BÀI 41: MÔI
TRƯỜNG VÀ CÁC
NHÂN TỐ SINH
THÁI

NỘI DUNG BÀI HỌC

I. Môi trường sống
II. Nhân tố sinh thái
III. Giới hạn sinh thái

Hoạt động nhóm nghiên cứu thông tin, QS H41.1 SGK/ T170 trả lời
các câu hỏi sau:
1. Kể tên các nhân tố tác động lên đời sống của cây xanh?
2. Môi trường sống của sinh vật là gì?

Quan sát H41.2 SGK trao đổi nhóm để hoàn thành bảng sau:
Stt

Tên sinh
vật

Môi trường
sống

1

Giun đất,  
MT trong đất
sâu đất

2

Vi khuẩn

3

Bò sữa

  sinh vật
MT
  trên cạn
MT

4

Cá

  MT nước

Hoạt động nhóm nghiên cứu thông tin và
quan sát H41.1 SGK/T170 trả lời các câu hỏi :
?1. Nhân tố sinh thái là gì?
?2. Phân biệt nhân tố sinh thái vô sinh với
nhân tố sinh thái hữu sinh?
?3. Phân loại các nhân tố trong môi
trường sống của cây xanh ở H41.1 vào nhóm
nhân tố vô sinh và nhóm nhân tố hữu sinh.

?1. Nhân tố sinh thái là gì?
Nhân tố sinh thái là các nhân tố trong môi trường
ảnh hưởng đến sự tồn tại và phát triển của sinh vật.
?2. Phân biệt nhân tố sinh thái vô sinh với
nhân tố sinh thái hữu sinh?
- Nhân tố sinh thái vô sinh: là các yếu tố không sống
của môi trường.
- Nhân tố sinh thái hữu sinh là các yếu tố sống của
môi trường.

?3. Phân loại các nhân tố trong môi trường sống của
cây xanh ở H41.1 vào nhóm nhân tố vô sinh và
nhóm nhân tố hữu sinh.
- Nhân tố sinh thái vô sinh:
ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm,
CO2, O2, gió.
- Nhân tố sinh thái hữu
sinh: bò, cỏ, châu chấu, con
người.

Ảnh hưởng của các nhân tố sinh thái lên đời sống
sinh vật

Cây lá lốt ngoài ánh sáng

Cây lá lốt dưới bóng cây khác

Ảnh hưởng của các nhân tố sinh thái lên đời sống
sinh vật

Cây ớt

Cây phong lan

Cây ưa sáng

Cây ưa bóng

ĐV hoạt động ban
ngày

ĐV hoạt động ban
đêm

Ảnh hưởng của các nhân tố sinh thái lên đời sống
sinh vật

Tác động của con người đến môi trường

?1. Các nhân tố sinh thái có ảnh hưởng như thế
nào đến đời sống sinh vật?
?2. Tại sao nói trong nhóm nhân tố hữu sinh thì
con người là nhân tố có ảnh hưởng lớn nhất tới đời
sống của nhiều loài sinh vật?

Quan sát H41.3 SGK/T172
và cho biết cá rô phi ở Việt
Nam có thể:
?1. Sống và phát triển trong
khoảng nhiệt độ nào?
?2. Sinh trưởng và phát
triển thuận lợi ở khoảng
nhiệt độ nào?
?3. Sinh trưởng và phát
triển thuận lợi nhất ở nhiệt
độ nào?
?4. Giới hạn sinh thái là gì?

?1. Ở một địa phương người ta có ý định nhập nội ba loài cá
A,B,C về nuôi. Nhiệt độ trung bình tại đây dao động từ 150C
đến 300C. Dựa vào H41.4, hãy cho biết nên nhập loài cá
nào để nuôi tại đây và giải thích.
?2. Tại sao một số
loài cây được trồng
dưới tán rừng thì
cho năng suất cao
hơn khi trồng ở nơi
trống trải?

Câu 1: Môi trường sống của sinh vật có mấy loại
chủ yếu?
A. 5
B. 4
C. 3
D. 2

Câu 2: Nhân tố sinh thái là
A. các nhân tố trong môi trường ảnh hưởng đến sự tồn
tại và phát triển của sinh vật.
B. các nhân tố của môi trường ảnh hưởng gián tiếp lên
cơ thể sinh vật.
C. các nhân tố vô sinh của môi trường.
D. các nhân tố hữu sinh của môi trường.

Câu 3: Các nhân tố sinh thái nào sau đây là nhân tố
sinh thái vô sinh?
A. Ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm, thực vật.
B. Khí hậu, thổ nhưỡng, nước, địa hình.
C. Nước biển, sông, hồ, ao, cá, ánh sáng, nhiệt độ, độ
dốc.
D. Các thành phần cơ giới và tính chất lí, hoá của đất;
nhiệt độ, độ ẩm, động vật.

Câu 4: Giới hạn sinh thái là gì?
A. Là khoảng giá trị của một nhân tố sinh thái mà trong
khoảng đó sinh vật có thể tồn tại và phát triển ổn định
theo thời gian.
B. Là khoảng thuận lợi của một nhân tố sinh thái đảm bảo
cơ thể sinh vật sinh trưởng và phát triển tốt.
C. Là giới hạn chịu đựng của cơ thể sinh vật đối với các
nhân tố sinh thái khác nhau.
D. Là khoảng tác động có lợi nhất của nhân tố sinh thái
đối với cơ thể sinh vật.

Câu 5: Những loài có giới hạn sinh thái rộng đối với
nhiều nhân tố sinh thái, thì chúng có vùng phân bố như
thế nào?
A. Có vùng phân bố hẹp.
B. Có vùng phân bố hạn chế.
C. Có vùng phân bố rộng.
D. Có vùng phân bố hẹp hoặc hạn chế.

Câu 6: Vì sao nhân tố con người được tách ra thành một
nhóm nhân tố sinh thái riêng?
A. Vì hoạt động của con người khác với các sinh vật khác,
con người có trí tuệ nên vừa khai thác tài nguyên thiên
nhiên lại vừa cải tạo thiên nhiên.
B. Vì con người có tư duy, có lao động.
C. Vì con người tiến hoá nhất so với các loài động vật khác.
D. Vì con người có khả năng làm chủ thiên nhiên.

Câu 7: Sinh vật sinh trưởng và phát triển thuận lợi nhất
ở vị trí nào trong giới hạn sinh thái?
A. Gần điểm gây chết dưới.
B. Gần điểm gây chết trên.
C. Ở điểm cực thuận
D. Ở trung điểm của điểm gây chết dưới và điểm gây
chết trên.

Câu 8: Cơ thể sinh vật được coi là môi trường sống khi
A. chúng là nơi ở của các sinh vật khác.
B. các sinh vật khác có thể đến lấy chất dinh dưỡng từ
cơ thể chúng.
C. cơ thể chúng là nơi sinh sản của các sinh vật khác.
D. cơ thể chúng là nơi ở, nơi lấy thức ăn, nước uống của
các sinh vật khác.

Vận dụng

1, Theo em, các nhân tố sinh thái nào ảnh hưởng đến
các hoạt động học tập trong lớp học?
2, Khi ta đem một cây phong lan từ trong rừng rậm về
trồng ở vườn nhà, những nhân tố sinh thái của môi
trường tác động lên cây phong lan sẽ thay đổi. Em hãy
cho biết những thay đổi của các nhân tố sinh thái đó.