Yêu cầu:

Trò chơi “ Đối mặt”:

Nhiệm vụ: Chia sẻ hiểu biết về một số luật/bộ luật mà em biết.

Vòng 1: Chọn 5 cặp chơi đứng đối mặt nhau, mỗi bạn trong
một cặp
có 2 phút để chia sẻ sự hiểu biết của mình về các luật/bộ luật.
Bạn
được nghe sẽ ghi chép vào hồ sơ học tập của cặp.
Vòng 2: Chia sẻ của từng cặp: (đại diện của cặp sẽ chia sẻ
trước lớp)
- Phần thưởng: 1. cặp chia sẻ được nhiều luật/bộ luật nhất.

BÀI 12: HỆ THỐNG PHÁP LUẬT VÀ VĂN
BẢN PHÁP LUẬT VIỆT NAM

Hệ thống pháp luật Việt
Nam

1. Hệ thống pháp luật Việt Nam

Cấu trúc bên trong
của hệ thống pháp
luật Việt Nam gồm
những bộ phận nào?

. Hệ thống pháp luật Việt
Nam

Hình thức thể hiện
bên ngoài của hệ
thống pháp luật Việt
Nam được biểu hiện
như thế nào?

a.Về cấu trúc: hệ thống pháp luật bao gồm: Ngành luật, Chế định pháp luật và các quy
phạm pháp luật.
Quy phạm pháp luật là quy
tắc xử sự chung do Nhà
nước đặt ra hoặc thừa
nhận và bảo đảm thực
hiện đề điều chỉnh quan
hệ xã hội theo định hướng và
nhằm đạt được những
mục đích nhất định (là đơn vị
nhỏ nhất trong hệ thống PL).

Chế định pháp luật là tập
hợp các quy phạm PL có cùng
tính chất điều chỉnh nhóm
quan hệ xã hội tương ứng
trong 1 hoặc nhiều ngành
luật.

Ngành luật là tập
hợp các quy phạm
phápluật có đặc
tính chung để điều
chỉnh các quan hệ
xã hội trong một
lĩnh vực nhất định
của đời sống xã hội.

b.Về hình thức thể hiện: hệ thống pháp luật được thể
hiện qua các văn bản quy phạm pháp luật.

* Ví dụ:
-Quy phạm PL: Nghiêm cấm hành vi bỏ rơi, bỏ mặc, mua bán bắt cóc,
đánh tráo, chiếm đoạt trẻ em(khoản 2, Điều 6 Luật trẻ em năm 2016)
-Chế định PL: Chế định thừa kế gồm các quy định về di sản thừa kế,
người được thừa kế, quyền và nghĩa vụ của người thừa kế...trong
ngành Luật Dân sự hay các chế định cơ bản trong ngành Luật Hình sự
gồm: tội phạm, hình phạt, nguyên tắc xử lí người dưới 18 tuổi phạm tội...

- Ngành luật:
+ Luật Hình sự: Là hệ thống các quy phạm pháp luật điều chỉnh những quan hệ xã hội
nhằm xác định rõ hành vi nào nguy hiểm cho xã hội, đồng thời quy định các hình phạt đối
với đối với người có hành vi phạm tội, những nguyên tắc xác định tội danh và quyết
định hình phạt.
+ Luật Dân sự: là hệ thống các quy định pháp luật điều chỉnh các quan hệ tài sản mang
tính chất hàng hóa, tiền tệ và một số quan hệ nhân thân trên nguyên tắc bình đẳng, tự định
đoạt và tự chịu trách nhiệm của các chủ thể tham gia các quan hệ dân sự.

Là tổng thể quy phạm pháp luật, nguyên tắc, định
hướng pháp luật liên hệ thống nhất với nhau.

Hệ thống pháp luật
Việt Nam

Sắp xếp thành ngành luật, chế định pháp luật và
thể hiện trong văn bản do cơ quan nhà nước có
thẩm quyền ban hành.
- Cấu trúc bên trong: Ngành luật, chế định PL,
quy phạm PL.
- Hình thức thể hiện bên ngoài: các văn bản quy
PL: Luật, Hiến pháp….

2. Văn bản pháp luật Việt Nam
a. Văn bản quy phạm pháp luật
Văn bản quy phạm pháp luật là các văn
bản chứa đựng các quy phạm pháp luật,
được ban hành theo đúng thẩm quyền,
hình thức, trình tự, thủ tục quy định
trong Luật ban hành văn bản quy phạm
pháp luật

?/Kể tên các văn bản quy phạm
pháp luật và cơ quan có thẩm
quyền ban hành văn bản đó.

Luật giao thông được cơ qua

?/ Nêu các đặc điểm của văn bản quy phạm pháp luật về thẩm quyền ban
hành, nội dung, hình thức của văn bản.
a. Văn bản quy phạm pháp luật

- Là văn bản chứa quy phạm pháp luật, được ban hành bởi cơ
quan nhà nước có thẩm quyền.
-Thể hiện qua văn bản luật và văn bản dưới luật.
+ Văn bản luật: Quốc hội ban hành gồm: Hiến pháp, bộ luật, luật, nghị quyết.

+ Văn bản dưới luật: pháp lệnh, nghị quyết, nghị quyết liên tịch, lệnh, quyết
định, nghị định, thông tư, thông tư liên tịch

b. Văn bản áp dụng pháp luật

* Điểm giống: Cả 2 đều là văn bản quy phạm pháp luật và đều có các
đặc điểm:
- Có chứa quy phạm pháp luật.
- Do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành.
- Hình thức, trình tự, thủ tục ban hành do luật định.

 Tiêu chí phân biệt

 Luật Bảo vệ môi
trường

  Quyết định xử phạt
vi phạm hành chính

Cơ quan ban hành

Quốc hội

Công an huyện

Mục đích ban hành

Quy định những việc
tổ
chức, cá nhân được Xử phạt hành vi vi
làm, không được làm phạm pháp luật về
và phải
bảo vệ môi trường
làm để bảo vệ môi
trường

Đối tượng thực hiện

Cá nhân, tổ chức
thực
Mọi tổ chức, cá nhân hiện hành vi vi
phạm

=> Như vậy:
- Văn bản thứ nhất (Quyết định Xử phạt vi phạm hành chính)
là văn bản dưới luật: Quyết định, mục đích ban hành là xử
phạt vi phạm hành chính công ty kinh doanh thực phẩm TH.
- Văn bản thứ 2 (Luật bảo vệ môi trường) là văn bản luật:
Luật, mục đích ban hành luật áp dụng cho tất cả các cơ
quan, tổ chức, cộng đồng dân cư, hộ gia đình và cá nhân trên
lãnh thổ nước Cộng hòa XHCN Việt Nam, bao gồm đất liền,
hải đảo, vùng biển, lòng đất và vùng trời.

Mối liên hệ
Quyết định xử phạt vi phạm hành chính nhằm xử phạt hành vi vi
phạm Luật Bảo vệ môi trường, góp phần bảo vệ môi trường.
Quyết định xử phạt

Luật bảo vệ môi trường

Luật Bảo vệ môi trường là căn cứ để xác định hành vi vi phạm và ban hành
Quyết định xử phạt hành vi vi phạm đó

Là văn bản chứa các quy tắc xử sự cá
biệt, do cơ quan, công chức nhà nước
hoặc cá nhân, tổ chức xã hội có thẩm

Văn bản áp dụng

quyền ban hành.

pháp luật
Áp dụng quy phạm pháp luật đối với quan hệ
cụ thể, xác định quyền, nghĩa vụ, và trách
nhiệm cụ thể.
Thực hiện một lần trong thực tiễn.

Câu 1. Theo em, các nhận định về văn bản quy phạm pháp luật sau đúng hay
sai? Vì sao?
a. Báo cáo của Chính phủ về việc thực
hiện
chính sách, pháp luật về phòng, chống
a. Sai, vì đây là văn bản hành chính.
xâm 
hại trẻ em là văn bản quy phạm pháp
luật.
b. Bản án, quyết định xét xử của Toà án
b. Sai, vì đây là văn bản áp dụng pháp
là
luật.
văn bản quy phạm pháp luật.
c. Hương ước, Lệ làng là văn bản quy
phạm
pháp luật.

c. Sai, vì không phải là hình thức của
văn bản quy phạm pháp luật (không
thuộc hệ thống pháp luật Việt Nam).

d. Pháp lệnh do Quốc hội ban hành là
văn bản quy phạm pháp luật.

d. Đúng, vì thuộc hệ thống pháp luật
Việt
Nam, là văn bản dưới luật.

e. Nghị quyết do Chinh phủ ban hành

e. Sai, vì nghị định là văn bản quy phạm

Văn bản quy
phạm pháp luật

Văn bản áp dụng pháp
luật
Quyết định gọi công dân
nhập ngũ

b. Luật Xử lí vi
phạm hành chính

Đối tượng áp dụng được xác định cụ thể và được áp dụng một lần.
Đây là văn bản luật, do Quốc hội ban hành; hình thức theo Luật
Ban hành văn bản quy phạm pháp luật; có phạm vi áp dụng
rộng rãi, thời gian áp dụng lâu dài, nhiều lần.

c. Quyết định giải
quyết khiếu nại của
Chủ tịch Uỷ ban nhân
dân huyện
d. Nghị định của
Chính phủ

Đối tượng áp dụng được xác định cụ thể và được áp dụng một
lần.

Đây là văn bản luật, do Chính phủ ban hành; hình thức theo
Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật; có phạm vi áp
dụng rộng rãi, thời gian áp dụng lâu dài, nhiều lần.
e. Bản án, quyết định
xét xử của Toà án

g. Thông tư của Bộ
trưởng Bộ Giáo dục
và Đào tạo

Giải thích lí do

Đối tượng áp dụng đưọc xác định cụ thể và được áp dụng một
lần.
Đây là văn bản dưới luật, do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành;
hình thức theo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật;
có phạm vi áp dụng rộng rãi, thời gian áp dụng lâu dài, nhiều
lần.

Câu 4. Em hãy sắp xếp các văn bản dưới đây theo hiệu lực pháp lí
từ cao xuống thấp
a. Hiến pháp năm 2013.
b. Thông tư số 01/2021/TT-BKHĐT của Bộ Kế hoạch và Đầu tư
hướng dẫn đăng kí doanh nghiệp.
c. Nghị định số 84/2020/NĐ-CP của Chinh phủ quy định chỉ tiết một
số điều của Luật Giáo dục.
d. Pháp lệnh só 02/2020/UBTVQH14 của Uỷ ban thường vụ Quốc
hội ưu đãi người có công với cách mạng.
e. Nghị quyết số 03/2020/NQ-HĐTP của Hộ đồng thẳm phán Toà án
nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định của Bộ luật
Hinh sự trong xét xử tội phạm tham nhũng và các tội phạm khác
về chức vụ.
g. Luật Giáo dục năm 2019.
h.Quyết định số 27/2019/QĐ-TTg của Thủ tướng Chinh phủ về tín
dụng đối với người lao động tại huyện nghèo đi làm việc ở nước
ngoải theo hợp đồng đến năm 2020.

1

Hiến pháp năm 2013

2

Luật Giáo dục năm 2019

3

Pháp lệnh số 02/2020/UBTVQH14 của Uỷ ban thường vụ Quốc hội
ưu đãi
người có công với cách mạng

4

Nghị định số 84/2020/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số
điều của
Luật Giáo dục năm 2019

5

Quyết định số 27/2019/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tín dụng đối với
người lao
động tại huyện nghèo đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng đến năm 2020

6

Nghị quyết số 03/2020/NQ-HĐTP của Hội đồng thẩm phán Toà án nhân dân tối cao hướng
dẫn áp dụng một số quy định của Bộ luật Hình sự trong xét xử tội phạm tham nhũng và các
tội phạm khác về chức vụ.

7

Thông tư số 01/2021/TT-BKHĐT của Bộ Kế hoạch và Đầu tư hướng
dẫn đăng kí doanh nghiệp.