TRƯỜNG THCS NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU
Tổ: TOÁN

CHƯƠNG 5 - BÀI 3
HÀM SỐ BẬC NHẤT

Khởi động
Có một cái bể đã chứa sẵn nước. Người
ta bắt đầu mở một vòi nước cho chảy
vào bể, mỗi giờ chảy được . Hãy tính:
a) Lượng nước chảy vào bể sau 1 giờ
b) Lượng nước chảy vào bể sau x giờ
c) Lượng nước y có trong bể sau x giờ
3

a )2(m )

3

b)2 x (m )

3

c) yy 
x +5(
c)
= 22x
5m )

BÀI 3: Hàm số bậc nhất y = ax + b (a ≠ 0)
1. HÀM SỐ BẬC NHẤT

Trong thực tế chúng ta thường gặp các mô hình
dẫn đến những hàm số có dạng như:
; ;;…
Những hàm số này được gọi là hàm số bậc nhất.
Vậy hàm số bậc nhất có dạng như thế nào ?

KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

Hàm số bậc nhất là hàm số được cho bởi
công thức với là các số cho trước và

Ví dụ 1: Tìm các hàm số bậc nhất trong các hàm số sau đây và
chỉ ra các hệ số của các hàm số đó:
y = 2x + 5;
y = – 7x;
s = 2v + 8;
P = 9,8m + 2,3
y=x+;
y = 2x2 + 9

Hàm số
y = 22x + 5
y = –7x
–7
s = 2v
2 +8
P = 9,8
9,8m + 2,3
y =√
x𝟐
+ √𝟑
y = 2x22 + 9

Hàm số bậc nhất
x
x
x
x

x

Hệ số a

Hệ số b
0

Thực hành 1: ( Thảo luận 2 HS )
Tìm các hàm số bậc nhất trong các hàm số sau
đây và chỉ ra các hệ số của các hàm số đó:
y = 4x – 7;
y = x 2;
y= – 6x – 4;
y = 4x;
y=;
s = 5x + 8;
m = 30n – 25.

Vận dụng 1
Một hình chữ nhật có các kích
thước là 2m và 3m. Gọi y là
chu vi của hình chữ nhật này 2m
sau khi tăng chiều dài và chiều
rộng thêm x(m). Hãy chứng tỏ
y là một hàm số bậc nhất theo x
biến số x. Tìm các hệ số a, b
của hàm số này.

3m

x

3m

Vận dụng 1

x

2m
x
Chiều dài của hình chữ nhật sau khi tăng lên là: (33 + x)
x
Chiều rộng của hình chữ nhật sau khi tăng lên là: (2
2 + xx)
Chu vi của hình chữ nhật sau khi tăng lên là:
).2
y =(
+

𝒚 = ( 𝟐 𝒙 +𝟓 ) . 𝟐

với và

Vận dụng 1
Chiều dài của hình chữ nhật sau khi tăng lên là: 3 + x
Chiều rộng của hình chữ nhật sau khi tăng lên là: 2 + x
Chu vi của hình chữ nhật sau khi tăng lên là:
y = ((3 + x)+(2 + x)).2

𝒚 = ( 𝟐 𝒙 +𝟓) . 𝟐

với và
Vậy y là 1 hàm số bậc nhất theo biến x

2. BẢNG GIÁ TRỊ CỦA HÀM SỐ BẬC NHẤT

Lượng nước ý (tính theo ) có trong một bể nước sau giờ
mở vòi cấp nước được cho bởi hàm số . Tính lượng nước
có trong bể sau giờ; 1 giờ; 2 giờ; 3 giờ; 10 giờ và hoàn
thành bảng giá trị sau:
0

1

2

3

10

?

?

?

?

?

2. BẢNG GIÁ TRỊ CỦA HÀM SỐ BẬC NHẤT

Để lập bảng giá trị của hàm số bậc nhất ta lần lượt cho
nhận các giá trị ( tăng dần) và tính các giá trị tương ứng
của ý rồi ghi vào bảng có dạng sau:
…
….

2. BẢNG GIÁ TRỊ CỦA HÀM SỐ BẬC NHẤT

Ví dụ 2: Lập bảng giá trị của hàm số bậc nhất
và với lần lượt bằng

Bảng giá trị của hàm số

Giải

2

1

7

2

𝟎
𝟑

𝟏
𝟖

𝟐
𝟏𝟑

2. BẢNG GIÁ TRỊ CỦA HÀM SỐ BẬC NHẤT

Ví dụ 2: Lập bảng giá trị của hàm số bậc nhất
và với lần lượt bằng

Giải
Bảng giá trị của hàm số
2
7

1
5

0
3

1
1

2
1

2. BẢNG GIÁ TRỊ CỦA HÀM SỐ BẬC NHẤT
2
1
0

1

2

7

2

3

8

13

2

1

0

1

2

7

5

3

1

1

Chú ý

Trong bảng giá trị của hàm số bậc nhất , khi giá trị
tăng dần:

- Nếu thì giá trị tăng dần
- Nếu thì giá trị của giảm dần

2. BẢNG GIÁ TRỊ CỦA HÀM SỐ BẬC NHẤT

Thực hành 2 Lập bảng giá trị của mỗi hàm số bậc nhất sau:
và
Với lần lượt bằng .
Yêu cầu: làm vào bảng nhóm ( 2 bàn làm thành 1 nhóm)
Dãy 1 và 3: lập bảng giá trị của : y = f(x) = 4x – 1
Dãy 2 và 4: lập bảng giá trị của : y = h(x) = – 0,5x + 8

Vận dụng 2

Một xe khách khởi hành từ bến xe phía Bắc bưu điện
thành phố Nha Trang để đi ra thành phố Đà Nẵng
với tốc độ 40 km/h

a) Biết rằng bến xe cách bưu điện thành phố Nha Trang 6km. Sau giờ, xe
khách cách bưu điện thành phố Nha Trang km. Tính theo
b) Chứng minh rằng là một hàm số bậc nhất theo biến số
c) Hoàn thành bảng giá trị của hàm số ở câu b) và giải thích ý nghĩa của
bảng giá trị này
0

1

2

3

…

…

…

…

Bài tập 2/22
1/22 SGK:
SGK Với giá trị nào của m thì mỗi hàm số
sau
đâylàm
là hàm
số bậc
nhấttập thực hành 1 vừa học )
Về nhà
(tương
tự bài
a) y = (m
m – 11)x + m
Giải: Vì hàm số bậc nhất có dạng y = ax + b ( a ≠ 0 ) nên để
y = (m – 1)x + m là hàm số bậc nhất thì
≠0
nên m ≠ 1
Vậy m ≠ 1 thì hàm số y = (m – 1)x + m là hàm số bậc nhất

b) y = 3 – 2mx

Dặn dò về nhà
- Xem lại kiến thức trọng tâm của hàm số bậc nhất, xác
định và chỉ ra đúng hệ số a, b của hàm số bậc nhất.
- Xem lại cách lập bảng giá trị của hàm số bậc nhất, chú
ý hệ số a > 0; a < 0.
Xem trước mục 3: Đồ thị của hàm số bậc nhất