HS xem video về lũ lụt.
https://www.youtube.com/watch?v=X8fk10hzeXQ
Cảm xúc của em khi xem video này?
Con người luôn phải đối mặt với nhiều khó khăn thử thách các em ạ. Những
thử thách, khó khăn đến từ thiên nhiên như hiện tượng lũ lụt, bão gió..
nghiêm trọng vào tháng 7,8 âm lịch hàng năm, đặc biệt đối với nhân dân
miền Trung như các em đã biết. Có rất nhiều nguyên nhân lí giải cho hiện
tượng ấy. Đến với thế giới truyện truyền thuyết, hiện tượng thiên nhiên ấy
được mô tả và lí giải như thế nào, và được bắt nguồn từ đâu? Những yếu tố
kì ảo sẽ góp phần làm nên một sự lí giải đặc biệt theo quan niệm dân gian.
Tiết học hôm nay, thầy cùng các em khám phá nhé. Đó là truyện truyền
thuyết Sơn Tinh, Thủy Tinh.

Văn bản 2

SƠN TINH, THUỶ TINH

I. ĐỌC – HIỂU CHUNG
1.Đọc và kể tóm tắt
-Đọc
-Chú thích từ khó
-Sự việc chính:
+Vua Hùng kén rể.
+Sơn Tinh, Thuỷ Tinh đến cầu hôn.
+Vua Hùng ra điều kiện kén rể.
+Sơn Tinh đến trước, được vợ.
+Thuỷ Tinh đến sau, tức giận dâng nước đánh Sơn Tinh.
+Hai bên giao chiến nhau hàng tháng trời, cuối cùng Thuỷ Tinh thua.
+Hằng năm Thuỷ Tinh lại dâng nước đánh Sơn Tinh, nhưng đều thua.

2.Tìm hiểu chung
a.Thể loại: truyền thuyết (thuộc thời đại Hùng Vương)
b.Phương thức biểu đạt chính: tự sự.
c.Ngôi kể: ngôi thứ ba.
d.Nhân vật: Sơn Tinh, Thuỷ Tinh, Hùng Vương, Mị Nương,
lạc hầu… (nhân vật chính: Sơn Tinh, Thuỷ Tinh).

e.Bố cục:
+ Phần 1: Từ đầu đến “mỗi thứ một đôi”. Hùng Vương thứ
mười tám kén rể cho con gái.
+ Phần 2: Tiếp theo đến “Thần nước đành rút quân”. Sơn
Tinh, Thủy Tinh đến cầu hôn và cuộc giao đấu của hai vị
thần.
+ Phần 3: Còn lại. Sự trả thù hàng năm của Thủy Tinh và
sự chiến thắng của Sơn Tinh.

II. KHÁM PHÁ VĂN BẢN
1. Vua Hùng kén rể:
Hoàn cảnh kén rể

Hùng Vương thứ
mười tám có một
người con gái là
Mị Nương, người
đẹp như hoa, tính
nết hiền dịu. Vua
rất mực yêu con.

Mục đích
kén rể
Muốn kén
cho con một
người chồng
thật xứng
đáng; chọn
người tài
giỏi.

Hệ quả

Hai chàng
trai đến
cầu hôn.

Giải pháp của vua
Hùng
Vua Hùng ra điều kiện
ai mang lễ sính lễ trước
thì gả con gái cho:
“Một trăm ván cơm
nếp, một trăm nệp
bánh chưng và voi chín
ngà, gà chín cựa, ngựa
chín hồng mao”.

=> Kén chồng cho con, chọn người tài giỏi.
? Em có nhận xét gì về các sính lễ mà vua Hùng đưa ra. Tại
sao vậy.
+Những vật chỉ có ở trên rừng của Sơn Tinh. Các sính lễ
hiếm lạ có lợi cho Sơn Tinh.
+Ngay từ đầu, vua Hùng đã có thiện cảm với Sơn Tinh.
+Vì nếu để Sơn Tinh thua thì nhân dân của ngài phải ngập
chìm trong bão lụt.
2. Cuộc so tài giữa Sơn Tinh và Thuỷ Tinh

Phương diện

Sơn Tinh

Thuỷ Tinh

Đến từ
(nguồn gốc):

Chúa miền non cao (vùng núi Ba
Vì)

Chúa vùng nước thẳm (tận
miền Biển Đông)

Tài năng:

vẫy tay về phía đông phía đông
nổi cồn bãi; vẫy tay về phía tây,
phía tây mọc lên từng dãy núi đồi

gọi gió, gió đến; hô mưa,
mưa về

Nhận xét chung: Cả hai đều là vị thần, có nhiều phép lạ và tài năng phi thường.

3. Cuộc giao chiến giữa Sơn Tinh và Thuỷ Tinh.
? Cuộc giao chiến giữa hai vị thần diễn ra như thế nào.
THUỶ TINH

SƠN TINH

CUỘC GIAO CHIẾN
Nguyên
nhân

Diễn
biến

Kết
quả

Sơn Tinh mang lễ vật đến trước, rước Mị Nương về núi; Thuỷ Tinh đến
sau, không lấy được vợ, nổi giận, đem quân đuổi theo đòi cướp Mị
Nương.
Hô mưa, gọi gió, làm thành dông bão rung chuyển cả trời đất,
Thuỷ
dâng nước song lên cuồn cuộn đánh Sơn Tinh. Nước ngập
Tinh
ruộng đồng, tràn nhà cửa, thành Phong Châu nổi lềnh bềnh trên
biển nước.
Sơn
Tinh

Không hề nao núng, dung phép lạ bốc từng quả đồi, dời từng
dãy núi, dựng thành luỹ đất, ngăn chặn dòng nước lũ. Nước
song dâng lên bao nhiêu, đồi núi cao lên bấy nhiêu.

Sơn Tinh vẫn vững vàng mà sức Thuỷ Tinh đã kiệt. Thần Nước đành rút
quân. Hằng năm, Thuỷ Tinh dâng nước đánh Sơn Tinh, nhưng đều thua.

=> Cuộc giao tranh hào hùng, cuối cùng Sơn Tinh thắng.
? Thử tượng em là Thuỷ Tinh và nêu những suy nghĩ, cảm
xúc của nhân vật sau khi bị thua cuộc.
+Sau khi bị thua cuộc, tôi cảm thấy thật bất công. Tất cả là
do vua Hùng toàn chọn những đồ vật mà Sơn Tinh dễ dàng
kiếm được. Tôi chỉ chậm chân một chút thôi mà không thể
lấy được vợ.
+Thất vọng, tức giận và không chấp nhận thua cuộc, quyết
tâm tìm cách trả thù.

4. Ý nghĩa tượng trưng của nhân vật Sơn Tinh, Thuỷ
Tinh.
? Nêu ý nghĩa tượng trưng của hai vật này.
-Thuỷ Tinh: Sức mạnh của nước, hiện tượng lũ lụt.
-Sơn Tinh: Đất, núi; sức mạnh, khả năng và ước mơ chế
ngự thiên nhiên. ->Niềm mến yêu của nhân dân ta.

III. TỔNG KẾT
1. Nghệ thuật:
-Các sự kiện được kết nối với nhau bằng chuỗi quan hệ
nguyên nhân – kết quả.
- Xây dựng hình tượng nhân vật mang dáng dấp thần linh
với nhiều chi tiết hoang đường, kì ảo giàu ý nghĩa.
-Tạo sự việc hấp dẫn.
-Dẫn dắt, kể chuyện lôi cuốn, sinh động.

2.Nội dung:
? Đằng sau câu chuyện mối tình Sơn Tinh, Thuỷ Tinh và Mị
Nương, truyện thể hiện ý nghĩa gì.
-Truyện giải thích hiện tượng mưa bão, lũ lụt hằng năm xảy
ra ở vùng sông Hồng; đồng thời thể hiện sức mạnh, ước mơ
chế ngự thiên tai, bảo vệ cuộc sống của người Việt cổ.
-Ca ngợi công lao trị thuỷ dựng nước của cha ông ta.
?Từ truyện này, nhà nước ta kêu gọi điều gì ở người dân.
+Kêu gọi người dân ý thức đề phòng, phòng chống thiên tai,
bảo vệ môi trường tự nhiên trong lành.
Chế ngự: ngăn chặn tác hại và bắt phải phục tùng.

VIẾT KẾT NỐI VỚI ĐỌC

Nhà thơ Nguyễn Nhược Pháp từng viết về Sơn Tinh
và Thuỷ Tinh như sau:
“Sơn Tinh có một mắt ở trán
Thuỷ Tinh râu ria quăn xanh rì
Một thần phi bạch hổ trên cạn
Một thần cưỡi lưng rồng uy nghi”
Điều này cho thấy, từ những thông tin về nhân vật
trong câu chuyện, mỗi chúng ta đều có thể tưởng tượng ra
ngoại hình của nhân vật Sơn Tinh, Thuỷ Tinh theo cách
riêng. Hãy viết đoạn văn (từ 5 – 7 câu) ghi lại sự tưởng
tượng của em về hai nhân vật Sơn Tinh và Thuỷ Tinh?

* Nội dung đoạn văn
- Xác định tưởng tượng về ngoại hình Sơn Tinh, Thủy
Tinh.
- Miêu tả kết hợp tự sự, biểu cảm: Khôn mặt, vóc dáng, của
chỉ, trang phục, ...của mỗi nhân vật theo trí tưởng tượng của
HS. Cần hướng tới ngoại hình khác biệt giữa Sơn Tinh và
Thủy Tinh. Sơn Tinh mang vẻ uy nghi, thiện lành. Thủy
Tinh hùng dũng nhưng vẫn tạo cảm giác gian ác...

* Hình thức đoạn văn
-Mở đoạn
-Thân đoạn
-Kết đoạn
Trong cơn mưa giông lớn, những trận mưa như trút, sấm sét
đùng đoàng, trước mắt tôi Thủy Tinh cao lớn đang gào thét. Khuôn
mặt thần đỏ ngầu, đôi mắt quắc lên, râu xanh quăn rì. Thủy Tinh
người ngồi trên lưng một con sóng khổng lồ. Còn Sơn Tinh mắt sáng
rực, vóc dáng thanh cao, khuôn mặt chữ điền, thần vừa cưỡi hổ phi
đến. Từ đằng xa, Sơn Tinh dáng đứng uy nghi, vững vàng, thần trỏ tay
bốc từng quả đồi để dân có chỗ đứng. Tay ngài cầm ngọn giáo lớn, rẽ
nước cứu dân. Ngài đưa từng đoàn người lên đỉnh núi cao tránh lũ.