CHƯƠNG 5: CHÂU Á TỪ NỬA SAU THẾ KỈ XIX
ĐẾN ĐẦU THẾ KỈ XX

KHỞI ĐỘNG

Những hình ảnh sau gợi nhắc đến đất nước nào?

BÀI 15: TRUNG QUỐC
3
1
2
Quá trình xâm lược
Trung Quốc của các
nước đế quốc

Cách mạng
Tân Hợi (1911)

Luyện tập
Vận dụng

1. Quá trình xâm lược Trung Quốc của các nước đế quốc
Vì sao các nước
đế quốc xâm
chiếm TQ?
Giữa thế kỉ XIX
Có diện
tích
rộnglớn,
dân số
đông

DT: 9,596,961 km2

Tài
nguyên
khoáng
sản
phong
phú

Chế
độ
phong
kiến
mục
nát

1. Quá trình xâm lược Trung Quốc của các nước đế quốc
 TK XIX, TQ là 1 quốc gia có tiềm năng về nguyên liệu thô
và thị trường tiêu thụ rộng lớn.
 Từ năm 1840 - 1842,
thực dân Anh đã tiến
hành cuộc chiến tranh
thuốc phiện, mở đầu quá
trình xâm lược TQ.

Chiến tranh thuốc phiện 1840 - 1842
Sự kiện nào mở đầu cho sự xâm lược TQ của các nước đế quốc?

Hình ảnh: Một “căn phòng xếp chồng” trong
một nhà máy sản xuất thuốc phiện ở Patna, Ấn
Độ. Trên kệ là những quả thuốc phiện là một
thương mại của Anh với Trung Quốc.
Chiến tranh thuốc phiệnphần
1840của
- 1842

Lâm Tắc Từ
vị quan, tướng của nhà
Thanh, chủ trương chống
thực dân Anh trong
cuộc chiến tranh thuốc
phiện (1840 - 1842), kiên
quyết cấm hút thuốc phiện.
Ông đã tiêu hủy hơn 20.000
hòm thuốc phiện (2660.000
bang Anh) của các lái buôn
ngoại quốc tại Quảng Đông.
Lâm Tắc Từ (1785 - 1850)

Lễ kí hòa ước Nam Kinh 1842

1. Quá trình xâm lược Trung Quốc
của các nước đế quốc
 Sau chiến tranh thuốc phiện, các
nước đế quốc Đức, Anh, Pháp,
Nga, Nhật từng bước xâu xé Trung
Quốc.

Bản đồ các nước đế quốc xâu xé Trung Quốc

NGA
Cáp Nhĩ Tân

MÔNG CỔ

MÃN CHÂU

BẮC KINH
Trực Lệ

Thiên Tân

SƠN TÂY

Hoàng Hà

Tây An

ĐỨC
ANH
PHÁP
NGA - NHẬT

THIỂM TÂY

Côn Minh
VÂN NAM

QUẢNG TÂY

Tế Nam
SƠN ĐÔNG

ơ
S. Dư

ng Tử

Phúc Châu
PHÚC KIẾN
Kiêm Điền

QUẢNG CHÂU
Châu Giang
QUẢNG ĐÔNG

Hình ảnh diễn tả điều gì?

Các nước đế quốc xâu xé “cái
bánh ngọt” Trung Quốc
Từ trái qua phải:

• Hoàng đế Đức
• Tổng thống Pháp
• Nga Hoàng
• Nhật Hoàng
• Tổng thống Mỹ
• Thủ tướng Anh đương thời
Trong tác phẩm: Các nước ĐQCN và Trung Quốc, Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Mặc
dù TQ rất suy nhược, mặc dù nội bộ TQ bị chia rẽ, nhưng dù sao, với lãnh thổ
rộng lớn, vẫn là một miếng mồi quá to mà cái mõm của CN ĐQTD không thể
nuốt trôi ngay một lúc. Và không thể đẩy một cách tàn bạo 489.500.000 người
TQ vào xiềng xích của chế độ nô lệ thuộc địa. Cho nên họ mới cắt vụn TQ ra.

BÀI 15: TRUNG QUỐC
2. Cách mạng Tân Hợi (1911)

Nguyên
nhân
Hạn chế

Diễn
biến

CÁCH
MẠNG
TÂN HỢI

Tính chất

Kết quả

Ý nghĩa

Theo dõi
video, kết
hợp kiến
thức SGK
và sơ đồ
15.2 để
tìm hiểu
về cuộc
CM Tân
Hợi

2. Cách mạng Tân Hợi (1911)
a. Nguyên nhân
- Mâu thuẫn giữa nhân dân với đế quốc.
- 9-5-1911: triều đình nhà Thanh ra sắc lệnh Quốc hữu hóa
đường sắt (trao quyền kiểm soát đường sắt cho đế quốc).

BÀI 15: TRUNG QUỐC
2. Cách mạng Tân Hợi (1911)

b. Diễn biến

2. Cách mạng Tân Hợi (1911)

b. Diễn biến:
- Ngày 10/10/1911, CM bùng nổ và giành thắng lợi ở Vũ Xương, sau
Đảo
đó lan rộng ra các tỉnh miền Nam vàThanh
miền
Trung
Nam Kinh

Cuộc cách mạng Tân Hợi
Thượng Hải
đã diễn
như thế nào?
Vũ ra
Xương
10 /10 /1911

Nơi cách mạng bùng
nổ và lan rộng

Quảng Tây
Quảng Đông

Nơi chính quyền nhà Thanh
còn tồn tại
Phạm vi cách mạng lan rộng

Lược đồ cuộc cách mạng Tân Hợi 1911

2. Cách mạng Tân Hợi (1911)
b. Diễn biến:
- Ngày 10/10/1911, CM bùng nổ và giành thắng lợi ở Vũ Xương, sau đó lan rộng
ra các tỉnh miền Nam và miền Trung
- 29/12/1911, Trung Hoa Dân quốc thành lập. Tôn Trung Sơn làm Tổng thống

Tôn Trung Sơn
(1866-1925)

- Tôn Trung Sơn (1866 - 1925), sinh ra ở Quảng Đông,
trong một gia đình khá giả.
Dân tộc độcthuộc
lập tiểu
- Ông học tiểu học và trung học tại Honolulu,
bang Hawaii, nên chịu ảnh hưởng rất lớn của phương Tây.
- Năm
1883, Tam
ông dân
trở về nước, và Dân
nămquyền
1886tựông
Học thuyết
do học
Trường Đại học Y khoa Hương Cảng và trở thành bác sĩ
năm 1892. Tuy nhiên sau đó thấy Dân
tình sinh
cảnhhạnh
đấtphúc
nước bị
các đế quốc xâu xé, ông bỏ nghề y theo con đường chính
trị.
Nguồn: loigiaihay.com

BÀI 15: TRUNG QUỐC
2. Cách mạng Tân Hợi (1911)
VÌ SAO
CÁCH MẠNG
CHẤM DỨT
KHI
TÔN TRUNG SƠN
NHƯỜNG NGÔI
TỔNG THỐNG
CHO
VIÊN THẾ KHẢI?
Tôn Trung Sơn (1866-1925)

Viên Thế Khải

- Viên Thế Khải là người nham hiểm,
ba phải, câu kết với ngoại bang, dọa
nạt nhà Thanh và uy hiếp Cách mạng.
- Chính phủ Viên Thế Khải bên ngoài
vẫn khoác áo Trung Hoa dân quốc,
nhưng thực chất là một chính quyền
phản động, xóa bỏ những thành quả
Viên Thế Khải

cách mạng, chống lại những cải cách
tiến bộ.

2. Cách mạng Tân Hợi (1911)
c. Kết quả:
- 2/1912, Viên Thế Khải lên làm tổng thống => CM kết thúc
- Lật đổ nhà Thanh, chấm dứt chế độ quân chủ chuyên chế, khai
sinh ra Trung Hoa Dân quốc.
d. Ý nghĩa: Mở đường cho CNTB phát triển, có ảnh hưởng đến
cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc của một số nước châu Á.
e. Tính chất: Là cuộc cách mạng tư sản.
f. Hạn chế: chưa giải quyết được vấn đề độc lập cho Trung Quốc
và vấn đề ruộng đất cho nông dân.

1. Kết quả
quan
trọng
nhất mà
cuộc CM
Tân Hợi
đạt được
là gì?

- Nền q
uân chủ
chuyên c
hế bị sụp
đổ.
- Khai
sinh ra
Trung H
oa dân
quốc.

Kết quả của cuộc cách mạng Tân Hợi có đáp
ứng các nội dung của tư tưởng Tam dân không?
Dân tộc
độc lập

Dân quyền
tự do

Dân sinh
hạnh phúc

- Có đáp ứng một phần nội dung “dân quyền tự do”, vì: lật đổ chế
độ quân chủ chuyên chế, lập ra Trung Hoa dân quốc.
- Không đáp ứng nội dung “dân tộc độc lập” , “dân sinh hạnh
phúc”, vì: chưa giải quyết được vấn đề độc lập cho Trung Quốc và
vấn đề ruộng đất cho nông dân.

Nội
dung
nào
của
tư
tưởng
Tam
dân
Vận
vẫn còn giá trị đối với xã hội hiện nay?
dụng Tại sao
Dân tộc
độc lập

Dân quyền
tự do

Dân sinh
hạnh phúc

Các nội dung của tư tưởng Tam dân vẫn còn giá trị đối với xã hội
hiện nay, vì:
- Độc lập dân tộc là điều phải luôn gìn giữ
- Các nhà nước đều phải tôn trọng các quyền tự do của công
dân và đảm bảo cuộc sống ấm no, hạnh phúc của nhân dân.

BẮT ĐẦU

Câu 1: Sự kiện mở đầu cho quá trình xâm
lược của các nước đế quốc vào Trung Quốc?

A. Chiến tranh
thuốc phiện

B. Hội nghị
Nam Kinh

C. Chiến tranh

biên giới

D. Chiến tranh

Nga-Nhật

Câu 2: Triều đại phong kiến cuối cùng ở
Trung Quốc là:

A. Nhà Minh

B. Nhà Thanh

C. Nhà Nguyên D. Nhà Tống

Câu 3: Đế quốc nào xâm chiếm vùng
Vân Nam – Trung Quốc?

A. Anh

B. Nhật

C. Nga

D. Pháp

Câu 4: Tên một học thuyết của Tôn
Trung Sơn

A. Học thuyết
con người

B. Học thuyết
đất nước

C. Học thuyết

nhân dân

D. Học thuyết

Tam dân

Câu 5: Lãnh đạo cách mạng Tân Hợi
ở Trung Quốc là:

A. Lương Khải
Siêu

B. Tôn Trung

Sơn

C. Viên Thế

Khải

D. Hồng Tú

Toàn

Câu 6: Cách mạng Tân Hợi đã lật đổ
triều đại phong kiến nào?

A. Nhà Đường

B. Nhà Nguyên

C. Nhà Minh

D. Nhà Thanh

Luyện tập
BÀI
TẬP
NGHIỆM

TRẮC

Câu 7: Lý do nào khiến cho Trung Quốc trở thành đối tượng
xâm lược của CNĐQ ở thế kỷ XIX?
A. Trung Quốc là nước rộng, đông dân nhất thế giới
B. Trung Quốc là nước giàu tài nguyên.
C. Chế độ phong kiến suy yếu.
D. Tất cả các ý trên đều đúng.

C. Luyện tập
BÀI
TẬP
NGHIỆM

TRẮC

Câu 8: Triết lí của Học thuyết Tam dân là gì?
A. Dân tộc độc lập, dân quyền tự do, dân sinh hạnh phúc.
B. Dân tộc tự do, dân quyền độc lập, dân sinh hạnh phúc.
C. Dân tộc độc lập, dân quyền hạnh phúc, dân sinh tự do.
D. Dân tộc hạnh phúc, dân quyền tự do, dân sinh độc lập.

LUYỆN TẬP
Câu 9: Nước nào mở đầu cho quá trình xâm
lược Trung Quốc của các nước đế quốc?
A. Anh
B. Pháp
C. Đức
D. Nhật

LUYỆN
TẬP
Câu 10: Trung Quốc Đồng minh hội là tổ
chức chính trị của giai cấp nào?
A. Giai cấp nông dân Trung Quốc
B. Giai cấp tư sản Trung Quốc
C. Giai cấp địa chủ Trung Quốc
D. Giai cấp vô sản Trung Quốc

LUYỆN TẬP
Câu 11: Đây là nơi đầu tiên nổ ra khởi nghĩa
và giành được thắng lợi trong cuộc cách mạng
Tân Hợi?
A. Quảng Đông
B. Quảng Tây
C. Vũ Xương
D. Nam Kinh

Giải ô chữ
Q

1
2

U

A

N

G

T

Ự

T

A

M

D

Â

N

H

Ạ

N

H

P

H

Ệ

N

3
4
5
6

T

H

U

Ố

C

P

H

I

X

Â

M

L

Ư

Ợ

C

D

Â

N

S

I

N

Ú

C

H

Đây
Vị
Một
Tên
Trong
vua
cuộc
là
trong
Các
Thực
Học
đứng
cách
nước
3thuyết
dân
nội
đầu
mạng
đế
dung
Anh
phong
Tam
của
quốc
bùng
đã
của
Tôn
dân,
trào
tiến
đãHọc
nổ
Trung
thực
dân
hành
Duy
ởthuyết
Trung
hiện
sinh
Tân
Sơn
cuộc
phải
âm
Tam
ởQuốc
chiến
Trung
mưu
có
dân
vào
nhu
tranh
này
Quốc
năm
cầu
đối
này
(1898)
1911
này.
với
tại
Dọc
Trung
Trung Quốc
Quốc.

Hướng dẫn về nhà:
+ Xem lại bài đã học
+ Đọc trước bài 16 Nhật Bản

KHỞI ĐỘNG

BÀI 15: TRUNG QUỐC
1. Quá trình xâm lược Trung Quốc của các nước đế quốc

* Nguyên nhân

CHINA

Trung
Quốc giàu
tài nguyên

Trung Quốc là
thị trường rộng
lớn

Chế độ phong
kiến nhà Thanh
suy yếu.

Kĩ thuật “khăn trải bàn”

Viết ý kiến cá
nhân

4

Ý kiến chung của cả nhóm về
chủ đề

Viết ý kiến cá nhân
3

Viết ý kiến cá nhân

1
Viết ý kiến cá nhân

2