CHƯƠNG V: ĐIỆN
TIẾT 72,73: BÀI 20
HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT

Tại sao vào ngày hanh
khô, khi chải tóc bằng
lược nhựa thì nhiều sợi
tóc bị lược nhựa kéo hút
thẳng ra?.

TIẾT 72,73: HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT

I. VẬT NHIỄM ĐIỆN
Thí nghiệm 1.

Chuẩn bị:
-1 chiếc đũa bằng nhựa, 1 chiếc đũa bằng thủy tinh
-Mẩu giấy vụn
-Mảnh len, mảnh lụa

Bước 1: Dùng đũa nhựa đưa lại gần mẩu giấy, quan sát
có hiện tượng gì xảy ra?
Bước 2: Cọ xát chiếc đũa nhựa vào miếng vải len,
rồi đưa lại gần cac mẩu giấy vụn và quan sát.

Vải len khô

Nếu thay:
- Đũa nhựa bằng 1 thanh thủy tinh được cọ xát bằng mảnh
lụa.
-Thì hiện tượng xảy ra còn giống với trường hợp trên nữa
hay không?
Hãy làm thí nghiệm để kiểm tra và ghi kết quả quan sát vào
bảng sau:

Hãy chọn cụm từ thích hợp điền vào chỗ trống sau:
- có khả năng đẩy
- có tính chất hút
- không đẩy và không hút
- vừa đẩy, vừa hút
Kết luận 1:
có tính chất hút được các vật
Các vật sau khi bị cọ xát …………………
khác, được gọi là vật nhiễm điện hay vật mang điện tích.

Một vật bị nhiễm điện (mang điện
tích) có khả năng hút các vật khác.
Nếu hai vật đều bị nhiễm điện đặt
gần nhau thì chúng hút hay đẩy
nhau?

2. Thí nghiệm 2: (hình 20.2 SGK)
Bảng kết quả thí nghiệm 2.
Lần
TN

TN2
.a

TN2
.b

Tiến hành

Hai thước
nhựa giống
nhau đã được
cọ xát
1 đũa nhựa và
1 thanh thủy
tinh đã được
cọ xát

Hiện tượng xảy
ra khi đặt gần
nhau

Nhận xét về sự nhiễm
điện của hai vật

2. Thí nghiệm 2a: (hình 20.2a)
- Dùng mảnh vải khô cọ xát
hai đũa nhựa giống nhau.
-Đặt một trong hai thanh này
lên trục nhọn để nó có thể
quay dễ dàng.
-Đưa các đầu đã cọ xát lại
gần nhau, quan sát xem
chúng hút hay đẩy nhau.



Dùng mảnh vải khô
cọ xát hai thanh nhựa
sẫm màu giống nhau.



*Thí nghiệm 2b:
Bố trí thí nghiệm
như hình 18.3, trong
đó thanh nhựa sẫm
màu được cọ xát bằng
vải khô và được đặt
vào trục quay. Đưa
đầu thanh thủy tinh đã
được cọ xát bằng
mảnh lụa lại gần đầu
đã được cọ xát của
thanh nhựa sẫm màu.
Quan sát xem chúng
đẩy hay hút nhau.

Mảnh vải



Thanh thủy tinh



Mảnh nilông

Thanh nhựa

Thanh thủy tinh

2. Thí nghiệm 2: (hình 20.2 SGK)
Bảng kết quả thí nghiệm 2.
Lần
TN

TN2
.a

TN2
.b

Tiến hành

Hai thước
nhựa giống
nhau đã được
cọ xát
1 đũa nhựa và
1 thanh thủy
tinh đã được
cọ xát

Hiện tượng xảy
ra khi đặt gần
nhau

Chúng đẩy
nhau
Chúng hút
nhau

Nhận xột về sự nhiễm
điện của hai vật
Nhiễm điện giống
nhau
(mang điện tích
cùng loại)

Nhiễm điện
khác nhau
(mang điện tích
khác loại)

Nhận xét:
Hai vật giống nhau, được cọ xát như nhau thì mang điện
tích …… . . . . . loại và khi được đặt gần nhau thì chúng
. . . . . . nhau.
cùng

khác

hút

đẩy

Nhận xét:
Thanh đũa sẫm màu và thanh thủy tinh khi được cọ
xát thì chúng. . . . . nhau do chúng mang điện tích . . . . . .
loại.
cùng

khác

đẩy

hút

TIẾT 72,73: HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT
I. VẬT NHIỄM ĐIỆN

1. Thí nghiệm
2. Kết luận:
- Có thể làm nhiễm điện nhiều vật cách điện
cọ xát
bằng cách…………………..,
vật bị nhiễm điện
có khả năng hút các vật khác.
đẩy
- Các vật nhiễm điện cùng dấu thì…….nhau,
hút
khác dấu thì………nhau.

TIẾT 72,73: HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT
I. VẬT NHIỄM ĐIỆN

1. Thí nghiệm
2. Kết luận:
* Quy ước:
- Điện tích của thuỷ tinh khi cọ xát vào lụa là điện
tích dương (+).
- Điện tích của thanh nhựa sẫm màu khi cọ xát
vào vải khô là điện tích âm (-).

Vì khi chảy tóc bằng lược nhựa thì lược bị cọ xát
nên nhiễm điện và hút được vật nhỏ và nhẹ. Trong
trường hợp này các vật bị hút là tóc nên tóc bị kéo
thẳng ra.

Câu 3:

Đưa một đầu thước nhựa
đã cọ xát bằng miếng vải khô lại gần các mảnh
giấy vụn, hiện tượng nào xảy ra?
A. Các mảnh giấy vụn bị thước nhựa đẩy.
B. Các mảnh giấy vụn bị thước nhựa hút.
C. Các mảnh giấy vụn lúc đầu bị hút sau đó bị
thước nhựa đẩy.
D. Không có hiện tượng gì xảy ra.

Câu 4: Trong các kết luận sau đây, kết luận nào sai?
A. Các vật đều có khả năng nhiễm điện
B. Trái đất hút được các vật nên nó luôn luôn
bị nhiễm điện.
C. Nhiều vật sau khi bị cọ sát trở thành các
vật nhiễm điện.
D. Có thể làm nhiễm điện nhiều vật bằng
cách cọ xát.

Đặt đũa nhựa sẫm mầu lên trục quay sau khi đã
được cọ xát bằng mảnh vải khô. Đưa mảnh vải lại
gần đầu đũa nhựa được cọ xát thì chúng hút nhau.
Biết rằng mảnh vải cũng bị nhiễm điện, hỏi mảnh
vải mang điện tích dương hay điện tích âm? Tại
sao?
Mảnh vải và thanh nhựa khi cọ xát đều bị nhiễm
điện.
Vì mảnh vải và thanh nhựa hút nhau nên nhiễm điện
khác loại.
Thanh nhựa sẫm màu khi được cọ xát bằng vải khô
thì mang điện tích âm nên mảnh vải mang điện tích
dương.

CHƯƠNG V: ĐIỆN
TIẾT 72,73: BÀI 20
HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT
II. Giải thích Sơ lược về sự nhiễm điện do cọ xát

HOẠT ĐỘNG NHÓM
Thảo luận trong thời gian 5 phút để trả lời các câu hỏi dưới
đây

1.Nguyên tử có cấu tạo như thế nào? Hãy vẽ hình cấu
tạo mô tả nguyên tử.
2.Electron trong nguyên tử có thể dịch chuyển như thế
nào?

1. Ở tâm nguyên tử có một hạt nhân mang
điện tích dương.
2. Xung quanh hạt nhân có các êlectrôn mang
điện tích âm chuyển động tạo thành lớp vỏ của
nguyên tử.
3. Tổng điện tích âm của các êlectrôn có trị số
tuyệt đối bằng điện tích dương của hạt nhân.
Do đó bình thường nguyên tử trung hoà về
điện.
4. Êlectrôn có thể dịch chuyển từ nguyên tử
này sang nguyên tử khác, từ vật này sang vật
khác.

Êlectrôn
-

Hạt nhân
-

++
+

Mô hình đơn giản của
nguyên tử.

Sau khi cọ xát, vật nào trong hình nhận thêm êlectrôn, vật nào
mất bớt êlectrôn? Vật nào nhiễm điện dương, vật nào nhiễm
điện âm?
Mảnh vải len

+-

++
++-

+-

+-

+-

+-

+-

+-

Đũa nhựa
+-

Trước khi cọ xát
Trả lời:

+-

+-

++

-

+-

- +- - +-

+-

++-

+-

- +-

Sau khi cọ xát

Sau khi cọ xát, đũa nhựa nhận thêm êlectrôn, mảnh vải mất bớt
êlectrôn. đũa nhựa nhiễm điện âm do nhận thêm êlectrôn, còn
mảnh vải nhiễm điện dương do mất bớt êlectrôn.

CHƯƠNG V: ĐIỆN
TIẾT 72,73: BÀI 20
HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT
II. Giải thích sơ lược về sự nhiễm điện do cọ xát
- Vật được cấu tạo từ các nguyên tử, nguyên tử gồm
hạt nhân mang điện dương (+) và các êlectrôn mang
điện âm ( - ) chuyển động xung quanh hạt nhân.
- Sau khi cọ xát, electron chuyển từ vật này sang vật
kia, nếu vật nhận thêm êlectron thì vật nhiễm điện
âm , nếu vật mất bớt êlectron thì vật nhiễm điện
dương.

CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP:
1. (TRANG 86 SGK). Giải thích tại sao bụi lại bám
nhiều ở cánh quạt điện sau một thời gian sử dụng?

Do khi cánh quạt quay, ma sát nhiều với không
khí xung quanh làm cánh quạt bị nhiễm điện do
cọ xát. Do đó, cánh quạt có thể hút được các vật
nhỏ nhẹ như bụi trong không khí. Sau mỗi lần sử
dụng quạt thì cánh quạt lại bị nhiễm điện và hút
thêm một lượng bụi nên ta thấy bụi bám nhiều ở
cánh quạt điện sau một thời gian sử dụng.

CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP:
2. (Trang 86 SGK). Vào những ngày thời tiết khô
ráo, lau chùi gương soi, kính cửa sổ hay màn hình ti
vi bằng khan bông khô thì vẫn thấy có bụi vải bám
vào chúng. Hãy giải thích tại sao?
Vì khăn bông khô khi lau chùi sẽ cọ xát với các bề mặt
được lau gây ra hiện tượng nhiễm điện do cọ xát làm
các bề mặt được lau bị nhiễm điện có thể hút được các
vật nhỏ nhẹ, mà khăn bông khô lại gồm nhiều sợi
bông nhỏ nhẹ nên dễ bị chúng hút bám vào các bề mặt
được lau.

BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM

Câu 1. Các vật nhiễm điện cùng loại khi để gần nhau thì sẽ:
A. hút nhau.
B. đẩy nhau.
C. không có tác dụng lên nhau.
D. vừa hút vừa đẩy.

Câu 2. Các vật nhiễm điện khác loại khi để gần nhau
thì sẽ:
A. hút nhau.
B. đẩy nhau.
C. không có tác dụng lên nhau.
D. vừa hút vừa đẩy.

Câu 3. Trong mỗi hình a, b, c, d, các mũi tên đã cho chỉ lực tác

dụng (hút hoặc đẩy) giữa hai vật mang điện tích. Hãy ghi dấu điện
tích chưa cho biết của vật thứ hai?

A

B

C

a)

E

b)

F

c)

D

G

H

d)

Câu 4: Trình bày lợi ích, tác hại của sấm sét và
nêu biện pháp làm giảm tác hại của sét?
+) Lợi ích: Giúp điều hòa khí
hậu, gây ra phản ứng hóa học
nhằm tăng thêm lượng ôzôn bổ
sung vào khí quyển...
+) Tác hại: Phá hủy nhà cửa
và các công trình xây dựng,
ảnh hưởng đến tính mạng con
người và sinh vật, tạo ra các
khí độc hại( NO...)

CÓ THỂ EM CHƯA BIẾT

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

*Bài vừa học:
- Học thuộc bài
-Giải các bài tập trong sách bài tập.
- Chuẩn bị bài 21

BÀI HỌC ĐÃ KẾT THÚC!

Cảm ơn quý thầy cô và
các em học sinh!