Kieåm tra
baøi cuõ :

Giaûi thích taïi sao con
ngöôøi caàn ñeán tieáng noùi
cuûa vaên ngheä ?

//

a/ Hình nhö Lan khoâng ñi hoïc.
VN
CN

A/ THEÁ NAØO LAØ THAØNH PHAÀN
BIEÄT LAÄP ?
- Khoâng naèm trong caáu truùc
cuù phaùp cuûa caâu

b/ Naøy, hoâm nay thaày coù ñeán khoâng ?
TN
- Khoâng tham gia vaøo vieäc
CN
VN
dieãn ñaït nghóa söï vieäc cuûa
c/Than oâi , thôøi oanh lieät nay coøn ñaâu ! caâu
CN
VN
d/ Coâ beù nhaø beân (coù ai ngôø) cuõng vaøo
VN
CN
du kích .

//

//

//

A/ THEÁ NAØO LAØ THAØNH
PHAÀN BIEÄT LAÄP ?

Ví duï:
a/“Vôùi loøng mong nhôù cuûa anh,
khôûi ngöõ

chaéc anh nghó raèng, con anh

//

CN

VN

-Khoâng naèm trong caáu truùc cuù phaùp cuûa caâu;
-khoâng tham gia vaøo vieäc dieãn ñaït nghóa söï
vieäc cuûa caâu

B/ CAÙC THAØNH PHAÀN BIEÄT
seõ chaïy xoâ vaøo loøng anh, seõ oâm LAÄP
I) THAØNH
:
PHAÀN TÌNH THAÙI :
1) Ví duï: SGK

chaët laáy coå anh.”

a/ Chaéc : đoä tin caäy cao

//

b/“ Anh quay laïi nhìn con
CN

VN

vöøa khe kheõ laéc ñaàu vöøa cöôøi.
Coù leõ vì khoå taâm ñeán noãi
phaûi cöô øi vaäy thoâi .”

CN

//

khoâng khoùc ñöôïc, neân anh

VN
“Chieác löôïc ngaø” – Nguyeãn Quang Saùng

gaén
vôùi ñộ
tin cậy
ñ/v sự
b/ Coù leõ: đoä tin caäy thaáp việc

Ví duï c:
Theo toâi oâng aáy laø moät
ngöôøi toát.
chuû quan => theå hieän yù
kieán cuûa ngöôøi noùi.
Ví duï d:
Chuùng chaùu ôû Gia Laâm
leân aï. (kính troïng)
theå hieän thaùi ñoä cuûa ngöôøi
noùi ñoái vôùi ngöôøi nghe.

A/ THEÁ NAØO LAØ THAØNH
PHAÀN BIEÄT LAÄP ?

-Khoâng naèm trong caáu truùc cuù phaùp cuûa caâu;
-khoâng tham gia vaøo vieäc dieãn ñaït nghóa söï
vieäc cuûa caâu

B/ CAÙC THAØNH PHAÀN BIEÄT
LAÄP
:
I) THAØNH
PHAÀN TÌNH THAÙI :
1) Ví duï: SGK
a/ Chaéc: đoä tin caäy cao gaén vôùi ñộ tin cậy
b/ Coù leõ: đoä tin caäy thaáp ñ/v sự việc

c)Theo toâi:  yù kieán cuûa ngöôøi noùi
d) aï: kính troïng  Chæ thaùi ñoä
cuûa ngöôøi noùi ñoái vôùi ngöôøi nghe

 TP tình thaùi
2) Ghi nhôù 1 : SGK trang 18

HOAÏT ÑOÄNG NHOÙM :
( moãi toå  moät nhoùm )

chaé
c
haú
n
nhæ
nheù
hö
û
coù
Hình
veû
haû
nhö
nhö
a
theo
anh
döôø
nhö
atoâin
chaé
haàtheo
uncaïgnhö
chaé

A/ THEÁ NAØO LAØ THAØNH
PHAÀN BIEÄT LAÄP ?

-Khoâng naèm trong caáu truùc cuù phaùp cuûa caâu;
-khoâng tham gia vaøo vieäc dieãn ñaït nghóa söï
vieäc cuûa caâu

B/ CAÙC THAØNH PHAÀN BIEÄT
LAÄP
I) THAØNH
:
PHAÀN TÌNH THAÙI :
1) Ví duï: SGK
a/ Chaéc:đoä tin caäy cao gaén vôùi ñộ tin TP
b/ Coù leõ:đoä tin caäy thaáp cậy ñ/v sự
c)Theo toâi:  yù kieán cuûviaệngöôø
tình
c i noùi
d) aï: kính troïng Chæ thaùi ñoä cuûa
thaùi
ngöôøi noùi ñoái vôùi ngöôøi nghe
2) Ghi nhôù 1 : SGK trang 18

a)

Ví duï :

OÀ ,! Ssao maø ñoä aáy vui theá.
b)
Trôøi ôi ,! Cc hæ coøn coù naêm
phuùt !

A/ THEÁ NAØO LAØ THAØNH
PHAÀN BIEÄT LAÄP ?

-Khoâng naèm trong caáu truùc cuù phaùp cuûa caâu;
-khoâng tham gia vaøo vieäc dieãn ñaït nghóa söï
vieäc cuûa caâu

B/ CAÙC THAØNH PHAÀN BIEÄT
LAÄP
:
I) THAØNH
PHAÀN TÌNH THAÙI :
1) Ví duï: SGK
a/ Chaéc:đoä tin caäy cao gaén vôùi ñộ tin TP
b/ Coù leõ:đoä tin caäy thaáp cậy ñ/v sự
c)Theo toâi:  yù kieán cuûviaệngöôø
tình
c i noùi
d) aï: kính troïng Chæ thaùi ñoä cuûa
thaùi
ngöôøi noùi ñoái vôùi ngöôøi nghe
2) Ghi nhôù 1 : SGK trang 18
II) THAØNH PHAÀN CAÛM
THAÙN
:
1) Ví duï: SGK

a) “OÀ” : vui thích Taâm lyù cuûa ngöôøi
b) Trôøi ôi : tieác reû noùi (vui,buoàn, …)
=> TP caûm thaùn
2) Ghi nhôù 2 : SGK trang 18

HOAÏT ÑOÄNG NHOÙM : ( moãi toå  moät nhoùm )

Vui, buoàn … vôùi thô

Tìm TP caûm thaùn ; trình baøy caûm nhaän veà taâm traïng
cuûa taùc giaû qua caùc caâu thô :
- Hôõi oâi noùi heát söï duyeân
Tô tình ñöùt ruoät löûa phieàn chaùy gan. ( Nguyeãn Du )
- OÂi loøng Baùc cöù vaäy thöông ta
Thöông cuoäc ñôøi chung thöông coû hoa ( Toá Höõu )
- Treân Taây Baéc! OÂi möôøi naêm Taây Baéc.
Ôi khaùng chieán! Möôøi naêm qua nhö ngoïn löûa.
(Cheá Lan Vieân)
- OÂ kìa coâ beù noùi hay sao
Nhaø cuûa toâi sao laïi hoûi chaøo( Toá Höõu )

Vui, buoàn … vôùi thô

Hôõi oâi, noùi heát söï duyeân
Tô tình ñöùt ruoät,löûa phieàn chaùy gan.( Nguyeãn Du )
OÂi loøng Baùc cöù vaäy thöông ta
Thöông cuoäc ñôøi chung thöông coû hoa ( Toá Höõu )
Treân Taây Baéc! OÂi möôøi naêm Taây Baéc.
Ôi khaùng chieán! Möôøi naêm nhö ngoïn löûa.
(Cheá Lan Vieân )
OÂ kìa coâ beù noùi hay sao
Nhaø cuûa toâi sao laïi hoûi chaøo. (Toá Höõu )

A/ THEÁ NAØO LAØ THAØNH
PHAÀN BIEÄT LAÄP ?

-Khoâng naèm trong caáu truùc cuù phaùp cuûa caâu;
-khoâng tham gia vaøo vieäc dieãn ñaït nghóa söï
vieäc cuûa caâu

B/ CAÙC THAØNH PHAÀN BIEÄT
LAÄP
I) THAØNH
:
PHAÀN TÌNH THAÙI :
1) Ví duï: SGK
a/ Chaéc:đoä tin caäy cao gaén vôùi ñộ tin TP
b/ Coù leõ:đoä tin caäy thaáp cậy ñ/v sự
c)Theo toâi:  yù kieán cuûviaệngöôø
tình
c i noùi
d) aï: kính troïng Chæ thaùi ñoä cuûa
thaùi
ngöôøi noùi ñoái vôùi ngöôøi nghe
2) Ghi nhôù 1 : SGK trang 18
II) THAØNH PHAÀN CAÛM
1) Ví duï:: SGK
THAÙN
a) “OÀ” : vui thích Taâm lyù cuûa ngöôøi TP caûm
b) Trôøi ôi : tieác reû noùi (vui,buoàn,…) thaùn
2) Ghi nhôù 2 : SGK trang 18
III) LUYEÄN TAÄP
BT1: : Tìm caùc TP tình thaùi, caûm thaùn:

BAØI TAÄP 1 : Tìm caùc thaønh phaàn tình thaùi, caûm thaùn:
a)“Nhöng coøn caùi naøy nöõa maø oâng sôï, coù leõ coøn gheâ rôïn hôn caû
TP tình thaùi
”
nhöõng tieáng kia nhieàu.
(Kim Laân, Laøng)
b)“Chao oâi , baét gaëp moät con ngöôøi nhö anh ta laø moät cô hoäi haïn
TP caûm thaùn

höõu cho saùng taùc, nhöng hoaøn thaønh saùng taùc coøn laø moät ñöôøng
daøi. ”
(Nguyeãn Thaønh Long, Laëng leõ Sa Pa)
c) “Trong giôø phuùt cuoái cuøng, khoâng coøn ñuû söùc traêng troái laïi
ñieàu gì, hình nhö chæ coù tình cha con laø khoâng theå cheát ñöôïc,
TP tình thaùi
anh ñöa tay vaøo tuùi, moùc caây löôïc, ñöa cho toâi vaø nhìn toâi moät
hoài laâu.”
(Nguyeãn Quang Saùng, Chieác löôïc ngaø)

d) “OÂng laõo boãng döøng laïi, ngôø ngôï nhö lôøi mình khoâng ñöôïc
ñuùng laém. Chaû nheõ caùi boïn ôû laøng laïi ñoå ñoán ñeán theá ñöôïc”
.
TP tình thaùi

(Kim Laân, Laøng)

A/ THEÁ NAØO LAØ THAØNH
PHAÀN BIEÄT LAÄP ?

-Khoâng naèm trong caáu truùc cuù phaùp cuûa caâu;
-khoâng tham gia vaøo vieäc dieãn ñaït nghóa söï
vieäc cuûa caâu

B/ CAÙC THAØNH PHAÀN BIEÄT
LAÄP
I) THAØNH
:
PHAÀN TÌNH THAÙI :
1) Ví duï: SGK
a/ Chaéc:đoä tin caäy cao gaén vôùi ñộ tin TP
b/ Coù leõ:đoä tin caäy thaáp cậy ñ/v sự
c)Theo toâi:  yù kieán cuûviaệngöôø
tình
c i noùi
d) aï: kính troïng Chæ thaùi ñoä cuûa
thaùi
ngöôøi noùi ñoái vôùi ngöôøi nghe
2) Ghi nhôù 1 : SGK trang 18
II) THAØNH PHAÀN CAÛM
1) Ví duï:: SGK
THAÙN
a) “OÀ” : vui thích Taâm lyù cuûa ngöôøi TP caûm
b) Trôøi ôi : tieác reû noùi (vui,buoàn,…) thaùn
2) Ghi nhôù 2 : SGK trang 18
III) LUYEÄN TAÄP
BT1: : Tìm caùc TP tình thaùi, caûm thaùn:
BT 2 : Xeáp töø ngöõ theo trình töï taêng daàn … :

BT 2 : Haõy xeáp nhöõng töø ngöõ sau ñaây theo trình töï taêng
daàn ñoä tin caäy.
chaéc laø , döôøng nhö , chaéc chaén , coù leõ , chaéc haún ,
hình nhö, coù veû nhö .
(Chuù yù: Nhöõng töø ngöõ theå hieän cuøng moät möùc ñoä
tin caäy thì xeáp ngang haøng nhau)

döôøng nhö / hình nhö / coù veû nhö  coù leõ
 chaéc laø  chaéc haún  chaéc chaén.

A/ THEÁ NAØO LAØ THAØNH
PHAÀN BIEÄT LAÄP ?

-Khoâng naèm trong caáu truùc cuù phaùp cuûa caâu;
-khoâng tham gia vaøo vieäc dieãn ñaït nghóa söï
vieäc cuûa caâu

B/ CAÙC THAØNH PHAÀN BIEÄT
LAÄP
I) THAØNH
:
PHAÀN TÌNH THAÙI :
1) Ví duï: SGK
a/ Chaéc:đoä tin caäy cao gaén vôùi ñộ tin TP
b/ Coù leõ:đoä tin caäy thaáp cậy ñ/v sự
c)Theo toâi:  yù kieán cuûviaệngöôø
tình
c i noùi
d) aï: kính troïng Chæ thaùi ñoä cuûa
thaùi
ngöôøi noùi ñoái vôùi ngöôøi nghe
2) Ghi nhôù 1 : SGK trang 18
II) THAØNH PHAÀN CAÛM
1) Ví duï:: SGK
THAÙN
a) “OÀ” : vui thích Taâm lyù cuûa ngöôøi TP caûm
b) Trôøi ôi : tieác reû noùi (vui,buoàn,…) thaùn
2) Ghi nhôù 2 : SGK trang 18
III) LUYEÄN TAÄP
BT1: : Tìm caùc TP tình thaùi, caûm thaùn:
BT 2 : Xeáp töø ngöõ theo trình töï taêng daàn … :

BT 3 : Haõy cho bieát, trong soá nhöõng töø coù theå thay theá

cho nhau trong caâu sau ñaây, vôùi töø naøo ngöôøi noùi phaûi
chòu traùch nhieäm cao nhaát veà ñoä tin caäy cuûa söï vieäc do
mình noùi ra, vôùi töø naøo traùch nhieäm thaáp nhaát. Taïi sao
taùc giaû Chieác löôïc ngaø (Nguyeãn Quang Saùng) laïi choïn
töø “ chaéc ” ?

Vôùi loøng mong (1) chaéc
anh nghó raèng, con anh seõ
nhôù cuûa anh,
(2) hình nhö chaïy xoâ vaøo loøng anh, seõ
oâm chaët laáy coå anh.
(3) chaéc chaén

A/ THEÁ NAØO LAØ THAØNH
PHAÀN BIEÄT LAÄP ?

BT 3 : Haõy cho bieát, trong
-Khoâng naèm trong caáu truùc cuù phaùp cuûa caâu;
soá nhöõng töø coù theå thay
-khoâng tham gia vaøo vieäc dieãn ñaït nghóa söï
theá cho nhau trong caâu sau vieäc cuûa caâu
B/ CAÙC THAØNH PHAÀN BIEÄT
ñaây, vôùi töø naøo ngöôøi noùi
LAÄP
I) THAØNH
:
PHAÀN TÌNH THAÙI :
phaûi chòu traùch nhieäm cao
1) Ví duï: SGK
nhaát veà ñoä tin caäy cuûa söï
a/ Chaéc:đoä tin caäy cao gaén vôùi ñộ tin TP
vieäc do mình noùi ra, vôùi töø b/ Coù leõ:đoä tin caäy thaáp cậy ñ/v sự
c)Theo toâi:  yù kieán cuûviaệngöôø
tình
naøo traùch nhieäm thaáp
c i noùi
nhaát. Taïi sao taùc giaû Chieác
löôïc ngaø (Nguyeãn Quang
Saùng) laïi choïn töø “chaéc” ?
taùc giaû choïn chaéc  thaùi
ñoä, loøng khaùt khao cuûa
nhaân vaät ñoái vôùi söï vieäc seõ
xaûy ra.

d) aï: kính troïng Chæ thaùi ñoä cuûa
thaùi
ngöôøi noùi ñoái vôùi ngöôøi nghe
2) Ghi nhôù 1 : SGK trang 18
II) THAØNH PHAÀN CAÛM
1) Ví duï:: SGK
THAÙN
a) “OÀ” : vui thích Taâm lyù cuûa ngöôøi TP caûm
b) Trôøi ôi : tieác reû noùi (vui,buoàn,…) thaùn
2) Ghi nhôù 2 : SGK trang 18
III) LUYEÄN TAÄP
BT1: : Tìm caùc TP tình thaùi, caûm thaùn:
BT 2 : Xeáp töø ngöõ theo trình töï taêng daàn … :
BT 3 : choïn chaéc  thaùi ñoä, loøng khaùt khao …

Choïn moät trong nhöõng thaønh phaàn caûm thaùn hay tình
thaùi cho saün ñeå ñieàn vaøo choã troáng cho phuø hôïp (chaéc

chaén, coù leõ, ñuùng laø, chaéc haún, theo toâi, trôøi ôi,
hôõi oâi ) :
chaéc chaén
Ñoïc Truyeän Kieàu cuûa Nguyeãn Du, ___________
•

khoâng ai khoâng thöông xoùt cho soá phaän cuûa naøng
Kieàu - moät ngöôøi con gaùi taøi hoa baïc meänh.
• Coù thaáu hieåu quaõng ñôøi möôøi laêm naêm löu laïc cuûa naøng
thì chuùng ta môùi thaáy heát söï taøn baïo, ñoäc aùc cuûa taàng
lôùp thoáng trò thôøi baáy giôø. _______
Hôõmoä
i oâit, xaõ hoäi chæ bieát
chaïy theo ñoàng tieàn, saün saøng chaø ñaïp leân nhaân phaåm,
giaù trò con ngöôøi. _________ñaï
thinhaøo Nguyeãn Du phaûi
Chaécihaú
ñau loøng laém khi vieát ra nhöõng noãi ñau,söï baát coâng trong
xaõ hoäi maø oâng ñaõ soáng vaø chöùng kieán.

BT 4 : Vieát moät ñoaïn vaên ngaén noùi veà caûm xuùc
cuûa em khi ñöôïc thöôûng thöùc moät taùc phaåm
vaên ngheä (truyeän, thô, phim, aûnh, töôïng …),
trong ñoaïn vaên ñoù coù caâu chöùa thaønh phaàn
tình thaùi hoaëc caûm thaùn .

A/ THEÁ NAØO LAØ THAØNH
PHAÀN BIEÄT LAÄP ?

-Khoâng naèm trong caáu truùc cuù phaùp cuûa caâu;
-khoâng tham gia vaøo vieäc dieãn ñaït nghóa söï
vieäc cuûa caâu

B/ CAÙC THAØNH PHAÀN BIEÄT
LAÄP
I) THAØNH
:
PHAÀN TÌNH THAÙI :
1) Ví duï: SGK
a/ Chaéc:đoä tin caäy cao gaén vôùi ñộ tin TP
b/ Coù leõ:đoä tin caäy thaáp cậy ñ/v sự
c)Theo toâi:  yù kieán cuûviaệngöôø
tình
c i noùi
d) aï: kính troïng Chæ thaùi ñoä cuûa
thaùi
ngöôøi noùi ñoái vôùi ngöôøi nghe
2) Ghi nhôù 1 : SGK trang 18
II) THAØNH PHAÀN CAÛM
1) Ví duï:: SGK
THAÙN
a) “OÀ” : vui thích Taâm lyù cuûa ngöôøi TP caûm
b) Trôøi ôi : tieác reû noùi (vui,buoàn,…)
thaùn
2) Ghi nhôù 2 : SGK trang 18
III) LUYEÄN TAÄP
BT1:
: Tìm caùc TP tình thaùi, caûm thaùn:
BT 2 : Xeáp töø ngöõ theo trình töï taêng daàn … :
BT 3 : choïn chaéc  thaùi ñoä, loøng khaùt khao…

HÖÔÙNG DAÃN HOÏC
ÔÛ NHAØ :
•-

Baøi cuõ :
+ Naém ñöôïc ñaëc ñieåm vaø
coâng duïng cuûa caùc thaønh
phaàn tình thaùi vaø caûm thaùn
trong caâu.
+ Laøm baøi taäp 4 .
•

- Chuaån bò baøi môùi

:
Soaïn baøi “Nghò luaän veà moät
söï vieäc, hieän töôïng ñôøi
soáng”.