I . MỤC TIÊU:
1.Kiến thức
-Kể được một số mối quan hệ cùng loài và khác loài
Lồng ghép, liên hệ BĐKH: Môi trường và các nhân tố sinh thái. Môi trường hiện nay đang bị tác động
mạnh mẽ bởi hoạt động của con người , biến đổi khí hậu , thiên tai, lũ lụt, hạn hán xảy ra thường
xuyên hơn và ở khắp nơi . Giáo
dục học sinh ý thức sống hướng tới một nền kinh tế ít cacbon, có thói quen sử dụng tiết kiệm năng
lượng trong gia đình và trường học, lớp học. Ảnh hưởng của các nhân tố sinh thái lên sinh vật và sự
thích nghi của sinh vật với môi trường. Môi trường tác động đến sinh vật đồng thời sinh vật cũng tác
động trở lại làm thay đổi môi trường . Giáo dục học sinh có ý thức trồng và bảo vệ cây xanh để làm cho
môi trường xanh, sạch và giảm khí nhà kính.
2. Kĩ năng
- Kĩ năng ra quyết định khi vận dụng kiến thức vào thực tế: cần tách đàn, tỉa cây để tăng năng suất vật
nuôi, cây trồng.
- Kĩ năng lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ / ý tưởng, hợp tác trong hoạt động nhóm.
- Kĩ năng tự tin trình bày ý kiến trước tổ, nhóm, lớp.
- Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin khi đọc SGK và các ví dụ tự thu thập để tìm hiểu về các mối quan
hệ cùng loài và khác loài.
3.Thái độ: - GD ý thức học tập, yêu thích bộ môn.
- Yêu thiên nhiên, yêu khoa học.
4. Năng lực: Năng lực Hoạt động, kiến thức trong bài
Hợp tác :Hoạt động nhóm
KTSH: Kiến thức về a/h lẫn nhau giữa các SV

KTBC

Câu 1: Hãy chọn phát biểu đúng trong các
phát biểu sau
A. Tất cả các sinh vật sống trong phạm vi
nhiệt độ 0-50 độ C.
B. Người ta chia sinh vật thành hai nhóm
sinh vật chịu nhiệt và sinh vật hằng nhiệt.
C. Sinh vật hằng nhiệt có nhiệt độ cơ thể
không phụ thuộc vào môi trường.
D. Các động vật không xương sống, cá,
ếch nhái, bò sát có nhiệt độ cơ thể phụ
thuộc vào nhiệt độ của môi trường.

Câu 2: Cho các phát biểu sau
1. Cây sống ở vùng ôn đới, trên bề mặt lá
có tầng cutin dày có tác dụng hạn chế
thoát hơi nước khi nhiệt độ không khí cao.
2. Gấu sống ở vùng Bắc Cực có kích thước
rất to, lớn hơn hẳn gấu sống ở vùng nhiệt
đới.
3. Sinh vật hằng nhiệt có nhiệt độ cơ thể
không phụ thuộc vào nhiệt độ của môi
trường.
4. Con người thuộc nhóm động vật hằng
nhiệt.
Trong các phát biểu trên, số phát biểu sai
là

Câu 3: Những nhóm sinh vật nào sau đây
thuộc nhóm sinh vật biến nhiệt?
A. Thực vật, cá, ếch, nhái, bò sát.
B. Cá, chim, thú, con người.
C. Chim, thú, con người.
D. Thực vật, cá, chim, thú.
Câu 4: Động vật nào sau đây thuộc nhóm
động vật ưa ẩm
A. Thằn lằn
B. Tắc kè
C. Ếch nhái
D. Bọ ngựa

KĐ

Đàn vịt
Đàn chim

?

Đàn kiến
Đàn gà

HTKT
• QUAN HỆ CÙNG LOÀI

• QUAN HỆ KHÁC LOÀI

I. QUAN HỆ CÙNG LOÀI
Xem video và nêu hoạt động của trâu rừng trong video

H44.1a: Các cây thông mọc gần
nhau trong rừng
Tại sao cành của các
cây thông trong rừng
lại sớm rụng ( tỉa cành
tự nhiên)?
Cạnh tranh về ánh
sang, các cành dưới
không lấy được ánh
sáng, sớm bị chết

H44.1b: Cây thông đứng riêng lẻ
Khi có gió bão, cây
thông trong trường
hợp nào dễ bị đổ, gãy
hơn? Vì sao?
Cây sống riêng lẻ bị gió bão
quật đổ, các cây trong rừng
che chắn gió cho nhau nên
ít bị đổ, gãy

1

2

Hỗ trợ cùng loài

Cạnh tranh cùng loài

Hình:

Hình :

Diễn ra trong điều kiện
sống……………….để chống lại bất lợi
của môi trường

Diễn ra trong điều kiện sống
………………., có thể dẫn đến tách đàn

4

3

5

6

1
Hỗ trợ cùng loài

2
Cạnh tranh cùng loài

Hình: 1, 3, 6

Hình : 2,4, 5

Diễn ra trong điều kiện sống thuận
lợi để chống lại bất lợi của môi
trường

Diễn ra trong điều kiện sống khó
khăn, có thể dẫn đến tách đàn

4

3

5

6

I. QUAN HỆ CÙNG LOÀI

a. Hỗ trợ
Khi sinh vật sống với nhau thành nhóm tại nơi có
điều kiện sống thuận lợi và có nguồn sống đầy đủ
b. Cạnh tranh
Khi gặp điều kiện bất lợi như số lượng cá thể
quá cao dẫn tới thiếu thức ăn, nơi ở,...
Trong chăn nuôi,
trồng trọt, để
giảm sự cạnh
tranh trong loài
cần làm gì?

Trồng cây với
khoảng cách,
mật độ thích
hợp

Giảm
cạnh
tranh
cùng loài
Cung cấp
đủ nguồn
sống

Chăn nuôi
với mật độ
thích hợp

II. QUAN HỆ KHÁC LOÀI

Dựa vào bảng 44 SGK phần II,
trang 132. Cho biết sinh vật khác loài
có những mối quan hệ nào?

Quan hệ hỗ trợ và đối địch

II. QUAN HỆ KHÁC LOÀI

Quan hệ khác
loài

Quan sát
tranh, hoàn
thành bảng

Cả 2 bên cùng
có lợi

1 bên được
lợi- 1 bên
không bị hại

Cả 2 bên
cùng bị hại

1 bên được
lợi- 1 bên bị
hại

(1)

(2)

(3)

(4)

VD1: Cá ép bàm vào cá mập để được đi xa, bảo vệ
Quan hệ khác
loài

VD1:
Cá ép- cá mập

Cả 2 bên cùng
có lợi

1 bên được
lợi- 1 bên
không bị hại

Cả 2 bên
cùng bị hại

1 bên được
lợi- 1 bên bị
hại

(1)

(2)

(3)

(4)

VD2: Tômsống
trong vỏ ốc, cõng
hải quỳ trên ngôi
nhà đi khắp nơi.
Tôm được bảo vệ,
còn hải quỳ đi đây
đó kiếm ăn
Quan hệ khác
loài

VD2:
Tôm- hải quỳ

Cả 2 bên cùng
có lợi

1 bên được
lợi- 1 bên
không bị hại

Cả 2 bên
cùng bị hại

1 bên được
lợi- 1 bên bị
hại

(1)

(2)

(3)

(4)

VD3: hải quỳ là
nơi đẻ trúng, bảo
vệ cá hề. Phần thức
ăn còn sót lại của
cá hề làn nguồn
dinh dưỡng củ hải
quỳ
Quan hệ khác
loài

VD3:
Cá hề- hải quỳ

Cả 2 bên cùng
có lợi

1 bên được
lợi- 1 bên
không bị hại

Cả 2 bên
cùng bị hại

1 bên được
lợi- 1 bên bị
hại

(1)

(2)

(3)

(4)

VD4: Sư
tử và trâu
rừng

Quan hệ khác
loài

VD4:
Sư tử - trâu rừng

Cả 2 bên cùng
có lợi

1 bên được
lợi- 1 bên
không bị hại

Cả 2 bên
cùng bị hại

1 bên được
lợi- 1 bên bị
hại

(1)

(2)

(3)

(4)

VD
5

Cỏ dại tấn công lúa
Quan hệ khác
loài

VD5:
Lúa- cỏ dại

Lúa phát triển, có dại không mọc được

Cả 2 bên cùng
có lợi

1 bên được
lợi- 1 bên
không bị hại

Cả 2 bên
cùng bị hại

1 bên được
lợi- 1 bên bị
hại

(1)

(2)

(3)

(4)

VD6: Ve bò
trong tai chó

Quan hệ khác
loài

VD6:
Ve bò- chó

Cả 2 bên cùng
có lợi

1 bên được
lợi- 1 bên
không bị hại

Cả 2 bên
cùng bị hại

1 bên được
lợi- 1 bên bị
hại

(1)

(2)

(3)

(4)

Đối chiếu đáp án và gọi tên dạng quan hệ ( dựa vào bảng)
Quan hệ khác
loài

Cả 2 bên cùng
có lợi
(1)

Tôm- hải quỳ

x

Cá hề- hải quỳ

x

Sư tử- trâu

VD6:

Cả 2 bên
cùng bị hại
(3)

1 bên được
lợi- 1 bên bị
hại
(4)

x

Cá ép- cá mập

Lúa- cỏ

1 bên được
lợi- 1 bên
không bị hại
(2)

Cộng
?
sinh

Hội
?
sinh

Cạnh
?
tranh

x

SV
ăn
?
SV
hhác

x
KS
?
x

Bảng 44: Các mối quan hệ khác loài
Quan hệ

Hỗ
trợ

Đặc điểm

Cộng sinh

(1)

+

+

Hội sinh

(2)

+

0

Cạnh tranh

(3)

+
+

-

Đối Kí sinh, nửa kí sinh (4)
địch
Sinh vật ăn sinh vật khác (5)

+ : CÓ LỢI

- : CÓ HẠI

0 : KHÔNG HẠI, KHÔNG LỢI

- Quan hệ hỗ trợ là mối quan hệ có lợi (hoặc ít nhất
- Sự
khác nhau chủ yếu giữa quan hệ hỗ trợ và quan
không hại) cho tất cả các sinh vật.

hệ đối địch của các sinh vật khác loài là gì?

- Quan hệ đối địch, một bên sinh vật được lợi còn bên kia
bị hại họăc hai bên cùng bị hại.

II. QUAN HỆ KHÁC LOÀI

a. Hỗ trợ: là mối quan hệ có lợi (hoặc ít nhất
không hại) cho tất cả các sinh vật: Cộng sinh,
hội sinh
b. Đối địch: một bên sinh vật được lợi còn bên
kia bị hại họăc hai bên cùng bị hại: cạnh
tranh, sv ăn sv khác, kí sinh và nửa kí sinh
Trong nông nghiệp con người đã lợi dụng mối quan hệ đối
địch giữa các sinh vật khác loài để làm gì ? Điều đó có ý
nghĩa gì ? Cho ví dụ ?

Bọ rùa ăn rệp sáp

Sử dụng thiên
địch tiêu diệt sinh
vật gây hại

Ong đẻ trứng vào ấu trùng
sâu độc thân

LUYỆN TẬP- VD

Hãy lấy thêm một vài ví dụ
khác về quan hệ khác loài?

Về nhà:
- Học bài
- Trả lời câu hỏi SGK
trang 134.