Một trong những nhóm chất dinh dưỡng
quan trọng cho cơ thể con người?

Chất béo

Bài 47: CHẤT BÉO
1

CHẤT BÉO CÓ Ở ĐÂU?

2

TÍNH CHẤT VẬT LÍ QUAN TRỌNG?

3

THÀNH PHẦN VÀ CẤU TẠO?

4

TÍNH CHẤT HÓA HỌC QUAN
TRỌNG?
CHẤT BÉO CÓ ỨNG DỤNG GÌ?

5

1

CHẤT BÉO CÓ Ở ĐÂU?

Em hãy quan sát tranh và cho biết chất béo
có trong những loại thực phẩm nào?

Mỡ lợn

Cá

Lạc (Đậu phộng)

Dừa

Dầu
thực vật

I

CHẤT BÉO CÓ Ở ĐÂU?

- Chất béo có nhiều trong mô mỡ động vật còn trong
thực vật chất béo tập trung nhiều ở quả và hạt.
- Hàng ngày ta sử dụng:
+ Dầu ăn: lấy từ thực vật
+ Mỡ ăn: lấy từ động vật
Dầu ăn, mỡ ăn là các chất béo.

II

CHẤT BÉO CÓ NHỮNG TÍNH CHẤT VẬT LÍ QUAN TRỌNG NÀO?

Em hãy quan video thí nghiệm sau
và
trả xét:
lời các
câubéo
hỏi:nhẹ hơn nước,
Nhận
Chất
1. Chất
có tan
trong
không
tanbéo
trong
nước,
tan nước
được
không?
Có tan
trongdầu
xăng
không?
trong xăng,
benzen,
hỏa....
2. Chất béo nặng hay nhẹ hơn
nước?

Hãy chọn những phương pháp có thể làm sạch vết
dầu ăn dính vào quần áo, giải thích.

A Giặt bằng nước.
,
B Giặt bằng xà phòng.
,
C
Tẩy bằng cồn 960.
,
D Tẩy bằng giấm.
,
E
Tẩy bằng xăng.
,

III

CHẤT BÉO CÓ THÀNH PHẦN VÀ CẤU TẠO NHƯ THẾ NÀO?
Chất béo + Nước

t0 , P

Glixerol + Axít béo

CTCT của glixerol : CH2 – CH – CH2
|
|
|
OH
OH OH
CT chung axit béo: R – COO
COOH

=>Ta có công thức của chất béo là :

Viết gọn :

(

C3H5(OH)3

)3

=>Chất béo là hỗn hợp nhiều este của glixerol với các axit béo
Ví dụ :

CT Axit béo
C17H35COOH

CT chất béo?
(C17H35COO)3C3H5

C17H33COOH

(C17H33COO)3C3H5

C15H31COOH

(C15H31COO)3C3H5

Dầu, mỡ công nghiệp sử dụng trong máy móc có phải là chất béo
không?

Dầu, mỡ công nghiệp có
nguồn gốc từ dầu mỏ, thành
phần chính là hiđro cacbon,
chỉ chứa 2 nguyên tố C và H.

Chất béo (dầu, mỡ ăn) có
nguồn gốc từ động, thực
vật. Thành phần cấu tạo
gồm 3 nguyên tố C, H, O

Dầu, mỡ công nghiệp sử dụng trong máy móc không
phải là chất béo.

IV

CHẤT BÉO CÓ TÍNH CHẤT HÓA HỌC QUAN TRỌNG NÀO?

1 phản ứng thủy phân trong môi trường axit
(RCOO)3C3H5 + 3 H2O
Chất béo
vận dụng:

(C17H35COO)3C3H5

(C15H31COO)3C3H5

t0

axit

C3H5(OH)3 + 3 RCOOH
Axit béo
Glixerol

+ 3 H2O

t0
axit

C3H5(OH)3

+ 3 H2O

t0
axit

C3H5(OH)3

+
+

3 C17H35COOH
3 C15H31COOH

SƠ ĐỒ CHUYỂN HÓA CHẤT BÉO TRONG CƠ THỂ
Chất béo

Men dịch tụy, dịch tràng

glixerin

Thủy phân

Axit béo

t/d mật

Dạng tan

hấp thụ trực tiếp
qua mao trạng ruột
vào ruột

các mô và cơ quan khác

bị thuỷ phân
bị oxi hóa

Mô mỡ

CO2 + H2O + Q
Cơ thể hoạt động

Chất béo

IV

CHẤT BÉO CÓ TÍNH CHẤT HÓA HỌC QUAN TRỌNG NÀO?

trường axit
1 phản ứng thủy phân trong môi
0
(RCOO)3C3H5
Chất béo

+ 3 H2O

t

axit

C3H5(OH)3
Glixerol

+ 3 RCOOH
Axit béo

2 phản ứng thủy phân trong môi trường kiềm (phản ứng xà phòng hóa)

(RCOO)3C3H5 + 3 NaOH t0

C3H5(OH)3 +

Chất béo

vận dụng:

Glixerol

3 RCOONa

Muèi cña axit bÐo
(xà phòng)

(C17H35COO)3C3H5 + 3 NaOH

t0

C3H5(OH)3

+ 3 C17H35COONa

(C15H31COO)3C3H5 + 3 NaOH

t0

C3H5(OH)3

+ 3 C15H31COONa

IV

CHẤT BÉO CÓ ỨNG DỤNG GÌ?

- Làm thức ăn cho người và động
vật, cung cấp năng lượng cho cơ
thể.
Năng lượng (KJ/g)
- Sản xuất xà phòng, glixerol.
Chất
béo

40

Chất đạm

38

20

19
So sánh năng lượng tỏa ra khi oxi hoá thức ăn

Chất
bột

17

Dầu, mỡ(Chất béo) để ngoài không khí thường bị ôi
thiu vì sao? Để bảo quản ta nên làm thế nào?
Chất béo bị ôi thiu do tác
dụng của hơi nước, oxi, vi
khuẩn lên chất béo.

Bảo quản: Đậy kín chất
béo, bảo quản ở nhiệt độ
thấp, đun chất béo với một
ít muối ăn.

Nếu cơ thể thiếu hoặc thừa chất béo thì có tác hại gì không?
Thiếu chất béo:
 Bệnh lí tim mạch
 Thiếu hụt một số vitamin
 Tăng nguy cơ gây ung thư

Thừa chất béo:
 Tăng cân, béo phì
 Gặp vấn đề về tiêu hóa
 Hơi thở có mùi
 Tăng tỉ lệ mắc bệnh ung thư

ĐIỀN TỪ THÍCH HỢP VÀO CHỖ TRỐNG
1

quả, hạt
mô mỡ
Chất béo có trong ……………động
vật và tập trung ở .....................
của thực vật.
nướctrong...
nước không tan trong…………..tan
Chất béo nhẹ hơn ............và
……......xăng, benzen...

2
3

este
glixerol
axit béo
Chất béo là hỗn hợp nhiều …..........của
………......với
các…...........
(RCOO)3C3H5
Công thức chung là:..............

4

Chất béo tham gia phản ứng …………..........trong
môi trường axít và
thủy phân
môi trường kiềm (phản ứng xà phòng hóa).

5

thức ăn cho người, động vật; chế tạo xà
Chất béo có ứng dụng :……………………
phòng và glixerol