cột trong
bảng tuần hoàn?
2. Sử dụng bảng tuần hoàn, hãy cho biết các
nguyên tố nào trong số các guyên tố Li, Na, C, O
có cùng số lớp electron trong nguyên tử?

1. Dựa vào đặc điểm nào về cấu tạo nguyên tử để sắp xếp các nguyên tố
vào hàng, vào cột trong bảng tuần hoàn?
- Các nguyên tố hóa học được sắp xếp theo chiều tăng dần của điện tích
hạt nhân.
- Các nguyên tố trong cùng một hàng có cùng số lớp electron trong
nguyên tử.
- Các nguyên tố trong cùng một cột có cùng số electron lớp ngoài cùng.
2. Sử dụng bảng tuần hoàn, hãy cho biết các nguyên tố nào trong số các
guyên tố Li, Na, C, O có cùng số lớp electron trong nguyên tử?
Số electron ở lớp ngoài cùng của nguyên tử các nguyên tố trong cùng
một cột giống nhau.

Bảng tuần hoàn có 118 nguyên
tố, được xây dựng theo nguyên
tắc:

Các nguyên tố trong cùng
một hàng có cùng số lớp
eletron trong nguyên tử

Các nguyên tố trong cùng
một cột có tính chất gần
giống nhau

Tìm hiểu thêm

Bảng phân loại tuần hoàn ( dạng bảng ngắn )

Bảng phân loại tuần hoàn ( dạng bảng dài )

Bài tập trắc nghiệm

Câu 1. Nhà khoa học nổi tiếng người Nga đã có công trong việc
xây dựng bảng tuần hoàn sử dụng đến ngày nay là:
A. Dimitri. I. Mendeleev.
B. Ernest Rutherford.
C. Niels Bohr.
D. John Dalton.
Câu 2. Các nguyên tố trong bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá
học được sắp xếp theo thứ tự tăng dần của
A. Khối lượng B. Số proton C.tỉ trọng
D.Số neutron
Câu 3 Số hiệu nguyên tử của một nguyên tố là
A.số proton trong nguyên tử. B.số neutron trong nguyên tử.
C.số electron trong hạt nhân. D.số proton và neutron trong

SƠ LƯỢC VỀ BẢNG TUẦN
HOÀN CÁC
NGUYÊN
TỐ
Tiết 16: BÀI 4
HÓA HỌC

II. Cấu tạo bảng tuần hoàn các
nguyên tố hóa học.

Dựa vào Bảng
tuần hoàn
(SGK – T25)
em hãy nêu cấu
tạo của bảng
tuần hoàn các
nguyên tố hóa
học?

CẤU TẠO BẢNG TUẦN HOÀN

Hình 4.2 cho biết các thông tin gì về nguyên tử
Oxygen?

VẬN DỤNG

Thảo luận nhóm bàn (3 phút)
1. Quan sát H 4.2, cho biết số proton, số electron trong nguyên tử
oxygen.
2. Sử dụng bảng tuần hoàn và cho biết kí hiệu hóa học, tên nguyên
tố, số hiệu nguyên tử, khối lượng nguyên tử và số electron trong
nguyên tử của các nguyên tố ở ô số 6, 11.

Đáp án
- Nguyên tử oxygen có
số proton = số eletron = số
đơn vị điện tích hạt nhân =
số hiệu nguyên tử = 8

- Nguyên tố ở ô số 6 có
Ký hiệu hóa học: C
Tên nguyên tố: Carbon
Số hiệu nguyên tử: 6
Khối lượng nguyên tử: 12
Số eletron: 6

- Nguyên tố ở ô số 11 có
Ký hiệu hóa học: Na
Tên nguyên tố: Sodium
Số hiệu nguyên tử: 11
Khối lượng nguyên tử: 23
Số eletron: 11

Bài tập trắc nghiệm
Câu 1 Trong ô nguyên tố sau, con số 23 cho biết điều gì?
A. Khối lượng nguyên tử của nguyên tố đó

 

B. Chu kì của nó
C. Số nguyên tử của nguyên tố
D. 2.
SốTên
thứgọi
tự của
tố. bảng tuần hoàn các nguyên
Câu
của nguyên
các cột trong

tố hoá học là gì?
A. Chu kì
B. Nhóm

C. Loại

D. Họ

Câu 3. Quan sát ô nguyên tố và trả lời các câu hỏi sau:
a) Em biết được thông tin gì trong ô nguyên tố calcium?
b) Nguyên tố calcium này nằm ở vị trí nào (ô, nhóm, chu kì)
trong bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học?
c) Tên gọi của nhóm chứa nguyên tố này là gì?
d) Calcium có cần thiết cho cơ thể chúng ta không? Lấy ví
Hướng dẫn
dụ minh hoạ.
a)
b) Nguyên tố calcium này nằm ở ô 20, nhóm IIA, chu kì 4 trong bảng tuần
hoàn các nguyên tố hoá học.
c) Tên gọi của nhóm chứa nguyên tố này là nhóm kim loại kiềm thổ.
d) Calcicum cần thiết cho sức khoẻ. Ví dụ, calcium giúp xương chắc khoẻ,
phòng ngừa những bệnh loãng xương, giúp phát triển chiều cao, ...

Câu 4. Quan sát ô nguyên tố sau:
Bổ sung các thông tin còn thiếu trong các nguyên tố sau:

Hướng dẫn

Câu 5. Cho các nguyên tố sau: Ca, S, Na, Mg, F, Ne. Sử dụng bảng
tuần hoàn các nguyên tố hóa học:
a) Hãy sắp xếp các nguyên tố trên theo chiều tăng dần điện tích hạt
nhân
b) Cho biết mỗi nguyên tố trong dãy trên là kim loại, phi kim hay
khí hiếm
Hướng dẫn
=> Các nguyên tố theo
Kí hiệu hóa học
Điện tích hạt nhân
chiều tăng dần điện tích
Ca
+20
hạt nhân: F, Ne, Na, Mg,
S
+16
Na
+11
S, Ca
Mg
+12
-Kim loại: Na, Mg, Ca
F
+9
- Phi kim: F, S
Ne
+10
- Khí hiếm: Ne

SƠ LƯỢC VỀ BẢNG TUẦN
HOÀN CÁC
NGUYÊN
TỐ
Tiết 17: BÀI 4
HÓA HỌC

Quan sát bảng tuần hoàn, cho biết số hiệu nguyên tử, số lớp
electron lần lượt của nguyên tử Carbon (C) và Aluminium
(Al) . Hai nguyên tố đó nằm ở chu kì nào trong bảng tuần
hoàn?

Chu kì 1 gồm 2 nguyên
tố là H và He. Nguyên
tử của các nguyên tố
này có 1 lớp electron.
Điện tích hạt nhân tăng
từ H là +1 đến He là +2
(hình 3.2).

Chu kì 2 gồm 8 nguyên
tố từ Li đến Ne. Nguyên
tử của các nguyên tố này
có 2 lớp electron. Điện
tích hạt nhân tăng dần từ
Li là +3 đến Ne là +10
(hình 3.3)

Hình 3.3. Mô hình cấu tạo nguyên tử
Lithium và Neon

Chu kì 3 gồm 8 nguyên
tố từ Na đến Ar. Nguyên
tử của các nguyên tố này
có 3 lớp electron. Điện
tích hạt nhân tăng dần từ
Na là +11 đến Ar là +18
(hình 3.4)

Thảo luận nhóm theo bàn ( 3 phút)
1. Hãy cho biết số lớp electron của nguyên tử các nguyên tố thuộc chu kì 3.
Giải thích.
2. So sánh số lớp electron của nguyên tử các nguyên tố trên với số thứ tự chu
kì của các nguyên tố đó.

1. Các nguyên tố thuộc chu kì 3, nguyên tử của
nguyên tố có 3 lớp electron. Vì số thứ tự chu kì bằng
với số lớp electron của nguyên tử các nguyên tố.
2.
- Số lớp electron của nguyên tử các nguyên tố H, He,
Li, Be, C, N lần lượt là 1, 1, 2, 2, 2, 2.
- Các nguyên tố thuộc chu kì 1: H, He.
Các nguyên tố thuộc chu kì 2: Li, Be, C, N.
⇒ Số lớp electron của nguyên tử các nguyên tố = số
thứ tự chu kì của các nguyên tố đó.

Thảo luận cặp đôi ( 3 phút)

1. Quan sát Hình 4.3 và cho biết tên, kí hiệu hóa học và điện tích hạt nhân
của nguyên tử các nguyên tố xung quanh nguyên tố carbon.
2. Hãy cho biết số lớp electron của nguyên tử các nguyên tố thuộc chu kì 3.
Giải thích.

Đáp án

1.
Xung quanh carbon có 3 nguyên tố là B, N và Si.
- Bên trái là Boron (B) có điện tích hạt nhân +5.
- Bên phải là Nitrogen (N) có điện tích hạt nhân là +7.
- Bên dưới là Silicon (Si) có điện tích hạt nhân là +14.
2. Các nguyên tố thuộc chu kì 3, nguyên tử của nguyên tố có 3 lớp
electron. Vì số thứ tự chu kì bằng với số lớp electron của nguyên
tử các nguyên tố.

- Chu kì là dãy các nguyên tố mà nguyên tử của chúng
có cùng số lớp electron và được xếp theo chiều điện tích
hạt nhân tăng dần khi đi từ trái qua phải.
- Bảng tuần hoàn có 7 chu kì, mỗi chu kì là 1 hàng ngang:
+ Chu kì 1, 2, 3 được gọi là chu kì nhỏ.
+ Chu kì 4, 5, 6, 7 là chu kì lớn.
+ Chu kì 6 và chu kì 7, mỗi chu kì có thêm 1 hàng ở ngoài bảng.
+ Chu kì 7 chưa hoàn thành.
- STT chu kì = số lớp electron của nguyên tử các nguyên tố trong
chu kì.

Bài tập trắc nghiệm

Câu 1: Chu kì là
A. Tập hợp các nguyên tố mà nguyên tử của nó có cùng số electron lớp
ngoài cùng.
B. Tập hợp các nguyên tố mà nguyên tử của nó cùng số lớp electron.
C. Tập hợp các nguyên tố mà nguyên tử của nó có cùng số electron.
D. Tập hợp các nguyên tố mà nguyên tử của nó có cùng tính chất hóa học.

Câu 2: Vị trí kim loại kiềm trong bảng tuần hoàn các nguyên tố
hoá học thường
A. Ở đầu nhóm

B. ở cuối nhóm

C. ở đầu chu kì

D. ở cuối chu kì