V ẬT

L Ý 9

Giáo viên: ThS. Nguyễn Văn Tám

Dòng điện
xoay chiều có các
tác dụng nào??

TIẾT 41 -Bài 35.

TÁC DỤNG CỦA DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU
ĐO CƯỜNG ĐỘ DÒNG ĐIỆN VÀ HIỆU ĐIỆN THẾ XOAY CHIỀU

I- CÁC TÁC DỤNG CỦA DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU
C1

220V
Đinh sắt

Hãy mô tả và cho biết hiện tượng nào chứng tỏ dòng điện xoay
chiều có tác dụng nhiệt, tác dụng quang, tác dụng từ?

Dòng điện xoay chiều làm dây tóc nóng tới nhiệt độ cao và phát
sáng ta nói dòng điện xoay chiều có tác dụng nhiệt và tác dụng
quang

Thí nghiệm như hình 35.1
Một trong những tác dụng của dòng điện xoay chiều dễ thấy nhất là tác dụng nhiệt. Nói dòng điện xoay chiều có tác dụng nhiệt
vì khi dòng điện đi qua vật dẫn sẽ làm cho vật đó nóng lên. Ví dụ như là khi bóng đèn sợi đốt sáng lên ta sẽ cảm nhận được sự
nóng lên của nó. Tác dụng của dòng điện xoay chiều này còn có các ứng dụng khác như: bàn là, máy sưởi điện, nồi cơm điện,…

Tác dụng của dòng điện xoay chiều là tác dụng quang hay còn gọi là tác dụng phát
sáng. Nói thế bởi khi cho dòng điện đi qua một số các vật dẫn đặt biệt thì nó làm
cho các vật dẫn đó sáng lên. Tác dụng quang của dòng điện xoay chiều được thể
hiện rõ nhất qua việc nó có thể làm sáng bóng đèn như: đèn sợi đốt, đèn của bút
thử điện, đèn báo ở nhiều thiết bị,…
Vina

Thí nghiệm như hình 35.1

Dòng điện xoay chiều làm sáng bóng đèn bút thử điện mà
không cần nóng tới nhiệt độ cao ta nói dòng điện xoay chiều có
tác dụng phát sáng (tác dụng quang)

Tác dụng này của dòng điện được chứng minh khi cho dòng điện đi qua cuộn
dây dẫn cuốn quanh lõi sắt non thì nó có thể: làm quay kim nam châm đặt gần
nó, hút được các vật như một nam châm. Trong thực tế, tác dụng từ của dòng
điện xoay chiều được ứng dụng trong nam châm điện, chuông điện, rơ le điện,
K
…
AC

Dòng điện xoay
chiều chạy qua ống
dây có lõi sắt hút
được đinh sắt ta nói
dòng điện xoay
chiều có tác dụng từ

Đinh sắt

máy kích tim
máy châm cứu

Và đáp án cuối cùng cho câu hỏi “Dòng điện xoay chiều có tác dụng gì?”. Đó là tác dụng
sinh lí vì khi cho dòng điện đi qua cơ thể người hay động vật có thể gây ra các cơn co giật,
sốc, hay nghiêm trọng nhất là tim ngừng đập. Tác dụng này của dòng điện được sử dụng
trong y học thông qua như: máy kích tim, máy châm cứu,…

DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU
CÓ CÁC TÁC DỤNG
TÁC DỤNG NHIỆT,
TÁC DỤNG QUANG,
TÁC DỤNG SINH LÍ
TÁC DỤNG TỪ

Dòng điện xoay chiều có tác dụng sinh lí
không ?
1.

Vậy dòng điện xoay chiều có tác dụng gì ?

Dòng điện xoay chiều còn có tác dụng sinh lí.
Dòng điện xoay chiều thường dùng có hiệu
điện thế 220V nên tác dụng sinh lí rất mạnh,
gây nguy hiểm chết người, đặc biệt là dòng
điện trong mạng điện sinh hoạt

II. Tác dụng từ của dòng điện xoay chiều

Quan sát H35.2 và H35.3 sgk cho biết dụng cụ thí nghiệm
gồm những gì ?

II. Tác dụng từ của dòng điện xoay chiều

*Dụng

cụ gồm :
Nam châm điện, Nguồn điện xoay chiều
Nam châm vĩnh cửu , Công tắc
Nguồn điện một chiều , Dây dẫn

Đổi chiều
dòng điện

- +
K

+

K

Hút một cực
thanh nam
châm
Đẩy một cực
thanh namđổi
châm
chiều

Khi đổi chiều dòng điện thì lực từ của dòng điện tác dụng
lên một cực của thanh nam châm cũng ....................

-

Tác dụng từ
của dòng điện
xoay chiều

+

K

~
Hãy dự đoán hiện
tượng xảy ra với
thanh nam châm khi
đóng khóa K?

Một cực của thanh nam
bị hút, khi
đẩy dòng
liên tụcđiên..................
đổi chiều
Lực từchâm
đổi chiều

Nguồn điện
một chiều
.................................
1
-

2
+

K

Nguồn điện
xoay
chiều
.................................

~
K

K

Mạch điện
xoay chiều

~

Đo cường độ dòng điện và
hiệu điện thế của mạch điện
xoay chiều như thế nào?

III. Đo cường độ dòng điện và hiệu điện thế
của mạch điện xoay chiều

-

+

+
V

-

K
X

-A

H×nh 35.4

~

K
X

V

+
H×nh 35.5

A

Quan sát thí nghiệm sau:
Vôn kế chỉ
6V
2

1

0

0 ,2

-

V

3

Ampe kế
chỉ 0.24A

3

0,4

0,6

15

2

1

0

0 ,2

-

3

0,4

V

0,6

0,6

3

Đổi
chiều
dòng
điện
2

1

0

0 ,2

-

3

0,4

V

3

Kim quay
ngược
Hãy dự
đoánchiều
xảy dễ
kim hiện
đồngtượng
hồ (rất
ra vớidụng
kim của
gây hỏng
cụ đo)

0,6

vôn kế và ampe
kế?

15

2

1

0

0 ,2

- -

3

0,4

V

0,6

0,6

3

Thay bằng
nguồn
điện xoay
chiều 7V
1

0

0 ,2

Hãy dự đoán
Kim
của
ampe
kế
vàchiều
hiện
tượng
xảy
Ampe
kế
và
vôn
kế
một
2
với
kim của
vônrakế
không
quayvới
không
sử
dụng
được
3
0,4
kếchỉ
và
ampe
0,6
(vôn
đều
số 0)
dòng
điện
xoay
chiều.
V
kế?

Vậy dùng dụng cụ gì đây?

AC
~

-

3

15

2

1

0

0 ,2

- -

3

0,4

V

0,6

0,6

3

Vôn kế chỉ
7V
22

11

00

0,02,2

33

0,0,44

VV

0,06,6

AC
-*

312

Hãy dự đoán hiện
tượng xảy ra với
kim của vôn kế và
Ampekế?
kế
ampe
chỉ 0.26A

15
36

Thay bằng vôn kế và
ampe kế xoay chiều
(kí hiệu AC hay ~)

2 2

1 1

0 0

0,20,2

- -

3 3

0,40,4

AV

1
0,6

0,60,6

5
3

Đổi hai
đầu phích
cắm vào ổ
lấy điện 1
0

0 ,2

Vôn kế
chỉ 7V
2
3

0,4

V

0,6

AC

*

12

Ampe kế
chỉ 0.26A

36

Hãy dự đoán hiện
tượng xảy ra với
kim của vôn kế và
ampe kế?

2

1

0

0 ,2

3

0,4

A

1

0,6

5

Bảng kết quả đo
Nguồn
điện 1
chiều

Dùng ampe kế và vôn kế 1 chiều
Đổi chiều dòng điện

I (A)

U (V)

0.24

6

<0

<0

Thay bằng nguồn điện xoay chiều
0
0
(vẫn dùng ampe kế và vôn kế một chiều)
Nguồn Dùng ampe kế và vôn kế xoay chiều
0.26 7
điện
có kí hiệu AC (hay ~)
xoay Đổi hai đầu phích cắm vào ổ lấy điện
Đo
dòngcắm
điện
hiệu
điện
xoay7
0.26
Đổicường
hai đầuđộphích
vàovà
ổ lấy
điện
thì thế
kết
quả
chiều
kế xoay
chiều
không
thay
đổi (1)...................................
chiều
bằng
và và vôn
đo(4)...........................,
khiampe
mắc ampe
kế xoay
chiều
vôn
xoayđiện(5).....................
chiềuxoay kí
chiều
kế xoay (2).................................có
chiều
vàokếmạch
hiệukhông
là cần
phân biệt
chốt
chốt
ACâm,
(hay
~) dương.
(3)...................

Nguồn Dùng ampe kế và vôn kế xoay 0.24
chiều có kí hiệu AC (hay ~)
điện
xoay Đổi hai đầu phích cắm vào ổ lấy
0.24
chiều
điện

7
7

Các số đo này chỉ giá trị hiệu dụng của hiệu điện
thế xoay chiều và cường độ dòng điện xoay chiều.

Ta nói rằng I = 0.24A là cường độ dòng điện
hiệu dụng của dòng điện xoay chiều (hay
gọi tắt là cường độ dòng điện xoay chiều)

Cường độ dòng điện (I)
Điện trở của dây dẫn (R)
Thời gian dòng điện chạy
qua dây dẫn (t: giây)
Nhiệt lượng tỏa ra (Q)

Dòng điện Dòng điện
xoay chiều một chiều
3A
3A
30Ω

30Ω

10

10

2700J

2700J

Nghĩa là dòng điện xoay chiều có cường độ 3A khi
chạy qua 1 dây dẫn tỏa ra 1 nhiệt lượng bằng nhiệt
lượng khi cho dòng điện 1 chiều có cường độ 3A chạy
qua dây dẫn đó trong cùng một thời gian.

Nhiệt

Từ

Quang

Lực từ tác
dụng lên
nam châm
liên tục đổi
chiều

Sinh lí

Các tác dụng

Đo U

Dòng điện
xoay chiều

Vôn kế xoay
chiều

Kí hiệu AC
(hay ~)

Đo I
Ampe kế
xoay chiều

Vận dụng

C3: một bóng đèn có ghi 6V- 3W. Lần lượt mắc vào
mạch điện 1 chiều rồi vào mạch điện xoay chiều có
cùng hiệu điện thế 6V. Trường hợp nào đèn sáng
hơn? Tại sao?

A

DC

K

U = 6V

( 6V- 3 W )

A
AC

U = 6V

K

˜
( 6V- 3 W )

Trả lời: Sáng như nhau. Vì hiệu điện thế hiệu dụng của
dòng điện xoay chiều tương đương với hiệu điện thế của
dòng điện một chiều có cùng hiệu điện thế 6V.

C4

Đặt một nam châm điện A có dòng điện xoay chiều chạy
qua trước một cuộn dây dẫn kín B như hình 35.6 .Sau
khi đóng công tắcK thì trong cuộn dây B có xuất hiện
dòng điện cảm ứng hay không?Vì sao?

B
A

K
˜

Trong cuộn dây B có dòng điện cảm ứng ,vì
dòng điện xoay chiều qua cuộn dây A sinh ra từ
trường biến thiên, do đó các đường sức từ
xuyên qua tiết diện S của cuộn dây B biến thiên

Dặn dò
• Về nhà học thuộc bài. Đọc phần có thể em
chưa biết.
• Đọc trước bài 36: Truyền tải điện năng đi xa
– bài 37: Máy biến thế