Giá trị nội dung và nghệ thuật của tiểu thuyết:

Tam quốc diễn
nghĩa

Đặc điểm nội dung:

• La Quản Trung đã phục hiện toàn cảnh bức
tranh quân sự – chính trị rộng lớn của Trung
Quốc thời cổ (thế kỉ II, III), thông qua đó phơi
bày tình trạng chiến tranh liên miên gây ra
bao đau khổ, tang thương cho dân chúng.
• Đặc biệt, tác giả đi sâu vào việc thể hiện
mâu thuẫn gay gắt trong nội bộ giai cấp
thống trị thời đó. Những nhân vật và tình tiết
tuy được hư cấu để tô đậm nét cá biệt
nhưng vẫn dựa trên sự chân thực của lịch
sử, phản ánh được bản chất con người và
xã hội thời Tam quốc.

Đặc điểm nội dung:
• Thái độ yêu ghét của La Quán Trung thể hiện rất
rõ trong cách xây dựng tính cách nhân vật. Tư
tưởng, tình cảm của ông được gửi gắm qua
từng hình tượng văn học.
• Ca ngợi LƯU Bị, Quan Công, Trương Phi, Gia
Cát Lượng và chỉ trích, lên án Đổng Trác, Tào
Tháo…, tác phẩm đã phản ánh thái độ rạch ròi
của tác giả đối với hiện thực phong kiến lúc bấy
giờ, Đây cũng chính là ấn tượng không thể phai
mờ mà tác phẩm để lại trong lòng người đọc
nhiều thế hệ.

Đặc điểm nội dung:
•

Tác giả yêu mến, ủng hộ LƯU Bị và căm ghét, phản đối
Tào Tháo. Tác giả miêu tả Tào Tháo là kẻ gian hùng, tàn
bạo; vì mục đích vị kỉ mà dám làm tất cả, bất chấp đạo lí
nhân nghĩa như giết hoàng hậu, áp bức nhà vua, dối trên
lừa dưới… Hình tượng Tào Tháo có ý nghĩa điển hình và
phổ biến trong -giai cấp phong kiến thống trị thời đó.
=>Thông qua nhân vật này, La Quán Trung đã vạch trần bản
chất tham bạo của giai cấp bóc lột. Câu nói nổi tiếng của
Tào Tháo: “Thà ta phụ người chứ không để người phụ ta”
đã đức kết phương châm xử thế và được coi là triết lý sống
của phần lớn giai cấp thống trị phong kiến.

Đặc điểm nội dung:
• Hoàn toàn tương phản với Tào Tháo gian hùng, tàn ác
là Lưu Bị trung hậu, nhân ái. Các thành viên trong tập
đoàn của ông mà hạt nhân là Quan Công, Trương Phi…
đoàn kết, yêu thương, tôn trọng và tin tưởng lẫn nhau.
Mượn nhân vật Lưu Bị, tác giả phát biểu quan điểm :
“Muốn làm việc lớn, phải lấy dân làm gốc”. Hình ảnh tốt
đẹp của Lựu Bị là hình ảnh về một vị vua sáng suốt,
nhân từ mà dân chúng hằng ao ước.
• Bộ ba anh em kết nghĩa vườn đào (Lưu Bị, Quan Công,
Trương Phi) là biểu tượng cho tình bạn keo sơn, sống
chết có nhau. Tình nghĩa bạn bè của họ được đặt lên
trên tiền tài, danh vọng, thế lực…

=> Điều này làm rung động lòng người trong
cái xã hội mà toan tính vụ lợi cá nhân đã trở
thành ý thức phổ biến của giai cấp thống trị.
Thái độ của tác giả là mến phục và ca ngợi
sự trung nghĩa trong tình bạn của bộ ba LưuQuan-Trương nên đã xây dựng thành một
biểu tượng bằng hữu nổi tiếng muôn đời.

Đặc điểm nghệ thuật:
• Nghệ thuật xây dựng hình tượng nhân vật
điển hình:
• Bộ tiểu thuyết Tam quốc diễn nghĩa có tới
hơn 400 nhân vật, trong đó có những
nhân vật chính là những điển hình bất hủ
có dung mạo và cá tính rõ nét. Lưu Bị
trong sáng, nhân từ; Tôn Quyền trầm tĩnh,
cương nghị; Tào Tháo gian hiểm, tàn bạo;
Quan Công tận tụy, trung nghĩa; Khổng
Minh mưu kế hơn người…

Đặc điểm nghệ thuật:
• Nổi bật nhất vẫn là hình tượng Trương Phi. Tính Trương Phi
thẳng thắn, nóng nảy, cương trực, rất ghét những điều xấu xa.
Vì ông có đời sống trong sạch thái độ yêu ghét phân minh, mọi
hành động lớn nhỏ đều vì nghĩa nên được nhiều người ca
ngợi.
• Trương Phi là nhân vật tự nhiên nhất và sinh động nhất trong
tác phẩm.
Nhân vật Tào Tháo cũng được tác giả miêu tả rất sắc sảo. Là
kẻ gian giảo hiểm độc nên nhất nhất mọi lời nói, cử chỉ, hành
động của hắn đều toát ra bản chất ấy. La Quán Trung đã tập
hợp nhiều giai thoại về Tào Tháo để dựng nên một điển hình
ích kỉ của giai cấp thống trị, làm cho người đọc nhận thức
được bản chất xấu xa của chúng.

Đặc điểm nghệ thuật:
• Khổng Minh (Gia Cát Lượng) lại là một điển hình về
mưu trí sáng suốt, cả đời ông mang hết tinh thần và tài
năng để phò Lưu Bị, vạch ra những sách lược đúng đắn
nhất cho việc tạo dựng sự nghiệp chính trị của LƯU Bị.
Ông ít khi nghĩ tới quyền lợi của bản thân, thưởng xuất
hiện ở tuyến đầu của cuộc đấu tranh và luôn giành được
thắng lợi nhờ tài trí kiệt xuất.
• Đặc điểm nổi trội nhất ở nhân vật Khổng Minh là tài tiên
đoán chuẩn xác các tình huống để từ đó đưa ra các
sách lược đúng đắn và chu đáo nhất, tạo cơ sở chắc
chắn cho chiến thắng.

Đặc điểm nghệ thuật:
• Nguyên tắc xây dựng nhân vật điển hình của La Quán
Trung là nắm chắc đặc trưng, nhấn mạnh và nêu bật đặc
điểm trong tính cách của nhân vật. Nghệ thuật này được
nhiều nhà văn Trung Quốc sau này kế thừa và phát
triển.
• Nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn: 
Kết cấu tiểu thuyết Tam quốc diễn nghĩa theo lối chương
hồi, mỗi hồi kể về một sự kiện, sự việc có liên quan đến
một vài hoặc nhiều nhân vật.