Khi đi trên
sàn nhà trơn
ướt, ta có thể
bị trượt ngã.

Em hãy giải thích
tại sao?

I. Lực ma sát là gì?

Hình 44.1 Thí nghiệm về lực ma sát

Lực do mặt bàn tác dụng lên bề mặt miếng gỗ tiếp xúc với
mặt bàn làm miếng gỗ thay đổi chuyển động.Lực ma sát

1. Lực ma sát là lực tiếp xúc
hay lực không tiếp xúc?

2. Xác định phương, chiều
của lực ma sát?

Lực ma sát là lực tiếp xúc xuất hiện ở bề
mặt tiếp xúc giữa hai vật.

Khi bóp phanh
mạnh, bánh xe
ngừng quay và
trượt trên mặt
đường.

Giữa mặt đường và bánh xe có xuất hiện
lực ma sát không? Nếu có theo em đây là
lực ma sát gì?

II. Lực ma sát nghỉ và lực ma sát trượt?
1. Lực ma sát nghỉ

Fk

Độ lớn: Fmsn= Fk

Fms nghỉ

Lực ma sát nghỉ giữ cho vật đứng yên ngay cả khi
nó bị kéo hoặc đẩy.
Độ lớn: Fmsn= Ftd

II. Lực ma sát nghỉ và lực ma sát trượt?
2. Lực ma sát trượt

Fk

Fms trượt

Lực ma sát trượt là lực xuất hiện khi vật
trượt trên bề mặt của vật khác

II. Lực ma sát nghỉ và lực ma sát trượt?
1. Lực ma sát nghỉ
Lực ma sát nghỉ trong đời sống và kĩ thuật:

a. Bàn chân và mặt đường

b. Hàng hóa và băng chuyền

II. Lực ma sát nghỉ và lực ma sát trượt?
2. Lực ma sát trượt
Lực ma sát trượt trong đời sống và kĩ thuật:

a. Lưỡi dao và đá mài

c. Thanh trượt và mặt băng

b. Thanh gỗ và dao tiện

d. Dây curoa và bánh truyền

Sự khác nhau giữa trục bánh xe
bò ngày xưa và trục bánh xe
đạp, xe ô tô ngày nay là trục
bánh xe ngày nay có ổ bi còn
trục bánh xe bò không có ổ bi.
Con người mất hàng chục
thế kỉ để phát minh ra ổ bi
tạo nên sự khác nhau đó.
Việc phát minh ra ổ bi có ý
nghĩa như thế nào đối với
khoa học và công nghệ?

- Ổ bi có tác dụng làm giảm ma sát do thay ma sát
trượt bằng ma sát lăn của các viên bi.
- Nhờ sử dụng ổ bi đã giảm lực cản lên các vật
chuyển động làm cho máy móc hoạt động dể dàng,
hiệu quả cao góp phần thúc đẩy sự phát triển của
các ngành như động lực học, cơ khí, chế tạo máy…

Lực ma
sát nghỉ
giữ cho
vật đứng
yên ngay
cả khi nó
bị kéo
hoặc đẩy
Độ lớn:
Fmsn= Ftd

Lực ma sát
trượt là lực
xuất hiện khi
vật trượt trên
bề mặt của
vật khác

Khoanh tròn chữ cái đứng trước câu trả lời mà em chọn là “Đúng”

Câu 1: Trường hợp nào sau đây lực xuất hiện không phải là
lực ma sát?
A. Lực xuất hiện khi lốp xe trượt trên mặt đường.
B. Lực xuất hiện làm mòn đế giầy.
C. Lực xuất hiện khi lò xo bị nén hay bị dãn.
D. Lực xuất hiện giữa dây curoa với bánh xe truyền chuyển
động.

Câu 2: Lực ma sát trượt xuất hiện trong trường hợp nào
sau đây?
A. Ma sát giữa các viên bi với ổ trục xe đạp, xe máy.
B. Ma sát giữa cốc nước đăt trên mặt bàn với mặt bàn.
C. Ma sát giữa lốp xe với mặt đường khi xe chuyển động.
D. Ma sát giữa ma phanh với vành xe khi bóp nhẹ phanh.

III. Tác dụng của lực ma sát đối với chuyển động
Chia lớp thành 2 nhóm hoạt động trong 7 phút:
-Nhóm 1, 3, 5: Hoàn thành PHT số 1.
-Nhóm 2, 4,6: Hoàn thành PHT số 2.
Các nhóm sẽ thực hiện báo cáo trong thời gian 8 phút:
-Nhóm 1 sẽ báo cáo sau đó nhóm 3,5 nhận xét, bổ sung.
-Nhóm 2 sẽ báo cáo sau đó nhóm 4,6 nhận xét, bổ sung.
Nhận xét kết quả học tập trong thời gian 5 phút.
Học sinh ghi nhận và điều chỉnh phiếu học tập.

Hiện tượng

Lực ma sát
xuất hiện

Tác dụng cản trở hay
thúc đẩy

Hiện tượng

Lực ma sát
xuất hiện

Tác dụng cản trở hay
thúc đẩy

Hãy chỉ ra lực ma sát trong các tình huống sau và nói rõ
nó có tác dụng cản trở hay thúc đẩy chuyển động.

IV. Ma sát trong an toàn giao thông
1. Tại sao trên mặt lốp xe lại có các khía rãnh (hình
44.7)? Đi xe mà lốp có các khía rãnh đã bị mòn thì có an
toàn không? Tại sao?
tăng lực ma sát
Khía rãnh trên vỏ lốp xe giúp …………………giữa

bánh xe và mặt đường khiến xe chuyển động nhanh thì
dễ dàng
động năng …....................

Đi xe mà lốp có các khía rãnh đã bị mòn
không an toàn lốp xe bị mòn đã làm giảm lực ma
thì…………………
sát giữa bánh xe và mặt đường khiến xe sẽ trơn trượt gây
tai nạn giao thông
…....................

IV. Ma sát trong an toàn giao thông
2. Tại sao khi phanh gấp, lốp xe ô tô để lại một vệt đen
dài trên đường nhựa?
lực ma sát trượt
Khi phanh gấp,…..………………..giữa lốp
lốp xe bị mòn
xe và đường rất lớn do đó …………………và để
lại một
vệt đen dài trên đường nhựa.

Biển báo

Giải thích ý nghĩa

tác dụng t

húc đẩy c
h

tác dụ
n g cả n

trở ch

uyển độn
g

uyển đ
ộng