TRƯỜNG THCS TRẦN PHÚ
Bài 31

SƠ LƯỢC VỀ BẢNG TUẦN HOÀN
CÁC NGUYÊN TỐ HÓA HỌC
GV thực hiện:Nguyễn Thị Tư
Tổ Khoa Học Tự Nhiên

Khi em là một người rất chăm chỉ và siêng năng, em rất
yêu lao động. Nguyện vọng của em là sau này làm kĩ sư
thiết kế trong các nhà máy sản xuất. Em hãy trình bày
hiểu biết của em về các ngành sản xuất thuộc công
nghiệp silicat.

Bài 31.

SƠ LƯỢC VỀ BẢNG TUẦN HOÀN CÁC
NGUYÊN TỐ HÓA HỌC

I. Nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố trong bảng tuần hoàn

I. Nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố trong bảng tuần hoàn

Các nguyên tố được
sắp xếp theo chiều
tăng dần của điện tích
hạt nhân nguyên tử

Bài 31.

SƠ LƯỢC VỀ BẢNG TUẦN HOÀN CÁC
NGUYÊN TỐ HÓA HỌC

II. Cấu tạo bảng tuần hoàn Bảng tuần hoàn gồm có:
- Có 118 nguyên tố
- 7 chu kì
- 8 nhóm

Bài 31.

SƠ LƯỢC VỀ BẢNG TUẦN HOÀN CÁC
NGUYÊN TỐ HÓA HỌC

II. Cấu tạo bảng tuần hoàn
1. Ô nguyên tố

Kí hiệu hóa học

12
Mg
Magie
24

Số hiệu nguyên tử
Tên nguyên tố
Nguyên tử khối

Số hiệu của nguyên tử magie là 12 cho biết: Magie ở ô số 12, điện
tích hạt nhân nguyên tử magie là 12+, có 12 electron

Số hiệu nguyên tử = số thứ tự = điện tích hạt nhân = số electron

Bài 31.

SƠ LƯỢC VỀ BẢNG TUẦN HOÀN CÁC
NGUYÊN TỐ HÓA HỌC

II. Cấu tạo bảng tuần hoàn
1. Ô nguyên tố

Ô nguyên tố cho biết:
- Số hiệu nguyên tử, kí hiệu hóa học, tên nguyên tố,
nguyên tử khối của nguyên tố.
- Số p,e của nguyên tử
VD: Ô 11 cho biết những gì?

11

Na
Natri
23

Ô 11, cho biết:
- Số hiệu nguyên tử là 11,
- Tên nguyên tố là natri,
- Kí hiệu hóa học là Na,
- NTK = 23 .
- Số p = e =11

Bài 31.

SƠ LƯỢC VỀ BẢNG TUẦN HOÀN CÁC
NGUYÊN TỐ HÓA HỌC

II. Cấu tạo bảng tuần hoàn
1. Ô nguyên tố
1
H
Hiđro
1
Ô số 1, cho biết:
- Số hiệu nguyên tử là 1,
- Tên nguyên tố là hiđro,
- Kí hiệu hóa học là H,
- NTK = 1 .
- Số p = e =1

lớp electron

17
Cl
Clo
35,5
Ô 11, cho biết:
- Số hiệu nguyên tử là
11,
11
- Tên nguyên tố là natri,
Na
- Kí hiệu hóa học là Na,
Natri
- NTK = 23 .
23
- Số p = e =11
Ô số 17, cho biết:
- Số hiệu nguyên tử là
17,
- Tên nguyên tố là clo,
- Kí hiệu hóa học là Cl,
- NTK = 35,5 .

- Chu kì 1, 2,3
là chu kì nhỏ
- Chu kì 4,5,6,7
là chu kì lớn

- Điện tích hạt
nhân tăng dần
từ H là 1+ đến
He
là
2+

- Có
1
lớp
electron
trong
nguyên tử

Chu kì 1
Chu kì 2
Chu kì 3
Chu kì 4

Điện tích hạt nhân nguyên tử tăng dần

3+

4+

6+

8+

Nguyên tử Li

Nguyên tử Be

Nguyên tử C

Nguyên tử O

Từ cấu
tạo nguyên
nguyên
Li,electron
Be,C, O. Hãy
Các
nguyên
tử Li, tử
Be,của
C, các
O đều
có 2tốlớp

cho biết các nguyên tử Li , Be, C ,O có đặc điểm gì chung?

II. Cấu tạo bảng tuần hoàn
1.Ô nguyên tố
2.Chu kì

Natri

Nhôm

11+

Clo

13+

- Điện tích hạt nhân tăng dần từ Na là11+,… đến
Ar là 18+
- Có 3 lớp electron trong nguyên tử.
=> Số thứ tự của chu kì bằng số lớp electron

1+
Hidro
Nguyên tử H (chu kì 1)
Có 1 lớp electron

8+
Oxi

11+

Natri

Nguyên tử O (chu kì 2)

Nguyên tử Na (chu kì 3)

Có 2 lớp electron

Có 3 lớp electron

- Chu kì là dãy các nguyên tố mà nguyên tử của chúng có cùng số
lớp electron và được sắp xếp theo chiều điện tích hạt nhân tăng
dần
- Số thứ tự của chu kì bằng số lớp electron

Bài 31. SƠ LƯỢC VỀ BẢNG TUẦN HOÀN CÁC
NGUYÊN TỐ HÓA HỌC
I. Nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố trong bảng tuần hoàn
II. Cấu tạo bảng tuần hoàn
1. Ô nguyên tố

2. Chu kì
- Chu kì là dãy các nguyên tố được xếp theo chiều
điện tích hạt nhân tăng dần, các nguyên tử có cùng số
lớp electron
- Số thứ tự của chu kì bằng số lớp electron.
- Trong 1 chu kì, tính kim loại giảm dần từ trái sang
phải, tính phi kim tăng dần

BẢNG TUẦN HOÀN CÁC NGUYÊN TỐ

Kim loại chuyển tiếp

Kim loại
Phi kim
Khí hiếm

Bài 31. SƠ LƯỢC VỀ BẢNG TUẦN HOÀN CÁC
NGUYÊN TỐ HÓA HỌC
I. Nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố trong bảng tuần hoàn
II. Cấu tạo nguyên tử
1. Ô nguyên tố
2. Chu kì
3. Nhóm

3.Nhóm

Câu hỏi thảo luận nhóm
1
nhóm
điện tích
1.. Trong
Trong cùng
cùng 1một
nhóm,

3+

Liti

11+

Natri

9+

Flo

17+

Clo

hạtđiện
nhântích
nguyên
tử tăng
dần.
hạt nhân
nguyên

2. tử
- Nhóm
I gồm
cáctừ
nguyên
tăng hay
giảm
tố nguyên
kim loạitố
hoạt
đầuđông
đến hóa học
mạnh.
Số etốlớp
ngoài
cùng
nguyên
cuối
nhóm?
bằng
1 electron.
2. Cácnhau:
nguyên
tố trong Trong
cùng
1 nhóm
các nguyên
có gì
số
một nhóm
có đặc tử
điểm
electron
lớp ngoài
cùng
bằng
giống nhau
về tính
chất
nhau.
và về số electron của lớp
ngoàiVII
cùng?
- Nhóm
gồm các nguyên tố
phi kim hoạt đông mạnh. Số e
lớp ngoài cùng bằng nhau: 7
electron. Trong 1 nhóm các
nguyên tử có số electron lớp
ngoài cùng bằng nhau.

3+

Liti

Nguyên tử Li (nhóm I)
Có 1 electron lớp
ngoài cùng

17+

Clo

Nguyên tử Cl (nhóm VII)
Có 7 electron lớp ngoài cùng

3. Nhóm
- Nhóm gồm các nguyên tố được xếp thành cột theo chiều tăng của
điện tích hạt nhân nguyên tử, có số electron lớp ngoài cùng bằng
nhau → có tính chất tương tự nhau
- Số thứ tự của nhóm bằng số electron lớp ngoài cùng của ng tử

BẢNG TUẦN HOÀN CÁC NGUYÊN TỐ

Kim loại chuyển tiếp

Kim loại
Phi kim
Khí hiếm

Tiết 39+ 40 : SƠ LƯỢC VỀ BẢNG HỆ THỐNG TUẦN HOÀN CÁC NGUYÊN TỐ HÓA HỌC
III. Sư biến đổi tính chất trong bảng HTTH:
1. Trong một chu kì:
nhóm

nhóm

nhóm

nhóm

nhóm

nhóm

nhóm

nhóm

3

4

5

6

7

8

9

10

I

2

Đầu chu kì

Li
Liti
7

II

Be
Beri
9

III

B
Bo
11

IV

C
Cacbon
12

V

N
Nitơ
14

VI

VII

O
Oxi
16

F
Flo
19

VIII

Ne
Neon
20

Tính kim loại của các nguyên tố giảm dần,
đồng thời tính phi kim của các nguyên tố tăng dần
nhóm

nhóm

nhóm

nhóm

nhóm

nhóm

nhóm

nhóm

11

12

13

14

15

16

17

18

I

3

Na
Natri
23

II

Mg
Magie
24

III

Al
Nh«m
27

IV

Si
Silic
28

V

VI

P
S
Photpho Lưu huỳnh
31
32

VII

Cl
Clo
35,5

VIII

Ar
Agon
40

Cuối chu kì

Tiết 39+ 40 : SƠ LƯỢC VỀ BẢNG HỆ THỐNG TUẦN HOÀN CÁC NGUYÊN TỐ HÓA HỌC
III. Sư biến đổi tính chất trong bảng HTTH:
1. Trong một chu kì:

nhóm

nhóm

nhóm

nhóm

3

4

5

6

I

2
3
Đầu chu kì

Li
Li
Liti
Liti
77

11

Na
Na
Natri
Natri
23
23

II

III

IV

nhóm

V
7

Be
Beri
9

B
Bo
11

C
Cacbon
12

N
Nitơ

12

13

14

15

Mg
Magie
24

Al
Nh«m
27

Si
Silic
28

14
P

Photpho
31

Cuối chu kì

nhóm

nhóm

nhóm

8

9

10
10

VI
O

Oxi
16
16
S

Lưu.huúnh

32

VII

VIII

F
Flo
19

Ne
Ne
Neon
Neon
20
20

17

18
18

Cl
Clo
35,5

Ar
Ar
Agon
Agon
40
40

Kết thúc chu kì

Bài tập:

Hãy sắp xếp các nguyên tố sau theo trình tự :
a. Tính kim loại giảm dần : Ca, K, Ga
b. Tính phi kim tăng dần : O, C, F

Chu kì
3
Chu kì
4
Chu kì
5

Li
Liti
7

11

Na
Natri
23

19

K
Kali
39

Tính kim
loại của các
nguyên tố
tăng dần từ
Li đến Fr,

37

Rb
Rubiđi
85

55

Chu kì
7

đồng thời
tính phi kim
của các
nguyên tố
giảm dần từ
F đến I

Cs
Xesi
132

87

Fr
Franxi
223

Kim loại rất
mạnh

Chu kì
6

VII
9

F
Flo
19
17
Cl
Clo
35,5

Cuối nhóm

Phi kim yếu
hơn

Chu kì
2

3

Kim loại
mạnh

I

Đầu nhóm

Phi kim rất
mạnh

III. Sư biến đổi tính chất trong bảng HTTH:
2. Trong một nhóm:

Chu kì
2
Chu kì
3

35
Br Chu kì
Brom
4
80
53
Chu kì
I
5
Iot
127
85
At Chu kì
Atatin
6
210

Bài tập:

Hãy sắp xếp các nguyên tố theo trình tự :
a. Tính kim loại tăng dần : Mg, Ba, Ca
b. Tính phi kim giảm dần : Se, O, S

Bài tập 1:
Hãy cho biết cách sắp xếp nào sau đây đúng theo
chiều tính phi kim tăng dần?
a. F, As, P, N, O

c. As, O, P, N, F

b. As, P, N, O, F

d. N, O, As, P, F

Bài tập 2:
Hãy cho biết cách sắp xếp nào sau đây đúng theo
chiều tính kim loại giảm dần?
a. Na, Mg, Al, K

c. Na, Al, K, Mg

b. K, Na, Mg, Al

d. Na, Mg, K, Al

Bài tâp 3: Hãy hoàn thành nội dung còn thiếu ở bảng dưới đây
TT

Kí
hiệu

1

Na

2
3

Br
Mg

4
5

O
N

Vị trí bảng tuần
hoàn
TT

Chu
kì

Nhóm

11

3

I

Cấu tạo nguyên tử
Số p

Số e

35
12
8
7

Tính chất hoá học
cơ bản

Đáp án:
T
T

Kí
Hiệu

Vị trí bảng tuần
hoàn
T
T

Chu
kì

Nhóm

3

I

1

Na

11

2

Br

35

3

Mg

12

4

O

8

5

N

7

4
3
2
2

VII

Cấu tạo nguyên tử
Số p

Số e

11

11

Kim loại

35

Phi kim

12

Kim loại

35

II

12

VI

8

V

Tính chất hoá học cơ
bản

7

8

Phi kim

7

Phi kim

Tiết 39+ 40 : SƠ LƯỢC VỀ BẢNG HỆ THỐNG TUẦN HOÀN CÁC NGUYÊN TỐ HÓA HỌC
I.
II.
III.
IV.

Nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố trong bảng HTTH:
Cấu tạo của bảng HTTH:
Biến đổi tính chất:
Ý nghĩa bảng HTTH

Vị trí của một nguyên tố
trong bảng tuần hoàn

Cấu tạo nguyên tử

- Số thứ tự của nguyên tố

- Số proton, số electron

- Số thứ tự của chu kì

- Số lớp electron

- Số thứ tự của nhóm A

- Số electron lớp ngoài cùng

Bài tập 4. Dựa vào bảng tuần hoàn cac nguyên tố hóa học, hãy cho
biết cấu tạo nguyên tử và tính chất của nguyên tố (A) biết số hiệu
nguyên tử bằng 16, chu kì 3, nhóm VI.

Bài giải
Nguyên tố ( A)
* Nguyên

tố ở ô số 16, A là
lưu huỳnh, KHHH là S

* Chu kì 3

Cấu tạo nguyên tử
Điện tích hật nhân = 16 +
Số p = số e = 16
Số lớp e = 3

A gần cuối chu kì nên A là phi kim khá hoạt động→ tính PK
của P< A< Cl
*Nhóm VI

Số e ở lớp ngoài cùng = 6

A gần đầu nhóm→ tính PK của Se < A< O

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Làm bài tập trang 101 SGK
- Chuẩn bị nội dung tiết sau: Luyện tập