TIẾT 117:

SANG THU
Tác giả Hữu
Thỉnh

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC

1. Kiến thức
- Cảm nhận được sự tinh tế của tác giả Hữu Thỉnh trong giây phút giao mùa từ hạ
sang thu.
- Thấy được sự sáng tạo nghệ thuật của tác giả trong bài thơ.
2. Kỹ năng
- Đọc - hiểu một văn bản thơ trữ tình.
- Có khả năng trình bày những suy nghĩ, cảm nhận về một hình ảnh thơ, một khổ
thơ, một bài thơ.
3. Thái độ
- Trân trọng, yêu mến và có ý thức bảo vệ môi trường thiên nhiên.
- Trân trọng tài năng và tấm lòng của tác giả.
* Năng lực, phẩm chất
- Năng lực: Tự học, giải quyết vấn đề, đọc hiểu văn bản, tiếp nhận và tạo lập văn bản.
- Phẩm chất: Tự chủ, tự tin, yêu gia đình, yêu quê hương đất nước.

NỘI DUNG BÀI HỌC
NỘI DUNG
BÀI HỌC
I.TÌM HIỂU CHUNG

II.ĐỌC HIỂU VĂN BẢN

III. TỔNG KẾT

1.Tác giả 2.Tác phẩm

1. Tín
2. Đất trời 3. Sự chiêm 1.Nghệ
nghiệm của thuật
hiệu báo ngả dần
nhà thơ
thu về
sang thu

2. Nội
dung

TÌM HIỂU CHUNG

1. Tác giả
- Hữu Thỉnh sinh năm 1942.
- Quê: Tam Dương - Vĩnh Phúc.
- Ông thuộc thế hệ nhà thơ trưởng thành
trong cuộc kháng chiến chống Mĩ.
- Hữu Thỉnh viết nhiều và viết rất hay
về những con người, cuộc sống ở nông
thôn.
- Phong cách thơ: Thơ Hữu Thỉnh tha
thiết, sâu lắng, giàu suy tưởng.

Nhà thơ Hữu Thỉnh

TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả
- Hữu Thỉnh sinh năm 1942.
- Quê: Tam Dương - Vĩnh Phúc.
- Ông thuộc thế hệ nhà thơ trưởng
thành trong cuộc kháng chiến chống
Mĩ.
- Hữu Thỉnh viết nhiều và viết rất hay
về những con người, cuộc sống ở nông
thôn.
- Phong cách thơ: Thơ Hữu Thỉnh tha
thiết, sâu lắng, giàu suy tưởng.
- Tác phẩm tiêu biểu: “ Từ chiến hào
tới thành phố”; “ Thư mùa đông”; “
Tình ca biển”..

TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác phẩm

a. Hoàn cảnh sáng tác
- Bài thơ Sang thu sáng tác năm 1977,
khi đất nước đã thống nhất.
- In trong tập thơ “ Từ chiến hào tới
thành phố”.
Năm 1977, tôi tham gia trại viết văn quân đội ở một làng ngoại ô Hà Nội.
Đất nước lúc này vừa trải qua chiến tranh cuộc sống thanh bình đã trở lại.
Trong cái mơ hồ phảng phất của gió thu và lá thu đang ngả màu, tôi đã trèo
lên cây ổi chính vàng trong cả một vườn ổi bạt ngàn nơi này. Không có cái gì
đặc hơn, sánh hơn cái màu, cái mùi ổi chín.... không gian cao vút sâu thẳm
và yên tĩnh.
( Lời tự bạch của nhà thơ Hữu Thỉnh)

TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác phẩm

a. Hoàn cảnh sáng tác
b. Thể thơ: 5 chữ (ngũ ngôn)
c. Phương thức biểu đạt: biểu cảm+miêu tả
d. Nhan đề: Sử dụng đảo ngữ. Đảo từ
“sang” lên trước danh từ “thu” để nhấn mạnh
sự vận động chuyển biến của thiên nhiên đất
trời, con người trong giây phút giao mùa từ
hạ sang thu.
e. Mạch cảm xúc:
- Đi từ ngoại cảnh -> Tâm cảnh.
- Đi từ thiên nhiên sang thu -> Suy ngẫm về
đời người sang thu.

BỐ CỤC CỦA BÀI THƠ
Phần I
Khổ thơ thứ nhất: Tín hiệu báo thu về
Phần II
Khổ thơ thứ hai: Đất trời ngả dần sang thu
Phần III
Khổ thơ thứ ba: Những suy tư, chiêm nghiệm của nhà thơ

II. ĐỌC-HIỂU VĂN
BẢN

SANG THU

Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se
Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về
 
Sông được lúc dềnh dàng
Chim bắt đầu vội vã
Có đám mây mùa hạ
Vắt nữa mình sang thu
 
Vẫn còn bao nhiêu nắng
Đã vơi dần cơn mưa
Sấm cũng bớt bất ngờ
Trên hàng cây đứng tuổi.
Hữu Thỉnh

II. ĐỌC-HIỂU VĂN
BẢN

1. Tín hiệu báo thu về

Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se
Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về

II. ĐỌC-HIỂU VĂN
BẢN

1. Tín hiệu báo thu về
a. Tín hiệu

- Hương ổi: hương thơm dân dã mộc mạc, thứ quà
quê bình dị, thân quen trong cuộc sống nhưng mới
mẻ trong thi ca mùa thu.
- Gió se (gió heo may): Gió đem theo hơi lạnh và
khô.
- Sương chùng chình: Nhân hóa, từ láy
+ Gợi hình: Màn sương mờ ảo giăng mắc nhẹ
nhàng nơi đường thôn ngõ xóm.
+ Gợi tình người: Lưu luyến, bâng khuâng.

II. ĐỌC-HIỂU VĂN
BẢN
1. Tín hiệu báo thu về
a. Tín hiệu

Đi suốt cả ngày thu
Vẫn chưa về tới ngõ
Dùng dằng hoa quan họ
Nở tím bên sông Thương.
( Chiều sông Thương- Hữu Thỉnh)

II. ĐỌC-HIỂU VĂN
BẢN
1. Tín hiệu báo thu về
a. Tín hiệu
b. Tâm trạng con người
- Ngỡ ngàng, ngạc nhiên: Bỗng
-

Bối rối, bâng khuâng nữa tin, nữa ngờ: Hình như
→ Tâm trạng ngỡ ngàng, bối rối, bâng khuâng.

GIỚI THIỆU KHỔ THƠ 2
Sông được lúc dềnh dàng
Chim bắt đầu vội vã
Có đám mây mùa hạ
Vắt nữa mình sang thu

II. ĐỌC-HIỂU VĂN
BẢN
2. Đất trời ngả dần sang thu

Sông được lúc dềnh dàng
Chim bắt đầu vội vã
Có đám mây mùa hạ
Vắt nữa mình sang thu

II. ĐỌC-HIỂU VĂN
BẢN
2. Đất trời ngả dần sang thu
a. Hai câu đầu
Sông được lúc dềnh dàng
Chim bắt đầu vội vã
- Nghệ thuật: Nhân hóa, từ láy.
- Dòng sông: Được lúc dềnh dàng.
- Đàn chim: Bắt đầu vội vã.
→ Những động thái ngược chiều của cảnh vật
→ Rất đặc trưng cho cảnh sắc mùa thu.

II. ĐỌC-HIỂU VĂN
BẢN
2. Đất trời ngả dần sang thu
a. Hai câu cuối
Có đám mây mùa hạ
Vắt nửa mình sang thu
- Nghệ thuật: Nhân hóa, liên tưởng độc đáo.
→ Gợi hình ảnh đám mây bồng bềnh, duyên dáng
trên bầu trời.
Mây mùa hạ thường chứa nhiều màu sắc, thậm chí là tựa hồ giôg bão, tựa hồ những
ước mơ khao khát của tuổi trẻ... Tuy nhiên giữa ước mơ và thực tại là hai thế giới đối
lập nhau và chẳng phải ước mơ nào cũng thành hiện thực.... Sự dang dở, mất mát là
một hiện thực buộc chúng ta phải chấp nhận trong cuộc sống của mình.
(Lời tự bạch của tác giả)

II. ĐỌC-HIỂU VĂN
BẢN
2. Đất trời ngả dần sang thu
a. Hai câu cuối

II. ĐỌC-HIỂU VĂN
BẢN
3. Những suy tư chiêm nghiệm của nhà thơ
Vẫn còn bao nhiêu nắng
Đã vơi dần cơn mưa
Sấm cũng bớt bất ngờ
Trên hàng cây đứng tuổi.

II. ĐỌC-HIỂU VĂN
BẢN
3. Những suy tư chiêm nghiệm của nhà thơ
a. Hai câu đầu
Vẫn còn bao nhiêu nắng
Đã vơi dần cơn mưa
- Nghệ thuật đảo ngữ, từ ngữ chỉ mức độ “vẫn còn”,
“đã vơi”
+ Nắng “vẫn còn”,
+ Mưa “đã vơi”
→ Hạ nhạt dần, thu đậm nét.

II. ĐỌC-HIỂU VĂN
BẢN
3. Những suy tư chiêm nghiệm của nhà thơ
a. Hai câu cuối
Sấm cũng bớt bất ngờ
Trên hàng cây đứng tuổi
- Có 2 tầng nghĩa

Tả thực
Biểu tượng

- Tả thực
- Sang thu sấm thưa và nhỏ dần, bớt bất ngờ
- Hàng cây đứng tuổi bao mùa thay lá cũng
vững vàng hơn trước tiếng sấm.

II. ĐỌC-HIỂU VĂN
BẢN
3. Những suy tư chiêm nghiệm của nhà thơ
a. Hai câu cuối
Sấm cũng bớt bất ngờ
Trên hàng cây đứng tuổi
- Biểu tượng
+ Sấm: Những vang động bất thường của ngoại cảnh .
- Hàng cây đứng tuổi:Con người đã từng trải, điềm
tỉnh , vững vàng trước mọi khó khăn thử thách.

→ Thiên nhiên và con người cùng một nhịp sang thu.

II. ĐỌC-HIỂU VĂN
BẢN
3. Những suy tư chiêm nghiệm của
nhà thơ

Với những hình ảnh có giá trị tả thực về hiện tượng thiên nhiên
này, tôi muốn gửi gắm những suy ngẫm của mình, khi con người
đã từng trải thì cũng vững vàng hơn trước những tác động của

TỔNG
KẾT

Nghệ thuật
-Hình ảnh giàu
sức biểu cảm
mang ý nghĩa
tượng trưng
-Hình ảnh ẩn dụ,
nhân hóa, đối lập
tự nhiên hợp lí
- Từ láy gợi hình

Nội dung
- Cảm nhận tinh tế
về thiên nhiên lúc
giao mùa
- Thiết tha trân
trọng trước vẻ đẹp
của thiên nhiên đất
nước
- Suy ngẫm sâu
lắng về cuộc đời,