Bài 34:

THỰC VẬT

I. ĐA DẠNG CỦA THỰC VẬT
QUAN SÁT HÌNH ẢNH ĐƯỢC CUNG CẤP VÀ HOÀN
THÀNH BẢNG SAU VỀ ĐẶC ĐIỂM CỦA THỰC VẬT
Stt
1
2
3
4
5
…..

Tên loài

Môi trường sống

Kích thước

Stt
1
2
3
4
5
6
…..

Tên loài
Nong tằm
Hoa sen
Dừa
Cỏ
Bằng lăng
Rêu

Môi trường sống
Nước
Nước
Cạn
Cạn
Cạn
Ven bờ nước

Kích thước
Lớn
Nhỏ
Lớn
Nhỏ
Lớn
Nhỏ

Cây Nong tằm,
thực vật hạt kín có
lá rất lớn, đường
kính hơn 1m

Cây bèo tấm,
thực vật hạt
kín nhỏ nhất,
chỉ vài milimet

Cây Bao báp,
thực vật khổng
lồ, đường kính
thân vài mét

Em hãy cho nhận xét về sự đa dạng của thực vật?
Thực vật sống ở khắp mọi nơi xung quanh chúng ta, thực vật gồm
nhiều loài, rất đa dạng về kích thước và môi trường sống
Trên thế giới hiện có khoảng 400 000 loài thực vật, ở Việt Nam có
khoảng 12 000 loài

Theo thống kê, nước ta hiện có đại diện của 4 ngành thực vật với
số lượng như sau:
1. Ngành rêu: 481 loài
2. Ngành Dương xỉ: 691 loài
3. Ngành hạt trần: 69 loài
4. Ngành hạt kín: 10. 300 loài
Em hãy cho nhận xét về số lượng loài của các ngành thực vật ở
nước ta?

II. CÁC NHÓM THỰC VẬT
Quan sát sơ đồ trang 117 – SGK, cho biết thực vật gồm các nhóm nào?
Thực vật
Thực vật không
có mạch

Thực vật có
mạch
TV không có hạt

Ngành rêu

Ngành Dương xỉ

TV có hạt

Ngành Hạt trần

Ngành Hạt kín

1. Thực vật không có mạch
1. Cây rêu sống ở đâu?
2. Nêu các bộ phận của cây rêu?

Thực vật không có mạch gồm những loài cơ thể không có mạch dẫn
Cây rêu là thực vật không có mạch, sống trên cạn, nơi ẩm ướt và ít ánh
sáng. Cơ thể rêu nhỏ (1-2cm) có rễ giả, thân, lá không có mạch dẫn; sinh
sản bằng bào tử
1. Ở những nơi khô hạn, có ánh nắng trực tiếp thì rêu có sống được
không? Vì sao?
2. Để tránh nêu mọc ở bậc thềm, bờ tường gây trơn trượt và mất thẩm
mĩ ta cần làm gì?

CỦNG CỐ
1. Kể tên các loài thực vật mà em biết và nêu môi trường sống của chúng

2. Kể tên các nhóm thức vật, nêu đặc điểm của nhóm thực vật không có mạch
dẫn.

2. Thực vật có mạch
Thực vật có mạch là nhóm các loài thực vật có thân, lá, rễ thật và cơ
thể có mạch dẫn
? Kể tên các ngành thực vật thuộc nhóm thực vật có mạch?

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Nghiên cứu thông tin SGK hoàn thiện bảng sau về đặc điểm của các
ngành thực vật có mạch
Ngành

Dương xỉ
Hạt trần
Hạt kín

Nơi sống

Cấu tạo cơ
quan sinh
dưỡng

Cơ quan
sinh sản

Ví dụ

HOẠT ĐỘNG 1: HOÀN THIỆN PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Ngành

Nơi sống

Chỉ sống
Dương xỉ được nơi ẩm
ướt

Hạt trần

Hạt kín

Sống được cả
nơi khô hạn

Sống được ở
nhiều nơi

Cấu tạo cơ
quan sinh
dưỡng

Cơ quan
sinh sản

Ví dụ

Sinh sản bằng
Dương xỉ, cỏ
Thân cỏ, có
bào tử, cơ quan
bợ, lông culi,
mạch dẫn, lá non
sinh sản là túi
bèo ong…
cuộn lại ở đầu
bào tử
Thân gỗ, kích
Sinh sản bằng Thông hai lá,
thước lớn, mạch hạt, cơ quan
thông ba lá, vạn
dẫn phát triển
sinh sản là nón tuế, Pơmu…
Thân, rễ, lá đa
dạng, mạch dẫn
phát triển

Sinh sản bằng Cải, lúa, ngô,
hạt, cơ quan
xoài, sen….
sinh sản là hoa,
quả

HOẠT ĐỘNG 2: EM TẬP LÀM CHUYÊN GIA
Giải thích các hiện tượng sau
1.Tại sao Dương xỉ chỉ sống ở nơi ẩm ướt trong khi các cây hạt trần
và hạt kín lại sống được ở nhiều nơi khác nhau?
2.Vì sao hạt kín lại là ngành thực vật có số lượng loài phong phú
nhất

HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP
Hãy sắp xếp các loài sau vào đúng “hộp” của chúng

a. Cây rêu

e. Cây vạn tuế
a
RÊU

b. Cây lúa

g. Cây hoa đồng tiền
h, k
DƯƠNG XỈ

c. Cây bách tán

h. Cây lông culi

d. Cây cà chua

k. Cây bèo ong

c, e

b, d, g

HẠT TRẦN

HẠT KÍN

NHIỆM VỤ Ở NHÀ
1. Kể tên 15 loài thực vật xung quanh nhà em và sắp xếp chúng vào các
ngành thực vật em đã học

2. Tìm hiểu vai trò của thực vật đối với môi trường; chuẩn bị một bài thuyết
trình về vai trò của thực vật với môi trường để trình bày trước lớp vào tiết
học sau.

III. Vai trò của thực vật
1. Vai trò của thực vật đối với môi trường

Các hoạt động nói trên đều thải ra một loại khí thải có thể gây ô nhiễm môi
trường, đó là loại khí nào?

Nitrogen
Không khí

78%

O2
Nitơ

Oxygen

Carbon
dioxide

21%

0,03%

Các khí
khác

0,97%

Cacbonic và các chất
khí khác
Vì sao hàm lượng
Cacbon dioxide và
oxygen trong không
khí lại được duy trì
ổn định?

Bảng Thành phần các chất khí trong không khí

CO2

Khí cacbônic và Oxi trong
không khí
O2

O2

O2

Hô hấp

O2

Quang hợp
CO2
CO2
CO2

Đốt
cháy

Nhà
máy

Phân hủy
Hình 46.1.
Thực vật giúp cân bằng hàm lượng oxygen và carbon dioxide trong khí quyển
Hợp chất có cacbons
Sơ đồ trao đổi khí

? Người ta trồng cây trong nhà ngoài làm đẹp còn mục đích nào khác?

Lượng nước và tốc độ nước chảy ở A và B khác nhau như thế nào?

Mưa

Lượng
chảy
0,6m3/s

Mưa

Lượng
chảy
21m3/s

Rơi
xuống

A

B

Hình 47.1: Lượng chảy của dòng nước mưa ở 2 nơi khác nhau
A Có rừng B. Đồi trọc

1. Lượng chảy của dòng nước mưa ở khu vực A yếu hơn.
2. Vì ở khu vưc A: khi có mưa tán lá đã giữ lại một phần
lượng nước mưa rơi xuống chứ không xối thẳng như khi
không có cây.

Đồi trọc

? Thực vật có vai trò gì?

Rừng phòng hộ Phú
Ninh

Rừng phòng hộ ven
biển

? Hình ảnh sau đây nói nên vai trò nào của thực vật?

Ngập lụt ở vùng thấp

Hạn hán tại chỗ.

Tại sao trong những năm gần đây, thiên tai vẫn luôn có xu hướng gia tăng?

? Cần làm gì để hạn
chế lũ
lụt,ởhạn
hán,
Hạn
hán
ĐắcLắc
sạt lở đất?

Ngập lụt trên quốc lộ 1A

Ngập lụt tại Thừa Thiên Huế

Chọn câu trả lời đúng nhất:
1. Việc chặt phá rừng bừa bãi, cháy rừng dẫn đến hậu quả gì?
a. Khí hậu thay đổi, lượng mưa giảm
b. Đất bị xói mòn, gây lũ lụt
c. Lượng nước ngầm bị giảm
d. Tất cả các hậu quả trên
2. Việc dưới đây mà con người cần phải làm là :
a. Tích cực bảo vệ rừng, tham gia trồng cây gây rừng.
b. Tăng cường sử dụng và khai thác cây rừng.
c. Chặt phá nhiều cây xanh để môi trường sáng sủa hơn.

NHIỆM VỤ Ở NHÀ
Tìm hiểu vai trò của thực vật đối với động vật và con người; chuẩn bị một
bài thuyết trình về vai trò của thực vật với động vật và con người để trình
bày trước lớp vào tiết học sau.

III. Vai trò của thực vật
2. Vai trò của thực vật đối với động vật và con người
Hoạt động 1
trò chơi: Ai nhanh nhất?
Thời gian 01 phút
Ai đưa ra được nhiều câu trả lời nhất là người chiến thắng

Hãy kể tên các loài động vật ăn thực vật mà em biết

NHIỆM VỤ 2:
Ghi lại tên những con vật quan sát được
và cho nhận xét về “ngôi nhà” của chúng

NHIỆM VỤ 3:
Quan sát các hình ảnh, nêu các tác hại mà
thực vật có thể gây ra cho động vật

Hiện
tượng
“Nước
nở hoa”
tạo độc
tố
gây
chết các
động
vật
sống
trong
nước

NHIỆM VỤ 4:
Hãy nêu những vai trò của thực vật đối với
con người mà em biết?

Cây
Hạnh
Cây
Cây
Anh
Cây
Phượng
đào
Mộcphúc
Nhật
lan
tímBản

Cây
Sâm
Kim
Ngọc
tuyến
Linh
( cây kim
cương)

Gỗ Bocote – gỗGỗ
Gỗ
quý
Sưa
xa đỏ
xỉngà
nhất thế giới
Hồng

Cây thuốc lá

Cây Cần sa

Cây anh túc (thuốc phiện)

KẾT LUẬN
Thực vật cung cấp oxi cho quá trình hô hấp của con người và động vật
Thực vật có vai trò quan trọng đối với động vật, là thức ăn, nơi ở và nơi sinh
sản của động vật, tuy nhiên một số thực vật có độc tố có hại cho động vật hoặc bắt
động vật làm thức ăn.
Thực vật có vai trò quan trọng đối với đời sống con người: cung cấp lương
thực, thực phẩm, dược liệu, lâm sản…. Nhưng cũng có một số loài thực vật có hại
cho sức khỏe con người.

NHIỆM VỤ Ở NHÀ

Nghiên cứu bài 35; chuẩn bị mẫu vật theo mục “chuẩn bị” trang 123